w sprawie zróżnicowanych interpretacji przepisów przez regionalne izby obrachunkowe dotyczących możliwości pokrywania kosztów dowozu uczniów ze środków dotacji oświatowych
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Tomasz Szymański
Warszawa, 05-02-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 14794 Pani Poseł Marty Stożek w sprawie zróżnicowanych interpretacji przepisów przez regionalne izby obrachunkowe dotyczących możliwości pokrywania kosztów dowozu uczniów ze środków dotacji oświatowych, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie pragnę wskazać, że zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 1992 r. o regionalnych izbach obrachunkowych[1] nadzór nad działalnością regionalnych izb obrachunkowych sprawuje minister właściwy do spraw administracji publicznej[2] wyłącznie na podstawie kryterium zgodności z prawem. Ministrowi nie przysługują zatem z tytułu sprawowanego nadzoru uprawnienia władcze, ingerujące we wszystkie sfery działalności izb. Nadzorowanie regionalnych izb obrachunkowych nie oznacza generalnej kompetencji Ministra do wkraczania w ich działalność, w tym weryfikowania pod względem merytorycznym podejmowanych działań, jak i stanowisk zajmowanych przez izby.
Regionalne izby obrachunkowe, posiadając status państwowych organów nadzoru i kontroli gospodarki finansowej, wyposażone są w daleko idącą samodzielność i niezależność w wykonywaniu swych zadań i funkcji. Zatem działalność nadzorcza i kontrolna izb, jako merytoryczna działalność niezależnego organu, wyspecjalizowanego w procesie stosowania przepisów o finansach publicznych, nie podlega nadzorowi, w tym kontroli Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Z uwagi na wyżej przedstawiony charakter nadzoru nad działalnością regionalnych izb obrachunkowych Minister SWiA nie posiada ustawowych instrumentów do podejmowania działań mających na celu wspomniane w wystąpieniu Pani Poseł „zapewnienie jednolitości stosowania prawa przez Regionalne Izby Obrachunkowe”. Jak wskazują przepisy ustawy o rio i aktów wykonawczych wydanych do ww. regulacji, a także jak przyjmuje się w orzecznictwie i doktrynie, nadzór administracji rządowej nad izbami odbywa się bowiem jedynie w aspekcie funkcjonalnym jako instytucji, nie zaś merytorycznym.
Trzeba przy tym podkreślić, że w związku z przypisaną niezależnością od administracji rządowej i samorządowej nadzór nad rozstrzygnięciami nadzorczymi regionalnych izb obrachunkowych sprawują sądy administracyjne. Jest to nadzór merytoryczny sprawowany w pierwszej instancji przez wojewódzkie sądy administracyjne, w drugiej zaś przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Niezależnie od powyższego należy wskazać na koordynującą rolę Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych (KRRIO), reprezentującej wszystkie regionalne izby obrachunkowe wobec naczelnych i centralnych organów państwa. Do zadań Krajowej Rady należy między innymi upowszechnianie dorobku i doświadczeń izb, co jest poprzedzone wymianą doświadczeń pomiędzy samymi izbami, jak i współpraca z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych w obszarze finansów samorządu terytorialnego. Co więcej, w celu zapewnienia jednolitości udzielanych przez izby wyjaśnień w sprawach dotyczących stosowania przepisów o finansach publicznych Krajowa Rada może wydawać, w uzgodnieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych, wytyczne, uwzględniając w szczególności orzecznictwo sądów, Trybunału Konstytucyjnego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że mając na względzie wagę zasygnalizowanych przez Panią Poseł trudności interpretacyjnych, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wystąpiło do Przewodniczącego Krajowej Rady Regionalnych Izb Obrachunkowych z prośbą o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie.
Zgodnie z otrzymaną od Przewodniczącego KRRIO informacją w przedmiotowej sprawie, wyjaśnienia udzielone przez Izby na podstawie art. 13 pkt 11 ustawy o rio nie mają charakteru wiążącego dla podmiotu wnioskującego o przedstawienie wyjaśnienia. Ostateczną decyzję o zwrocie dotacji w konkretnej sytuacji, biorąc pod uwagę indywidualne uwarunkowania, podejmuje organ dotujący, a decyzje te podlegają weryfikacji przez samorządowe kolegia odwoławcze oraz sądy.
Przewodniczący KRRIO poinformował również, że tematyka dotycząca możliwości pokrywania kosztów dowozu uczniów ze środków dotacji oświatowych zostanie przedstawiona na najbliższym posiedzeniu KRRIO, co może pozwolić na wypracowanie stanowiska, względnie sformułowanie wniosku de lege ferenda, przy czym podkreślenia wymaga, że ewentualne stanowiska KRRIO mają tylko i wyłącznie charakter koordynujący, a nie stanowią wiążącej interpretacji przepisów prawa.
Z poważaniem
z up. Tomasz Szymański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 7, dalej: ustawa o rio;
[2] dalej również: Minister, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji, Minister SWiA;