w sprawie przeciwdziałania rażącym naruszeniom przepisów ruchu drogowego na przejazdach kolejowych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański
Warszawa, 14-03-2024
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 1461 Pani Poseł Pauliny Matysiak w sprawie przeciwdziałania rażącym naruszeniom przepisów ruchu drogowego na przejazdach kolejowych, w oparciu m.in. o stanowisko Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Stan bezpieczeństwa na przejazdach kolejowych w okresie od 1 stycznia 2021 r. do 16 września 2022 r. (wypadki drogowe z winy kierującego pojazdem –przed nowelizacją taryfikatora mandatowego) przedstawiają poniższe tabele:
| Przejazd kolejowy niestrzeżony |
||
| wypadki drogowe |
||
| Zachowanie kierującego |
2021 |
2022 |
| nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu |
32 |
23 |
| nieprzestrzeganie znaków i innych sygnałów |
7 |
8 |
| niestosowanie się do sygnalizacji świetlnej |
3 |
3 |
| niezachowanie bezpiecznej odległości między pojazdami |
- |
1 |
| inne przyczyny |
1 |
- |
| niedostosowanie prędkości do warunków ruchu |
2 |
- |
| Ogółem |
45 |
35 |
| Przejazd kolejowy strzeżony |
||
| wypadki drogowe |
||
| Zachowanie kierującego |
2021 |
2022 |
| nieprzestrzeganie znaków i innych sygnałów |
2 |
2 |
| niedostosowanie prędkości do warunków ruchu |
2 |
1 |
| nieprawidłowe cofanie |
- |
1 |
| nieprawidłowe omijanie |
1 |
1 |
| niestosowanie się do sygnalizacji świetlnej |
1 |
1 |
| nieprawidłowe wyprzedzanie |
2 |
- |
| nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu |
4 |
- |
| niezachowanie bezpiecznej odległości między pojazdami |
1 |
- |
| Ogółem |
13 |
6 |
Stan bezpieczeństwa na przejazdach kolejowych w okresie od 17 września 2022 r. do 31 grudnia 2023 r. (wypadki drogowe z winy kierującego pojazdem – po nowelizacji taryfikatora mandatowego) przedstawiono poniżej:
| Przejazd kolejowy niestrzeżony |
||
| wypadki drogowe |
||
| Zachowanie kierującego |
2022 |
2023 |
| nieprzestrzeganie znaków i innych sygnałów |
4 |
25 |
| nieustąpienie pierwszeństwa przejazdu |
3 |
10 |
| niestosowanie się do sygnalizacji świetlnej |
- |
3 |
| niedostosowanie prędkości do warunków ruchu |
1 |
1 |
| Ogółem |
8 |
39 |
| Przejazd kolejowy strzeżony |
||
| wypadki drogowe |
||
| Zachowanie kierującego |
2022 |
2023 |
| niestosowanie się do sygnalizacji świetlnej |
1 |
3 |
| niedostosowanie prędkości do warunków ruchu |
1 |
1 |
| nieprzestrzeganie znaków i innych sygnałów |
2 |
1 |
| inne przyczyny |
1 |
- |
| Ogółem |
5 |
5 |
Podział procentowy wypadków drogowych na przejazdach kolejowych z winy kierującego pojazdem przedstawia się następująco:
| Przejazd kolejowy niestrzeżony |
Przejazd kolejowy strzeżony |
|||||
| 2021 |
2022 |
2023 |
2021 |
2022 |
2023 |
|
| samochód osobowy |
66,7% |
72,1% |
79,5% |
53,8% |
54,5% |
80,0% |
| samochód ciężarowy |
20,0% |
9,3% |
15,4% |
15,4% |
- |
- |
| autobus |
2,2% |
2,3% |
- |
- |
9,1% |
- |
Jednocześnie uprzejmie informuję, że aktualnie nie są prowadzone działania zmierzające do zmiany rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 listopada 2003 r. w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatów karnych za wybrane rodzaje wykroczeń[1] w zakresie dotyczącym przekraczania przejazdów kolejowych. Należy zwrócić uwagę, że od 1 stycznia 2022 r. weszły w życie nowe wyższe stawki mandatów karnych za najgroźniejsze naruszenia przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym[2] uwzględniające również tzw. recydywę (podwójna kwota mandatu). Odnoszą się one również do naruszeń na przejazdach kolejowych. Podkreślenia wymaga fakt, że we wskazanym okresie weszły w życie także zmiany w ustawie z dnia 20 maja 1971 r. – Kodeks wykroczeń[3], istotnie zaostrzające odpowiedzialność za naruszenia przeciwko bezpieczeństwu i porządkowi w komunikacji. Zgodnie z art. 24 § 1a kw w przypadku popełnienia wykroczeń, o których mowa w art. 86 § 1, 1a i 2, art. 86b § 1, art. 87 § 1, art. 92 § 1 i 2, art. 92a § 2, art. 92b, art. 93 § 1, art. 94 § 1, art. 96 § 3 lub art. 97a kw – sąd może wymierzyć grzywnę w wysokości do 30 000 złotych. Powyższe oznacza w praktyce, że w przypadku niektórych „rażących” naruszeń popełnionych podczas przejeżdżania przez przejazd kolejowy (np. w razie niestosowania się do sygnalizacji świetlnej) właściwy organ może wnioskować do sądu o ukaranie sprawcy wykroczenia grzywną w wysokości do 30 000 złotych.
Odnosząc się do pytania dotyczącego obligatoryjnej utraty prawa jazdy za rażące naruszenie przepisów w związku z przejazdem kolejowym należy wskazać, że przepisy materialne kw oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny[4] określają przypadki fakultatywnego i obligatoryjnego orzekania przez sąd środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju w razie skazania osoby uczestniczącej w ruchu za czyny przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, w szczególności jeśli z okoliczności popełnionego czynu wynika, że prowadzenie przez tę osobę pojazdu zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Ponadto, normy wynikające z art. 135 i 135a ustawy – Prawo o ruchu drogowym umożliwiają Policji zatrzymanie prawa jazdy w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że kierowca popełnił przestępstwo lub wykroczenie, za które jest lub może być orzeczony środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. Zasadniczo dalsza decyzja zmierzająca do utrzymania tego środka zapobiegawczego (po zatrzymaniu prawa jazdy kierowca jest pozbawiony możliwości prowadzenia pojazdu) do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia jest zależna od prokuratora lub sądu. W opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) ewentualne zmiany w tym zakresie, zgodnie z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji rządowej[5], pozostają w gestii Ministra Sprawiedliwości.
W kontekście pytań dotyczących szkoleń kandydatów na kierowców oraz szkoleń kierowców, należy z kolei wskazać, że w opinii MSWiA przedmiotowe zagadnienia, zgodnie z art. 27 ust. 1 pkt 2 ustawy o działach administracji rządowej, znajdują się we właściwości Ministra Infrastruktury.
Z poważaniem
z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2013 r. poz. 1624, z późn. zm.
[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 1047, z późn. zm.
[3] Dz. U. z 2023 r. poz. 2119, dalej – kw.
[4] Dz. U. z 2024 r. poz. 17.
[5] Dz. U. z 2022 r. poz. 2512, z późn. zm.