w sprawie statusu projektu ustawy dotyczącej zmian w nadawaniu obywatelstwa polskiego oraz statystyk dotyczących nadawanych obywatelstw
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Magdalena Roguska
Warszawa, 26-02-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 14982 pana posła Michała Wawera oraz grupy posłów[1] w sprawie statusu projektu ustawy dotyczącej zmian w nadawaniu obywatelstwa polskiego oraz statystyk dotyczących nadawanych obywatelstw[2] uprzejmie przedstawiam, co następuje.
Obecny stan prawny w zakresie nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców reguluje ustawa z dnia 2 kwietnia 2009 r. o obywatelstwie polskim[3], która zawiera zasady ogólne dotyczące obywatelstwa polskiego oraz reguluje tryb i warunki/przesłanki materialne m.in. nabywania obywatelstwa polskiego. Obywatelstwo polskie nabywa się:
Rada Ministrów 15 października 2024 r. przyjęła dokument pt.: Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski na lata 2025-2030[5], w którym zwrócono uwagę na konieczność wprowadzenia zmian w obszarze nabywania obywatelstwa polskiego, szczególnie w zakresie weryfikacji rzeczywistego związku cudzoziemca z Polską, znajomości przez niego języka polskiego oraz respektowania wartości obowiązujących w Polsce. Na analogiczną potrzebę zmian w ustawie o obywatelstwie polskim wskazano również w przyjętej przez Radę Ministrów 1 kwietnia 2025 r. Rządowej strategii współpracy z Polonią i Polakami za granicą na lata 2025-2030[6].
Odpowiadając na pytanie dotyczące zmian w nadawaniu obywatelstwa polskiego, informuję, że w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) trwają prace w zakresie nowelizacji ustawy o obywatelstwie polskim pod kątem realizacji celów wyznaczonych w Strategii migracyjnej. Z uwagi na konieczność zachowania wewnętrznej spójności przepisów prawa regulujących problematykę związaną z nabywaniem obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców z przepisami prawa z zakresu legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium RP opracowanie nowych rozwiązań wymaga kompleksowego podejścia. Nie ulega wątpliwości, że jest konieczne wprowadzenie systemowych zmian, które będą skutecznie przeciwdziałały instrumentalnemu traktowaniu obywatelstwa polskiego, jako drogi do uzyskania obywatelstwa Unii Europejskiej i legalizacji pobytu na jej terytorium.
W celu uzyskania szerokiego poparcia dla proponowanych zmian oraz uniknięcia upolityczniania kwestii obywatelstwa MSWiA zorganizowało w dniach 27-28 października 2025 r. debatę pn.: Wyzwania i kierunki zmian w obszarze obywatelstwa i repatriacji, na którą zostali zaproszeni przedstawiciele wszystkich klubów i kół parlamentarnych, prezydenta RP, ministra spraw zagranicznych, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz wojewodów.
W trakcie debaty zaprezentowano efekty dotychczasowych prac prowadzonych w resorcie spraw wewnętrznych i administracji w zakresie planowanych zmian w ustawie o obywatelstwie polskim. Rządowy projekt ustawy zakłada wprowadzenie jasnych i obiektywnych kryteriów ubiegania się o obywatelstwo. W projekcie zaproponowano m.in. wprowadzenie obowiązkowego testu na polskie obywatelstwo, który oceni poziom integracji kandydata ubiegającego się o uznanie za obywatela polskiego. Test zweryfikuje znajomość wartości, zasad, prawa, historii Polski oraz stopień integracji z polskim społeczeństwem. Podczas debaty wskazano również na potrzebę zaostrzenia kryteriów w zakresie przyznawania obywatelstwa polskiego w taki sposób, aby możliwe było zweryfikowanie rzeczywistych związków cudzoziemca z Polską i jego motywacji do stania się częścią społeczeństwa polskiego, a także braku zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego. Założenia powyższych rozwiązań były prezentowane przez członków kierownictwa MSWiA również przed wspomnianą debatą.
Uwzględniając sugestie i opinie przedstawione przez uczestników w trakcie debaty oraz w późniejszym okresie, w MSWiA przygotowano nowe kompleksowe rozwiązania w zakresie nabywania obywatelstwa polskiego, których celem jest przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa państwa w obszarze migracji oraz transparentne uregulowanie przesłanek nabycia obywatelstwa polskiego. Przygotowany wstępny projekt uwzględnia wcześniej zapowiadany przez kierownictwo MSWiA obowiązek złożenia przez cudzoziemca deklaracji lojalności wobec Rzeczypospolitej Polskiej oraz zdania egzaminu z wiedzy o Polsce. Obecnie trwają końcowe konsultacje dotyczące zasad organizacji ww. egzaminu, jego zakresu i sposobu przeprowadzania oraz skutków finansowych nowych rozwiązań w związku z potrzebą ich ujęcia w ocenie skutków regulacji.
Jednocześnie mając na uwadze, że nadanie obywatelstwa polskiego przez prezydenta RP jest podstawowym sposobem nabycia obywatelstwa przez cudzoziemca, MSWiA zainicjowało kontakty robocze z przedstawicielami Kancelarii Prezydenta RP w związku z planowaną nowelizacją ustawy o obywatelstwie polskim.
Po zakończeniu prac nad projektem ustawy wprowadzającej zmiany w ww. zakresie projekt zostanie skierowany do uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji publicznych. Natomiast zakończenie prac nad przygotowaniem zmian w zakresie nabywania obywatelstwa polskiego przez cudzoziemców jest planowane na 2026 r., zgodnie z harmonogramem wdrażania Strategii migracyjnej.
Odnosząc się do pytań dotyczących wniosków o nadanie obywatelstwa polskiego, informuję, że minister spraw wewnętrznych i administracji prowadzi – na podstawie przepisów ustawy o obywatelstwie polskim – centralny rejestr danych o nabyciu i utracie obywatelstwa polskiego. W rejestrze tym znajdują się informacje o osobach, które wystąpiły – od dnia 1 lipca 2001 r. – z wnioskami o nabycie obywatelstwa polskiego oraz rozstrzygnięcia właściwych organów w tych sprawach. W rejestrze tym nie gromadzi się danych o osobach nabywających obywatelstwo polskie z mocy prawa, m.in. przez urodzenie.
Jednocześnie informuję, że MSWiA publikuje na stronie internetowej Ministerstwa Cyfryzacji – Otwarte Dane (www.dane.gov.pl) dane statystyczne dotyczące nabycia i utraty obywatelstwa polskiego, tj. liczbę wniosków z podziałem na tryb nabycia obywatelstwa polskiego oraz obywatelstwo wnioskodawcy, jak również liczbę wydanych decyzji w tych sprawach (link do danych dotyczących obywatelstwa polskiego[7].
Na ww. portalu zostały opublikowane dane za lata 2003-2024. Natomiast ostateczne dane za 2025 r., po ich weryfikacji, zostaną udostępnione do końca pierwszego kwartału 2026 r. Udostępnione dane statystyczne są publikowane w formatach, które pozwalają na ich segregację, wyszukiwanie oraz tworzenie tabel i wykresów. Tabele dotyczące wniosków i decyzji zawierają dane o liczbie wniosków (decyzji) oraz o liczbie osób objętych wnioskiem lub decyzją (tzn. wnioskodawca oraz jego małoletnie dzieci objęte wnioskiem).
Jednocześnie informuję, że MSWiA nie dysponuje szczegółową wiedzą i danymi dotyczącymi podstaw wydania decyzji negatywnych przez wojewodów w sprawach o uznanie za obywatela polskiego. Z informacji uzyskiwanych w toku postępowań odwoławczych prowadzonych przez ministra spraw wewnętrznych i administracji wynika, że wojewodowie wydają decyzje negatywne w przypadku braku spełnienia wymaganych przesłanek, np. długości okresu pobytu, potwierdzenia znajomości języka polskiego, stabilnego źródła dochodu czy też zagrożenia bezpieczeństwa państwa lub ochrony porządku publicznego. Należy jednak zauważyć, że w systemie informatycznym, z którego są pozyskiwane zbiorcze dane statystyczne w sprawach z zakresu obywatelstwa, nie są rejestrowane informacje na temat faktycznej podstawy odmowy. W konsekwencji powyższego nie jest możliwe szczegółowe określenie powodów, którymi kierowali się poszczególni wojewodowie, wydając decyzje negatywne.
Z kolei postanowienia prezydenta RP nie zawierają uzasadnienia, tym samym nie jest możliwe wskazanie powodów, dla których prezydent RP nadał lub odmówił nadania obywatelstwa polskiego.
Z poważaniem
z up. Magdalena Roguska
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Pana Krzysztofa Bosaka, pana Krzysztofa Tuduja oraz pana Krzysztofa Szymańskiego.
[2] Skierowaną do prezesa Rady Ministrów, przekazaną ministrowi spraw wewnętrznych i administracji w celu udzielenia odpowiedzi, pismem pana Jakuba Stefaniaka, sekretarza stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, działającego z upoważnienia prezesa Rady Ministrów.
[3] Dz. U. 2025 poz. 1611
[4] Dz. U. 2026 poz. 90
[5] Opublikowana na stronie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów: "Odzyskać kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo" - strategia migracyjna na lata 2025 - 2030 - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - Portal Gov.pl, dalej: Strategia migracyjna.
[6] Opublikowana na stronie Ministerstwa Spraw Zagranicznych: Rządowa strategia współpracy z Polonią i Polakami za granicą została przyjęta - Ministerstwo Spraw Zagranicznych - Portal Gov.pl.
[7] Dostępne pod linkiem: https://dane.gov.pl/pl/search?q=obywatelstwo%20polskie.