do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie skutków projektowanej nowelizacji ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych dla powiatów o słabszym potencjale społeczno-gospodarczym
Zgłaszający: Rafał Romanowski
Data wpływu: 12-02-2026
Szanowna Pani Minister,
w związku z projektem ustawy o zmianie ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (UD348), zwracam się o przedstawienie szczegółowej analizy skutków tej regulacji dla jednostek samorządu terytorialnego - w szczególności powiatów o ograniczonym potencjale finansowym i słabszym rynku pracy.
Projekt wprowadza istotne zmiany w funkcjonowaniu warsztatów terapii zajęciowej (WTZ), obejmujące m.in.: usztywnienie standardów organizacyjnych (w tym minimalny wymiar funkcjonowania 5 dni w tygodniu po 8 godzin dziennie), formalizację procesu kwalifikacji uczestników, wzmocnienie roli powiatowych centrów pomocy rodzinie (PCPR) w procesie uzgodnień i przyjęć, w tym między powiatami, wprowadzenie mechanizmu rotacji uczestników oraz limitu uczestnictwa, możliwość powrotu uczestnika do WTZ w okresie do 4 miesięcy po podjęciu zatrudnienia, proporcjonalne obniżenie dofinansowania w przypadku utrzymywania „wolnego miejsca”.
W moim okręgu wyborczym znajdują się m.in. powiaty: gostyniński, płocki, żyrardowski, sochaczewski, płoński, sierpecki, żuromiński, mławski, ciechanowski oraz przasnyski. Są to w znacznej części powiaty o charakterze rolniczym lub peryferyjnym, z rozproszoną strukturą osadniczą, ograniczoną bazą pracodawców oraz niewielką liczbą podmiotów ekonomii społecznej i zakładów aktywności zawodowej.
W świetle przeprowadzonej analizy projektu wskazuję na następujące kluczowe ryzyka dla tych powiatów:
I. Ryzyka finansowe
Mechanizm obniżania dofinansowania przy czasowo wolnym miejscu. Wprowadzenie prawa powrotu uczestnika do WTZ przy jednoczesnym proporcjonalnym obniżaniu dofinansowania za okres utrzymywania miejsca może prowadzić do destabilizacji finansowej WTZ. W powiatach o mniejszej liczbie uczestników każda fluktuacja oznacza realne zagrożenie dla płynności finansowej, a mechanizm ten może paradoksalnie zniechęcać do aktywizacji zawodowej.
Wzrost kosztów stałych funkcjonowania WTZ
Usztywnienie czasu pracy (5 dni x 8 godzin) generuje wzrost kosztów kadrowych, organizacyjnych i transportowych. W powiatach takich jak żuromiński, sierpecki czy przasnyski, gdzie odległości między miejscowościami są znaczne, koszt dowozu uczestników jest istotnym elementem budżetu. Nowe obowiązki administracyjne bez gwarancji finansowania. Obowiązki informacyjne starostw oraz rozszerzona rola PCPR oznaczają zwiększone obciążenia kadrowe. W wielu z wymienionych powiatów PCPR funkcjonują przy minimalnym stanie zatrudnienia.
II. Ryzyka systemowe i organizacyjne
Brak realnych alternatyw po zakończeniu uczestnictwa w WTZ. Projekt zakłada większą rotację uczestników. Jednak w powiatach takich jak gostyniński, mławski czy płoński liczba podmiotów oferujących zatrudnienie wspierane jest ograniczona. Może to prowadzić do powstania „pustki wsparcia” - osoby opuszczające WTZ nie znajdą zatrudnienia ani alternatywnej formy wsparcia.
Ryzyko sporów między powiatami
Wprowadzenie obowiązku uzgodnień przy przyjęciach osób z innych powiatów bez jasnego mechanizmu finansowego może prowadzić do konfliktów kompetencyjnych i budżetowych.
Przeciążenie systemu dokumentacyjnego
Rozszerzenie obowiązków dokumentacyjnych i diagnostycznych bez zapewnienia szkoleń i narzędzi centralnych może skutkować formalizmem zamiast realnej pracy terapeutycznej.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Jakie są szczegółowe wyliczenia skutków finansowych projektu dla powiatów w podziale na województwa oraz typ powiatu (miejski/ziemski/peryferyjny)?
2. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę wpływu projektowanych rozwiązań na powiaty o ograniczonym rynku pracy, w tym wymienione w niniejszej interpelacji?
3. Czy planowane jest zwiększenie środków PFRON przekazywanych powiatom w celu pokrycia wzrostu kosztów organizacyjnych?
4. Jak ministerstwo zamierza zneutralizować antyzatrudnieniowy efekt mechanizmu obniżania dofinansowania przy utrzymywaniu miejsca dla osoby podejmującej pracę?
5. Czy przewidziano specjalny mechanizm wyrównawczy dla powiatów o słabszym potencjale gospodarczym?
6. Jakie konkretne instrumenty rynku pracy zostaną równolegle wzmocnione w powiatach o ograniczonej liczbie pracodawców?
7. Czy przewidziano okres przejściowy i pakiet wdrożeniowy (szkolenia, wzory dokumentów, system IT)?
8. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby WTZ oraz uczestników w powiatach: gostynińskim, płockim, żyrardowskim, sochaczewskim, płońskim, sierpeckim, żuromińskim, mławskim, ciechanowskim i przasnyskim oraz prognozę wpływu nowelizacji na ich funkcjonowanie?
9. Czy rząd gwarantuje, że wdrożenie ustawy nie doprowadzi do ograniczenia liczby miejsc w WTZ w powiatach peryferyjnych?
Projekt w obecnym kształcie może prowadzić do pogłębienia nierówności terytorialnych w dostępie do rehabilitacji społeczno-zawodowej. Jako poseł opozycji, reprezentujący mieszkańców północnego Mazowsza, oczekuję jasnych gwarancji finansowych i organizacyjnych, że nowe regulacje nie obciążą w sposób nieproporcjonalny powiatów o słabszej kondycji budżetowej.
Z wyrazami szacunku
Rafał Romanowski
Poseł na Sejm RP