w sprawie naprawienia błędu w wyliczeniach tzw. finansowego standardu A na rok 2025 oraz zrekompensowania strat poniesionych z tego tytułu szkołom i innym placówkom oświatowym prowadzonym przez organizacje pozarządowe
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 22-01-2026
Szanowna Pani Poseł,
zgodnie z nową ustawą z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego[1], od 2025 r. zmianie uległ dotychczasowy system finansowania zadań realizowanych przez jednostki samorządu terytorialnego (JST). Jego integralną częścią jest finansowanie oświaty.
W zakresie finansowania zadań oświatowych ustawa przewiduje, że dla samorządów od 2025 roku będą ustalane kwoty potrzeb oświatowych zamiast wcześniej naliczanych środków w ramach części oświatowej subwencji ogólnej i tzw. dotacji przedszkolnej.
Z powodu szybkiego tempa prac legislacyjnych nad nową ustawą o dochodach jednostek samorządu terytorialnego autorstwa Ministerstwa Finansów, do naliczenia kwoty potrzeb oświatowych na 2025 r. wyjątkowo nie przeprowadzono, na linii Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) – JST, dotychczasowej standardowej weryfikacji danych, która pozwoliłaby na wykluczenie wszelkich niezgodności.
Procedura ta, trwająca standardowo 30 dni, umożliwia szczegółowe sprawdzenie przekazanych danych oraz wyeliminowanie ewentualnych nieprawidłowości i rozbieżności. W latach poprzednich stanowiła ona stały i nieodzowny element procesu ustalania subwencji oświatowej uniemożliwiający w zasadzie powstanie błędów w naliczeniu.
Należy podkreślić, że brak przeprowadzenia wskazanej weryfikacji miał charakter jednorazowy i był bezpośrednio związany z wdrażaniem reformy systemu finansowania jednostek samorządu terytorialnego. W roku 2025 odbyła się już standardowa weryfikacja danych do naliczenia potrzeb oświatowych na rok 2026.
Ministerstwo Edukacji Narodowej już od pierwszych miesięcy 2025 roku informowało JST, że z powodu braku ww. weryfikacji danych wystąpiły nieprawidłowości w podziale łącznej kwoty potrzeb oświatowych w 2025 r. i będą one skorygowane z wykorzystaniem rezerwy na uzupełnienie dochodów JST. Nieprawidłowości te dotyczyły głównie uwzględnienia uczniów szkół przysposabiających do pracy oraz dzieci w wychowaniu przedszkolnym w gminach wiejskich. 21 maja 2025 roku, strona samorządowa Zespołu ds. Edukacji, Kultury i Sportu Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego zaopiniowała pozytywnie przedstawione przez MEN propozycje korekty podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych na rok 2025. W dniu 30 maja 2025 r. MEN przekazało skorygowany podział potrzeb oświatowych do Ministerstwa Finansów, a Minister Finansów i Gospodarki ponownie przeliczył dochody JST i przekazał środki wynikające z ich korekty na rachunki JST w dniu 29 września 2025 roku. W związku z uwzględnieniem większej liczby uczniów przeliczeniowych w skorygowanym podziale potrzeb oświatowych na rok 2025, zmniejszeniu uległ standard finansowy A, który pierwotnie określono na 9 477,19 zł. Ostatecznie standard finansowy A na rok 2025 wynosił 9 415,18 zł.
Należy zauważyć, że w związku ze zmianą wskaźnika korygującego Di (do jego ustalenia uwzględniana jest liczba dzieci uczęszczających do szkół położonych na terenach wiejskich) oraz uwzględnieniem w wyliczeniu potrzeb oświatowych nowego standardu finansowego A, dla części szkół, w tym zwłaszcza dla uczniów szkół przysposabiających do pracy, przeprowadzona korekta nie skutkuje tylko obniżeniem wysokości dotacji dla szkół. W części przypadków prowadzi do zwiększenia rocznej kwoty dotacji na ucznia, co zostało uwzględnione w nowych wyliczeniach, np. korekta naliczenia potrzeb oświatowych na szkoły przysposabiające do pracy skutkuje zwiększeniem naliczenia w zakresie szkół niesamorządowych w kwocie ok. 37,6 mln zł.
