w sprawie powołania rzecznika praw nauczycieli i pracowników oświaty
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Henryk Kiepura
Warszawa, 25-08-2026
Szanowny Panie Pośle,
uprzejmie wyjaśniam, że Minister Edukacji podejmuje systemowe, trwałe i instytucjonalne działania na rzecz przeciwdziałania dyskryminacji oraz promowania równego traktowania w systemie oświaty.
Kluczowym elementem tych działań jest powołanie zarządzeniem Ministra Edukacji z dnia 8 października 2025 r. (Dz. Urz. ME poz. 54) Rady do spraw Równego Traktowania, będącej organem pomocniczym Ministra Edukacji. Rada posiada kompetencje opiniodawczo-doradcze i analityczne w zakresie równego traktowania wszystkich uczestników systemu oświaty. Do jej zadań należy identyfikowanie obszarów ryzyka występowania nierównego traktowania, a także wskazywanie kierunków działań i rekomendacji służących przeciwdziałaniu dyskryminacji w miejscu pracy nauczycieli. Rada opiniuje również dokumenty i inicjatywy Ministra dotyczące polityki równościowej oraz wspiera realizację Krajowego Programu Działań na rzecz Równego Traktowania na lata 2022–2030. Jej interdyscyplinarny skład ekspercki umożliwia kompleksowe podejście do problematyki równego traktowania w edukacji, łączące perspektywę prawną, pedagogiczną, społeczną i organizacyjną.
Uzupełnieniem działań Rady jest funkcjonowanie Koordynatora do spraw Równego Traktowania, powołanego zarządzeniem Ministra Edukacji z dnia 12 czerwca 2025 r. (Dz. Urz. ME poz. 24). Koordynator podlega bezpośrednio Ministrowi i odpowiada za koordynację oraz inicjowanie działań Ministerstwa i jednostek mu podległych w obszarze równego traktowania. Do jego kompetencji należy m.in. monitorowanie realizacji polityki równościowej, wspieranie komórek organizacyjnych Ministerstwa w identyfikowaniu i eliminowaniu praktyk mogących prowadzić do dyskryminacji, a także przygotowywanie propozycji działań systemowych, wewnętrznych procedur oraz rozwiązań organizacyjnych sprzyjających równości i poszanowaniu godności pracowników oświaty. Koordynator współpracuje również z Radą ds. Równego Traktowania, zapewniając spójność działań strategicznych i operacyjnych.
Ponadto Ministerstwo Edukacji Narodowej prowadzi prace nad opracowaniem formalnej polityki na rzecz równego traktowania, która w sposób kompleksowy ureguluje działania w obszarze przeciwdziałania dyskryminacji, oraz wzmocni standardy równościowe w środowisku pracy w oświacie.
Informuję ponadto, że obecnie w resorcie nie są prowadzone prace nad powołaniem instytucji Rzecznika Praw Nauczycieli i Pracowników Oświaty.
Niezależnie od powyższego, uprzejmie informuję, że na mocy art. 63 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2026 r. poz. 515) nauczyciel, podczas lub w związku z pełnieniem obowiązków służbowych, korzysta z ochrony przewidzianej dla funkcjonariuszy publicznych na zasadach określonych w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm.). Organ prowadzący szkołę i dyrektor szkoły są obowiązani z urzędu występować w obronie nauczyciela, gdy ustalone dla nauczyciela uprawnienia zostaną naruszone.
Nadmieniam, że w Ministerstwie Edukacji Narodowej były podjęte prace nad rozszerzeniem katalogu funkcjonariuszy publicznych o nauczycieli, ale spotkało się to ze sprzeciwem środowiska nauczycielskiego, w tym Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Kadr Kierowniczych Oświaty i związków zawodowych. Natomiast obecnie, w Ministerstwie Edukacji Narodowej są rozważane możliwości zmiany przepisów mające na celu wzmocnienie ochrony nauczycieli, w przypadku, gdy ustalone dla nauczyciela uprawnienia zostaną naruszone.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w Ministerstwie Edukacji Narodowej trwają prace związane z włączeniem w system wspierania pracy przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i szkół ogólnodostępnych i integracyjnych Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą (dalej jako: „SCWEW”).
