Interpelacja nr 14570

do ministra finansów i gospodarki

w sprawie nieuwzględnienia kluczowych luk rynkowych w projekcie przepisów akcyzowych dotyczących e-papierosów

Zgłaszający: Janusz Kowalski

Data wpływu: 10-01-2026

Projektowane przepisy zawarte w druku UD308, których deklarowanym celem jest uszczelnienie poboru akcyzy na rynku e-papierosów, w obecnym kształcie nie realizują tego celu i obejmują jedynie marginalny fragment rynku. Zamiast domknąć istniejące mechanizmy legalnego unikania obciążenia akcyzowego, projekt koncentruje się na wąsko wyodrębnionej grupie produktów, pozostawiając największe luki podatkowe poza zakresem regulacji. W efekcie projekt oddziałuje na segment rynku o znikomym znaczeniu sprzedażowym, nie wpływając na dominujące modele dystrybucji e-papierosów.

Istotą problemu jest przyjęcie konstrukcji akcyzy, która nakłada dodatkowe obciążenia na określone elementy jednego typu urządzeń, prowadząc do kumulacji podatku w obrębie jednego produktu, przy jednoczesnym pominięciu innych form sprzedaży e-papierosów. Powoduje to nierównomierne rozłożenie ciężaru fiskalnego oraz sytuację, w której regulacja obejmuje produkty o marginalnym udziale rynkowym, pozostawiając poza realnym opodatkowaniem te formy, które dominują w sprzedaży i generują największe ubytki dochodów budżetowych.

Najpoważniejsza luka systemu akcyzowego dotyczy sprzedaży e-papierosów w postaci zestawów składających się z odrębnie oferowanych komponentów. Fragmentacja funkcjonalnie kompletnego e-papierosa na pojedyncze elementy skutkuje tym, że żaden z nich nie podlega przewidzianemu obciążeniu akcyzowemu, mimo że końcowy efekt użytkowy pozostaje identyczny jak w przypadku gotowego urządzenia. Projekt UD308 nie zawiera rozwiązań, które eliminowałyby ten mechanizm, co oznacza, że jeden z podstawowych sposobów legalnego omijania akcyzy pozostanie niezmieniony.

Drugim obszarem nieuwzględnionym w projekcie są e-papierosy wyposażone w otwarty zbiornik umożliwiający wielokrotne uzupełnianie płynu. W tym modelu ciężar podatkowy jest ponoszony jednorazowo, natomiast dalsze użytkowanie urządzenia nie generuje analogicznych obciążeń, co w praktyce prowadzi do znaczącego obniżenia efektywnego opodatkowania. Projektowane przepisy nie wprowadzają mechanizmów, które zapewniałyby porównywalne traktowanie tego typu produktów względem innych form e-papierosów.

W konsekwencji projekt UD308 nie poprawia ściągalności akcyzy w tych segmentach rynku, w których luka podatkowa jest największa, a jednocześnie pogłębia asymetrię fiskalną między poszczególnymi modelami sprzedaży. Może to prowadzić do dalszego przesuwania popytu w stronę najniżej opodatkowanych form e-papierosów, co oznacza trwałe osłabienie bazy akcyzowej oraz premiowanie rozwiązań rynkowych opartych na formalnym omijaniu intencji ustawodawcy.

Projekt nie uwzględnia również specyfiki rynku e-papierosów, który charakteryzuje się szybkim tempem zmian technologicznych i wysoką zdolnością dostosowywania oferty do obowiązujących regulacji. Skupienie się na jednym, wąsko zdefiniowanym modelu technologicznym powoduje, że regulacja staje się nieadekwatna jeszcze przed jej uchwaleniem. Brak całościowego, funkcjonalnego podejścia do przedmiotu opodatkowania skutkuje wbudowaniem luki akcyzowej w system już na etapie projektowym.

Bez uzupełnienia projektowanych przepisów o rozwiązania obejmujące sprzedaż e-papierosów w formie komponentowej oraz urządzenia z otwartym zbiornikiem regulacja akcyzowa pozostanie nieskuteczna fiskalnie. Utrzymanie takiego stanu będzie prowadzić do dalszych, istotnych strat dochodów budżetowych oraz utrwalania mechanizmów, które podważają efektywność i spójność systemu akcyzowego.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy na etapie opracowywania projektu UD308 przeprowadzono analizę struktury rynku e-papierosów, w szczególności udziału poszczególnych modeli sprzedaży i konstrukcji produktów?
2. Jakie były przesłanki przyjęcia rozwiązania polegającego na objęciu dodatkowymi obciążeniami akcyzowymi wyłącznie wybranych elementów określonego typu e-papierosów, przy jednoczesnym pominięciu innych, dominujących modeli sprzedaży tych wyrobów?
3. Czy projektodawca dokonał oceny ryzyka podwójnego opodatkowania jednego produktu w przypadku kumulacji obciążeń na poziomie urządzenia oraz jego elementów składowych, a jeżeli tak, to jakie wnioski z tej oceny zostały uwzględnione w projekcie?
4. Czy w toku prac nad projektem UD308 analizowano mechanizm sprzedaży e-papierosów w postaci zestawów składających się z odrębnie oferowanych komponentów oraz jego wpływ na skuteczność poboru akcyzy, a jeżeli tak, dlaczego projekt nie zawiera rozwiązań eliminujących ten sposób omijania obciążeń podatkowych?
5. Czy projektodawca uwzględnił w ocenie skutków regulacji e-papierosy wyposażone w otwarty zbiornik umożliwiający wielokrotne uzupełnianie płynu oraz wpływ tego modelu na efektywne opodatkowanie w całym cyklu użytkowania produktu?
6. Jakie są prognozowane wpływy budżetowe wynikające z projektowanych zmian w podziale na poszczególne segmenty rynku objęte regulacją oraz jaki udział w tych prognozach przypada na produkty o marginalnym znaczeniu sprzedażowym?
7. Czy projekt UD308 był analizowany pod kątem ryzyka dalszego przesuwania popytu konsumenckiego w stronę najniżej opodatkowanych modeli e-papierosów, a jeżeli tak, to jakie działania zapobiegawcze przewidziano w projekcie?
8. Czy Ministerstwo Finansów rozważa modyfikację projektu UD308 na etapie prac legislacyjnych w celu wprowadzenia spójnej, funkcjonalnej definicji przedmiotu opodatkowania akcyzą, obejmującej e-papierosy jako kompletne wyroby niezależnie od sposobu ich sprzedaży i konstrukcji technicznej?