do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie renty rodzinnej dla wdowy lub wdowca oraz renty wdowiej
Zgłaszający: Krzysztof Habura, Jacek Niedźwiedzki, Henryk Szopiński, Bartosz Zawieja, Dominik Jaśkowiec, Patryk Gabriel, Łukasz Horbatowski
Data wpływu: 23-01-2026
Szanowna Pani Minister,
w dniu 1 stycznia 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (poz. 1243), która m.in. w art. 1 dokonała zmiany ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251, 1429 i 1672 oraz z 2024 r. poz. 834 i 858) w ten sposób, że po art. 95 dodała art. 95a, zgodnie z którym osobie uprawnionej do renty rodzinnej, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3, czyli małżonkowi (wdowie i wdowcowi), wypłaca się, zależnie od jej wyboru, przysługującą rentę rodzinną oraz 25% emerytury, emerytury rolniczej, emerytury z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, emerytury wojskowej, emerytury policyjnej, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego, emerytury pomostowej, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym renty szkoleniowej, renty rolniczej z tytułu niezdolności do pracy, renty rolniczej szkoleniowej, renty z ubezpieczenia społecznego rolników indywidualnych i członków ich rodzin, wojskowej renty inwalidzkiej albo policyjnej renty inwalidzkiej.
Ponadto w myśl ust. 2 art. 95a: „Osoba uprawniona ma prawo do wypłaty świadczeń na zasadach określonych w ust. 1 w przypadku:
1) osiągnięcia wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1;
2) pozostawania we wspólności małżeńskiej do dnia śmierci małżonka;
3) nabycia prawa do renty rodzinnej po zmarłym małżonku nie wcześniej niż 5 lat przed osiągnięciem wieku emerytalnego określonego w art. 24 ust. 1”.
Wymieniona ustawa dodatkowo po art. 95 i art. 95a dodała nowy art. 95b, który w ust. 1 odpowiednio stanowi: „Osobie uprawnionej do renty rodzinnej, o której mowa w art. 67 ust. 1 pkt 3, oraz do zbiegu świadczeń, o którym mowa w art. 26 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, wypłaca się:
1) przysługującą rentę rodzinną, 25% emerytury i 50% renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego albo
2) przysługującą emeryturę, 50% renty z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego i 25% renty rodzinnej, albo
3) przysługującą rentę z tytułu niezdolności do pracy z ubezpieczenia wypadkowego, 50% emerytury i 25% renty rodzinnej”.
W przypadku obu przywołanych i zacytowanych przepisów łączenie wypłaty renty rodzinnej z innym świadczeniem o charakterze emerytalnym lub rentowym jako tzw. renty wdowiej jest wysoce pożądane i znajduje pozytywny odbiór wśród osób uprawnionych. Problem jednakże w tym, że aby nabyć uprawnienie do wspomnianej renty wdowiej należy spełnić warunki, na jakich przyznawana jest renta rodzinna dla małżonka (wdowy i wdowca), o których mowa w art. 70 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. I tak wysoce problematyczny jest pierwszy z warunków, o których mowa w art. 70 ust. 1 pkt 1, zgodnie z którym „wdowa ma prawo do renty rodzinnej, jeżeli w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat lub była niezdolna do pracy”. Ten sam warunek dotyczy wdowca, co wynika z brzmienia przepisu art. 70 ust. 5.
Otóż bardzo wiele osób, których małżonek zmarł, w wyniku czego osoby te pozostały samotne i zmniejszyły się ich dochody, przez co warunki ich egzystencji uległy pogorszeniu, mogłoby uzyskać prawo do renty rodzinnej, a w konsekwencji do renty wdowiej, jednakże osoby te stały się wdowami lub wdowcami przed ukończeniem 50. roku życia. Są to osoby w wieku do 50 lat albo osoby w podeszłym wieku, które już od kilkunastu lat są wdowami albo wdowcami, a ich małżonek zmarł, zanim osiągnęły 50. rok życia.
Wskazani podnoszą, że cytowany przepis narusza zasadę sprawiedliwości społecznej, gdyż różnicuje osoby owdowiałe na te do 50. roku życia, które nie otrzymują świadczenia. i te w wieku 50 lat oraz więcej, które świadczenie pobierają. Ponadto wymienieni wskazują, że czynnikiem, który decyduje o przyznaniu prawa do świadczenia albo o pozbawieniu prawa do świadczenia, jest zdarzenie, na które nie mają wpływu, a mianowicie moment śmierci ich współmałżonka, który jest odnoszony do ich wieku życia. Osoby postulują o zmianę ww. przepisu, tak aby w jego treści nie wprowadzać kryterium wieku życia.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:
Czy resort pracy przewiduje znowelizowanie przepisu art. 70 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w ten sposób, aby wykreślić kryterium wieku życia w chwili śmierci męża (żony) jako warunek nabycia prawa do renty rodzinnej?
Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Habura