11 sierpnia 2026 r. projekt ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw, umożliwiający przedszkolom specjalnym, szkołom specjalnym oraz młodzieżowym ośrodkom wychowawczym, młodzieżowym ośrodkom socjoterapii i specjalnym ośrodkom szkolno-wychowawczym, wskazanym przez powiat, pełnienie dodatkowej funkcji SCWEW, został włączony do Wykazu prac Rady Ministrów (nr UD452).
SCWEW będzie realizowało działalność edukacyjno-szkoleniową i doradczą. Działalność ta będzie skierowana do kadry ogólnodostępnych i integracyjnych przedszkoli, innych form wychowania przedszkolnego i szkół w zakresie zapewniania dzieciom i uczniom z różnymi potrzebami rozwojowymi i edukacyjnymi możliwości pełnego uczestnictwa w ogólnodostępnej i integracyjnej ofercie edukacyjnej na wszystkich poziomach kształcenia, wspólnie z rówieśnikami i jak najbliżej ich miejsca zamieszkania.
Do najważniejszych zadań SCWEW będą należały:
Celem projektowanej zmiany jest także rozszerzenie obecnych form doskonalenia i rozwoju zawodowego nauczycieli oraz nauczycieli specjalistów o superwizję koleżeńską. Ma ona wspierać wzmacnianie kompetencji zawodowych, udzielanie wsparcia, identyfikowanie źródeł trudności w pracy oraz poszukiwanie sposobów ich przezwyciężania.
Koncepcja modelu funkcjonowania SCWEW została oparta na dorobku i doświadczeniach przedszkoli, szkół i placówek specjalnych w zakresie realizacji wsparcia dla ogólnodostępnych i integracyjnych przedszkoli i szkół w tworzeniu przestrzeni optymalnej edukacji dla wszystkich dzieci i uczniów.
Pilotaż funkcjonowania SCWEW w oparciu o opracowany w 2020 r. model odbył się w ramach realizowanego w latach 2020-2023 projektu grantowego pn. „Pilotażowe wdrożenie modelu funkcjonowania Specjalistycznych Centrów Wspierających Edukację Włączającą”, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego ze środków Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020 (PO WER). W projekcie 23 grantobiorców uzyskało środki finansowe na pilotażowe wdrożenie modelu SCWEW.
Wnioski płynące z doświadczeń pilotażowych wskazują na zasadność systemowego wdrożenia modelu funkcjonowania SCWEW. Ważnym efektem realizacji ww. projektu i prowadzenia działań przez SCWEW jest budowanie współpracy, weryfikacja doświadczeń kadr szkolnictwa specjalnego oraz ogólnodostępnych i integracyjnych przedszkoli i szkół. Dzięki wsparciu SCWEW, nauczyciele chętniej prowadzili otwarte zajęcia, a także potrafili precyzyjnie określić swoje potrzeby w kontekście tworzenia warunków efektywnego uczenia się dzieci i uczniów z różnymi potrzebami i korzystania w tym zakresie ze wsparcia nauczycieli specjalistów SCWEW. Ta wymiana wiedzy i doświadczeń pozwoliła nauczycielom lepiej zrozumieć potrzeby uczniów, a dzięki temu lepiej im sprostać. Jednocześnie wysoce oceniana superwizja koleżeńska sprawiła, że nauczyciele podnosili swoje kompetencje oraz poziom własnej refleksyjności. Wymiana doświadczeń, wzbogacenie wiedzy, współpraca między placówkami i uwzględnianie indywidualnych potrzeb dzieci i uczniów w różnych formach wsparcia przyczyniają się do efektywnej edukacji i pomocy dzieciom i uczniom z różnymi potrzebami i trudnościami.
Kontynuacją działań pilotażowych jest realizacja projektu pn. „Budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej opartego na Specjalistycznych Centrach Wspierających Edukację Włączającą”, współfinansowanego z Europejskiego Funduszu Społecznego Plus ze środków programu Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego 2021–2027 (FERS). Celem projektu jest budowa skoordynowanego systemu pomocy specjalistycznej realizowanej przez przedszkola, szkoły, placówki specjalne na rzecz ogólnodostępnych i integracyjnych przedszkoli i szkół w zakresie pracy uwzględniającej zróżnicowane potrzeby rozwojowe i edukacyjne dzieci i uczniów.
W czterech edycjach konkursu grantowego, w ramach realizacji ww. projektu, utworzono 109 SCWEW na terenie całej Polski. Docelowo planuje się utworzenie 140 SCWEW.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Henryk Kiepura
Sekretarz Stanu