Interpelacja nr 14540

do ministra klimatu i środowiska

w sprawie substancji PFAS stanowiących problem środowiskowy i zdrowotny

Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz

Data wpływu: 08-01-2026

Szanowna Pani Minister!

Substancje z grupy PFAS (per- i polifluoroalkilowe) to kilka tysięcy syntetycznych związków chemicznych, które ze względu na swoje unikalne właściwości (odporność na wodę, tłuszcz i wysoką temperaturę) są powszechnie stosowane w przemyśle: od powłok teflonowych, przez odzież outdoorową, po piany gaśnicze i opakowania do żywności. Ich najbardziej niebezpieczną cechą jest ekstremalna trwałość – nie rozkładają się one w środowisku naturalnym, przez co zyskały miano „wiecznych chemikaliów“.

Liczne badania naukowe potwierdzają, że długotrwała ekspozycja na PFAS, nawet w śladowych ilościach, ma katastrofalny wpływ na zdrowie człowieka. Związki te kumulują się w organizmie, prowadząc do nowotworów (nerki, jąder), chorób tarczycy, zaburzeń hormonalnych, obniżenia płodności oraz osłabienia odpowiedzi układu immunologicznego (co jest szczególnie istotne w kontekście skuteczności szczepień).

W 2026 roku, gdy Unia Europejska zaostrza normy dotyczące jakości wody pitnej (dyrektywa 2020/2184), a kolejne państwa członkowskie wprowadzają rygorystyczne limity dla PFAS w glebie i żywności, polski system monitoringu środowiska wydaje się nie dostrzegać skali problemu. W Polsce wciąż brakuje ogólnokrajowej inwentaryzacji terenów skażonych tymi związkami, m.in. wokół lotnisk, poligonów czy zakładów chemicznych.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Główny Inspektorat Ochrony Środowiska (GIOŚ) prowadzi systematyczny, ogólnokrajowy monitoring obecności substancji z grupy PFAS w wodach powierzchniowych, podziemnych oraz glebach? Jeśli tak, jakie są wyniki tych badań w ostatnich dwóch latach?
2. Jakie konkretne działania podjęło ministerstwo w celu implementacji norm jakości wody pitnej w zakresie PFAS (limit 0,1 µg/l dla sumy PFAS) wynikających z unijnych dyrektyw? Czy polskie stacje uzdatniania wody są przygotowane technologicznie do usuwania tych zanieczyszczeń?
3. Czy resort dysponuje mapą „punktów zapalnych“ (hotspots), czyli terenów o podwyższonym ryzyku występowania PFAS (np. rejony dawnych zakładów chemicznych, bazy lotnicze, miejsca składowania odpadów niebezpiecznych)?
4. Czy planowane jest wprowadzenie krajowych norm stężenia PFAS w osadach ściekowych wykorzystywanych w rolnictwie, aby zapobiec przenikaniu „wiecznych chemikaliów“ do łańcucha pokarmowego?
5. Czy ministerstwo planuje uruchomienie programu wsparcia finansowego dla samorządów na modernizację infrastruktury wodociągowej pod kątem eliminacji substancji PFAS?
6. Jakie jest stanowisko Polski w sprawie propozycji całkowitego zakazu stosowania PFAS w Unii Europejskiej w ramach rozporządzenia REACH?

Z poważaniem