W związku z powyższym zmniejszenie standardu finansowego A o zaledwie 0,6%, łagodzone pozytywnym wpływem zwiększeń kwoty naliczenia potrzeb oświatowych w szkołach przysposabiających do pracy oraz wzrostem wysokości wskaźnika korygującego Di w niektórych JST, nie ma istotnego wpływu na sytuację finansową szkół niepublicznych i publicznych nie prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego.
Aktualnie sposób finansowania zadań oświatowych jest powiązany ze swobodą jednostek samorządu terytorialnego w kształtowaniu polityki oświatowej na swoim terenie. W każdym samorządzie faktyczne skutki realizacji zadań oświatowych są efektem samodzielnego stosowania przepisów. Z tego względu kwestie rozliczeń między JST a szkołami niesamorzadowymi, w tym ewentualnych zwrotów dotacji, nie są monitorowane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej.
W odniesieniu do kwestii skutków zmiany zakresu zadań oświatowych w trakcie roku szkolnego informuję, że zmianą wprowadzoną do nowego systemu jest mechanizm ponownego przeliczenia potrzeb oświatowych. W celu systemowego rozwiązania problemu tzw. wzrostu zakresu zadań oświatowych w trakcie roku szkolnego w nowej ustawie o dochodach jednostek samorządu terytorialnego przewidziano – w zakresie potrzeb oświatowych – w terminie do 30 czerwca 2026 r. ponowne przeliczenie kwoty potrzeb finansowych dla JST za rok bazowy. Po czym Minister Edukacji przekaże ministrowi właściwemu ds. finansów publicznych, w terminie do 15 lipca 2026 r., informację o wynikach tych obliczeń. W przypadku gdy wystąpi różnica między tymi kwotami potrzeb finansowych (w tym potrzeb oświatowych) nastąpi odpowiednia korekta dochodów obejmująca zarówno wzrosty, jak i spadki zakresu zadań oświatowych.
Ponadto należy zauważyć, że aktualizacja kwoty dotacji na dziecko w wychowaniu przedszkolnym, ucznia, wychowanka lub słuchacza jest ugruntowanym elementem systemu dotowania niesamorządowych jednostek systemu oświaty, wprowadzonym jeszcze pod rządami ustawy o systemie oświaty (ustawa ta co do zasady została zastąpiona w 2016 r. ustawą – Prawo oświatowe). W przypadku każdej dotowanej jednostki systemu oświaty wymagana prawem jest co najmniej jedna aktualizacja kwoty dotacji (jej termin jest zależny od opublikowania ustawy budżetowej w danym roku). W przypadku placówek wychowania przedszkolnego obowiązkowo przeprowadzana jest jeszcze jedna aktualizacja, tzw. aktualizacja październikowa, która zwykle skutkuje zmianą stawki dwóch ostatnich części dotacji na dziecko, wypłacanych w listopadzie i grudniu. W systemie istnieje też aktualizacja „w szczególnie uzasadnionych przypadkach”, której można dokonać w każdym miesiącu roku budżetowego. Sposób przeprowadzania ww. aktualizacji jest określony ustawą z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych (Dz. U. z 2025 r. poz. 439). Zgodnie z tą ustawą, organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego, w drodze uchwały, ustalają tryb udzielania i rozliczania dotacji oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania oraz termin i sposób rozliczenia wykorzystania dotacji. Styczeń 2026 r. jest miesiącem, w którym następuje rozliczanie dotacji za rok 2025.
Aktualizacja kwoty dotacji na dziecko w wychowaniu przedszkolnym, ucznia, wychowanka lub słuchacza nie zawsze oznacza niekorzystną dla jednostki dotowanej zmianę wysokości dotacji, zarówno w ujęciu całego roku jak i części dotacji wypłacanych po aktualizacji. Dla przykładu, zmniejszenie wysokości standardu finansowego A ma korzystny skutek dla dotowanej placówki wychowania przedszkolnego.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2024 r. poz. 1572 z późn. zm.