w sprawie dostępu obywateli polskich w kryzysie bezdomności przebywających za granicą do świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 12-02-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 14834 Pani Poseł Anny Marii Żukowskiej w sprawie dostępu obywateli polskich w kryzysie bezdomności przebywających za granicą do świadczeń opieki zdrowotnej w Polsce, uprzejmie informuję, co następuje.
Ad 1. Z treści wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich datowanego na 4 września 2025 r. o sygnaturze V.7010.5.2025.ETP wynika, iż dotyczy ono bezdomności obywateli polskich za granicą jako najdotkliwszej formy wykluczenia oraz przygotowania kompleksowej reakcji państwa na ten problem.
Ad 2. W stanowisku Ministerstwa przesłanym Rzecznikowi 18 listopada 2025 r. (sygn. DK.3461.232.2025/1) wskazano, że „brak woli współpracy ze strony osoby bezdomnej jest często główną przeszkodą w udzieleniu pomocy”. Stwierdzenie to w oczywisty sposób nie jest w tożsame z twierdzeniem błędnie przypisywanym Ministerstwu Spraw Zagranicznych jakoby brak formalnego wniosku ze strony osoby nieprzytomnej, z zaburzeniami świadomości lub z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi mógł być traktowany jako brak woli współpracy
Ad 3. Zgodnie z ustawą o działach administracji rządowej z dnia 4 września 1997 r. (Dz. U. z 2025 roku, poz. 1275) opieka zdrowotna pozostaje w zakresie kompetencji ministra właściwego do spraw zdrowia, a nie ministra spraw zagranicznych więc, MSZ nie jest uprawnione, by potwierdzać charakter decyzji wydawanych na podstawie art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Ad 4. Konsulowie działając na podstawie i w granicach prawa polskiego oraz międzynarodowego nie mają podstaw (w tym właściwości terytorialnej), do podejmowania działań analogicznych do procedury z art. 54 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Ad 5. Zgodnie z przywołaną już z ustawą o działach administracji rządowej minister spraw zagranicznych nie jest uprawniony do interpretowania przepisów regulujących uprawnienia do świadczeń opieki zdrowotnej. Jednocześnie należy zauważyć, że za świadczenia zdrowotne w zakresie psychiatrycznej opieki zdrowotnej osób z zaburzeniami psychicznymi nie pobiera się w Polsce opłat – vide art. 10 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2024 roku, poz. 917 z późn. zm.).
Ad 6. Konsulowie RP udzielają pomocy obywatelom polskim oraz chronią ich prawa i interesy na podstawie ustawy Prawo konsularne z dnia 25 czerwca 2015 r. (Dz. U. z 2023 roku, poz. 1329 z późn. zm.) w granicach wyznaczonych przez prawo międzynarodowe, zwłaszcza Konwencję Wiedeńską o stosunkach konsularnych z dnia 24 kwietnia 1963 r. Realizują tym samym art. 36 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Nowe rozwiązania na gruncie prawa polskiego muszą być koherentne z prawem międzynarodowym oraz obowiązującymi już normami prawnymi.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu