do ministra finansów i gospodarki
w sprawie mechanizmu rekompensującego utratę dochodów z tytułu zajmowania przez wojsko terenu gminy
Zgłaszający: Elżbieta Anna Polak
Data wpływu: 30-01-2026
Szanowny Panie Ministrze,
na podstawie wniosku starosty sulęcińskiego oraz radnych gminy Sulęcin wnoszę o wprowadzenie zmian w reformie dochodów jednostek samorządu terytorialnego.
Wnioskodawcy apelują o uwzględnienie w prowadzonej reformie dochodów dla samorządów mechanizmu rekompensującego utratę dochodów z tytułu zajmowania przez wojsko terenu gminy. Obecny wkład finansowy wojska do budżetu gminnego nie rekompensuje utraty dochodów.
Gmina Sulęcin zajmuje teren o pow. 320 km2 – z tego tereny wojskowe (jednostki i poligon OSPWL Wędrzyn) zajmują powierzchnię 104,7 km2 - tj. 1/3 terenu gminy Sulęcin.
Dochody gminy Sulęcin zostały wykonane w roku 2023 na kwotę 108 566 656,26 zł - w tym wpływy z podatków i opłat lokalnych 30 236 497,11 zł (tj. w przeliczeniu 15 mln zł z obszaru 1/3 gminy). Z tego wojsko wpłaciło do gminnego budżetu jedynie ok. 1,5 mln zł, tj. 10 razy mniej niż wpływy z pozostałego porównywalnego „cywilnego” terenu gminy.
Wojsko zajmuje ogromny teren gminy, natomiast jego wkład do budżetu gminnego jest minimalny. Jednocześnie gmina Sulęcin wydatkuje na rzecz wojska znaczące fundusze: finansuje szkołę podstawową w Wędrzynie, utrzymuje oczyszczalnię ścieków w Wędrzynie, wybudowała nowe asfaltowe drogi na wojskowym osiedlu mieszkaniowym w Wędrzynie, obsługuje wywóz nieczystości, dostarcza wodę z wodociągu, zapewnia wszelką obsługę administracyjną.
Według danych, którymi dysponuje gmina, żołnierze pełniący służbę w jednostkach wędrzyńskich w większości nie są zameldowani na terenie gminy Sulęcin. Obecnie około 80-90% żołnierzy odbywających tu służbę posiada zameldowanie w różnych częściach Polski, a służbę w Wędrzynie traktuje jako pobyt tymczasowy i nie posiada tutaj meldunku (tym bardziej, że nie jest obowiązkowy), co przekłada się na to, że żołnierze rozliczenia podatkowe robią w innych częściach kraju. Mało tego przepisy wojskowe dot. dodatku mieszkaniowego są tak skonstruowane, że żołnierz im dalej mieszka od jednostki - tym większy dodatek mieszkaniowy otrzymuje - nie opłaca im się więc zameldować w Wędrzynie, gdzie służą. Z tego powodu odpisy z podatku PIT od znacznej liczby żołnierzy, którzy tutaj fizycznie zamieszkują i pełnią służbę, nie trafia do budżetu gminy.
Jest jeszcze inny aspekt, pojazdy wojskowe, częstokroć wielotonowe, rozjeżdżają drogi gminne, które ciągle trzeba naprawiać. Wojsko do remontu dróg się nie dokłada, ale z nich intensywnie korzysta i bardzo je niszczy. Nadto wojskowe pojazdy specjalne - zwykle duże i ciężkie - są zwolnione z podatku od środków transportu. To gmina Sulęcin ponosi w całości ciężar naprawy dróg - tutaj można by także znacząco zwiększyć rządowe środki celowe na remonty dróg w gminach, gdzie stacjonuje wojsko.
Wyłączenie 1/3 powierzchni gminy dla wojska skutkuje utratą podatku od nieruchomości, podatków PIT i CIT, co stanowi 1/3 dochodów z tytułu opłat lokalnych należnych gminie.
Mechanizm rekompensat jest już przyjęty w stosunku do terenów chronionych (parki narodowe, krajobrazowe, obszary Natura 2000). Jeśli parki krajobrazowe stanowią podstawę do przyznania gminom większych dochodów, to jak najbardziej logicznym byłoby także zwiększenie dochodów samorządu z tytułu zajmowania terenów gminnych przez wojsko. Jeżeli na tereny przyrodniczo chronione gminy otrzymują dodatkowe wsparcie rządowe - to wystarczy rozszerzyć ten katalog o tereny zajmowane przez wojsko.
Wprowadzenie takiego mechanizmu rekompensat jest postulowane nie tylko przez gminę Sulęcin. W województwie lubuskim wiele gmin zmaga się z podobnym problemem, jak choćby Żary, Żagań, Sulechów, Krosno Odrzańskie czy Małomice.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na pytanie:
Czy jest możliwa rekompensata utraconych dochodów przez gminy, na których obszarze stacjonuje wojsko?