w sprawie dostępu do podpasek i tamponów w szkołach
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 13-03-2024
Szanowne Panie Posłanki i Szanowni Panowie Posłowie,
edukacja zdrowotna dzieci i młodzieży ma znaczenie priorytetowe dla Ministra Edukacji oraz stanowi obowiązkowy obszar nauczania w szkołach.
Oczekiwania wobec zajęć prozdrowotnych i profilaktycznych wymagają od nauczyciela, nie tylko wiedzy merytorycznej, ale także wrażliwości w podejmowaniu tematów np. związanych z higieną osobistą uczniów oraz delikatności w sposobie rozwiązywania pojawiających się problemów. Dzięki nim można właściwie przygotować ucznia do troski o zdrowie przez całe jego życie. Zatem, uczennice i uczniowie - realizując treści nauczania z zakresu edukacji zdrowotnej w ramach poszczególnych przedmiotów - zdobywają holistyczną wiedzę o człowieku i jego zdrowiu.
Ministerstwo Edukacji Narodowej dostrzega potrzebę wsparcia uczennic w zakresie dostępu do środków menstruacyjnych na terenie szkoły. Minister Edukacji nie narzuca na chwilę obecną szkołom rozwiązań dotyczących sposobu i formy dodatkowego zapewnienia uczennicom w szkołach środków higieny osobistej, pozostawiając decyzję w tym zakresie dyrektorom szkół i organom je prowadzącym, które w myśl art. 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[1] odpowiadają za zapewnienie warunków działania szkół, w tym bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki. Obecnie wielu dyrektorów szkół zapewnia wśród środków higieny osobistej środki menstruacyjne dla uczennic, co potwierdzają wyniki badania ankietowego. W nieobowiązkowym badaniu, przeprowadzonym w styczniu 2024 r. przez System Informacji Oświatowej, wzięły udział 12 164 szkoły i placówki. Dostępne dla uczennic podpaski lub tampony były w 5 923 szkołach, co stanowi 48,69 % szkół i placówek, które wypełniły ankietę.
Aktualne przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach[2] – regulują kwestie zapewnienia w pomieszczeniach sanitarnohigienicznych ciepłej i zimnej bieżącej wody oraz środków higieny osobistej. Dodatkowo, urządzenia sanitarnohigieniczne powinny być utrzymywane w czystości i w stanie pełnej sprawności technicznej. Obowiązki te należą do organu prowadzącego szkołę lub placówkę i kierownika jednostki, tj. dyrektora.
Ponadto, w celu właściwej analizy potrzeb rozwojowych uczennic i uczniów oraz ich zapewnienia, szkoła realizuje program wychowawczo-profilaktyczny, który środowisko szkolne przygotowuje na podstawie corocznej diagnozy, w tym czynników chroniących i czynników ryzyka. Program wychowawczo-profilaktyczny szkoły uchwala rada rodziców w porozumieniu z radą pedagogiczną. W przypadku wystąpienia potrzeby realizacji odpowiednich zadań profilaktycznych i prozdrowotnych, szkoła powinna podjąć stosowne działania, adekwatnie do zaistniałego problemu, włącznie z autonomicznymi rozwiązaniami, które może wprowadzić w danym obszarze.
Nadrzędnym celem programu wychowawczo-profilaktycznego jest kształtowanie właściwych postaw i zachowań uczniów, a tym samym - przyjaznego klimatu szkoły uwzględniającego m.in. szacunek do specyfiki okresu rozwojowego.
W Ministerstwie Edukacji Narodowej trwają analizy oraz konsultacje z organizacjami pozarządowymi na rzecz przeciwdziałania ubóstwu menstruacyjnemu wśród polskich uczennic. Planowane są także konsultacje z przedstawicielami samorządu terytorialnego.
Minister Edukacji uznaje kwestie zapewnienia środków higieny osobistej, uwzględniając podpaski i tampony, za sprawę, której waga powinna znaleźć odzwierciedlenie w regulacjach prawnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2023 r. poz. 900, z późn. zm.
[2] Dz. U. poz. 1604.