Odpowiedź na interpelację nr 15321

w sprawie podsumowania pierwszego roku funkcjonowania znowelizowanej definicji przestępstwa zgwałcenia

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek

Warszawa, 11-03-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 15321 Pani Poseł Anity Kucharskiej-Dziedzic w sprawie podsumowania pierwszego roku funkcjonowania znowelizowanej definicji przestępstwa zgwałcenia, na podstawie stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

Na wstępie należy zauważyć, że nowelizacja części przepisów Rozdziału XXV. Przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny^[1], tj. art. 197 § 1, 1a i 2 oraz art. 198, nie wymagała zmian w zasadach postępowania funkcjonariuszy Policji w odniesieniu do pokrzywdzonych przestępstwem zgwałcenia.

Zmiana definicji przestępstwa zgwałcenia nie spowodowała konieczności wprowadzenia w Policji nowych wytycznych, procedur lub instrukcji dotyczących przyjmowania zawiadomień, prowadzenia czynności dowodowych lub kontaktu z osobami pokrzywdzonymi. W sprawach o przestępstwa zgwałcenia funkcjonariusze Policji stosują przede wszystkim przepisy k.k. oraz k.p.k. Jednocześnie aktualne pozostają i są stosowane wytyczne Prokuratora Generalnego z dnia 18 grudnia 2015 r. dotyczące zasad postępowania w sprawach o przestępstwo zgwałcenia. Zgodnie z punktem 2 ww. wytycznych, protokół zawiadomienia o przestępstwie, ograniczony do wskazania najważniejszych faktów i dowodów, powinien być sporządzony przez prokuratora. Tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach protokół sporządza funkcjonariusz innego uprawnionego organu. Ponadto policjanci są obowiązani do stosowania wydanych w dniu 29 sierpnia 2024 r. wytycznych Prokuratora Generalnego w sprawie zasad postępowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury w zakresie prowadzenia spraw o przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności na szkodę małoletnich z rozdziału XXV Kodeksu karnego^[2]. Jednocześnie wsparciem dla policjantów w omawianym zakresie są także wydane w dniu 9 sierpnia 2024 r. wytyczne Prokuratora Generalnego nr 2/2024 w sprawie zasad postępowania powszechnych jednostek organizacyjnych prokuratury w zakresie przeciwdziałania przemocy domowej.

W 2025 r. dokonano zmiany wytycznych nr 3 z dnia 30 sierpnia 2017 r. Komendanta Głównego Policji w sprawie wykonywania niektórych czynności dochodzeniowo-śledczych przez policjantów^[3]. Powyższe wytyczne mają wpływ na prowadzenie przez policjantów spraw o przestępstwo zgwałcenia. Przedmiotowe zmiany polegały na doprecyzowaniu kwestii dotyczących sposobu realizacji przez prowadzących postępowanie policjantów obowiązku informowania stron i innych uczestników postępowania o ich uprawnieniach i obowiązkach, a także wskazano sposób realizacji przez funkcjonariuszy czynności związanych z indywidualną oceną potrzeb pokrzywdzonego i świadka.

Jednocześnie należy wskazać że omawiana problematyka jest przedmiotem stałego szkolenia policjantów w ramach szkoleń zawodowych, jak i doskonalenia zawodowego w Policji. Ponadto formacja stale podejmuje działania mające na celu zapewnienie jednolitości i zgodności praktyki z aktualnym stanem prawnym, w tym m.in. poprzez współpracę i wspólne projekty szkoleniowe z organizacjami pozarządowymi, specjalizującymi się w działaniach na rzecz ochrony i pomocy dla kobiet.

Odnosząc się do danych, o które wnioskuje Pani Poseł informuję, że forma i zakres gromadzonych przez Policję danych uniemożliwia, na poziomie centralnym, wyszczególnienie zgłoszeń dotyczących podejrzenia popełnienia przestępstwa zgwałcenia. Niemniej poniżej przedstawiam dane statystyczne za 2025 r. dotyczące postępowań wszczętych oraz zakończonych, obejmujących art. 197 k.k. Jednocześnie warto zauważyć, że zakres i sposób gromadzenia przez Policję danych w omawianym obszarze nie zmienił się w związku z wejściem w życie nowelizacji k.k.

Stosownie do stanowiska Komendy Głównej Policji analiza posiadanych danych nie wskazuje, aby nastąpił znaczący wzrost liczby wszczętych postępowań przygotowawczych o przestępstwo zgwałcenia.

W tym miejscu warto również nadmienić, że sfera wolności seksualnej i obyczajności jest jednym z obszarów działalności profilaktycznej policjantów służby prewencyjnej. Podejmowane w tym obszarze działania, w szczególności przez policjantów zajmujących się profilaktyką społeczną, przestępczością i demoralizacją nieletnich, skierowane są przede wszystkim do osób młodych. W ramach realizowanych spotkań, w zależności od grupy wiekowej odbiorców, policjanci poruszają m.in. zagadnienia związane z asertywnością, zasadami bezpieczeństwa w kontaktach z osobami nieznanymi czy stawianiem granic w relacjach z innymi osobami.

Jednocześnie informuję, że przepisy k.p.k. nie przewidują nadzoru ministra właściwego do spraw wewnętrznych nad postępowaniem przygotowawczym prowadzonym przez funkcjonariuszy Policji. Zgodnie z art. 15 § 1 k.p.k. Policja i inne organy w zakresie postępowania karnego wykonują polecenia sądu, referendarza sądowego i prokuratora oraz prowadzą pod nadzorem prokuratora śledztwo lub dochodzenie w granicach określonych w ustawie. Natomiast inicjowanie i prowadzenie prac legislacyjnych w przedmiotowym obszarze pozostaje w zakresie właściwości Ministra Sprawiedliwości.

Z poważaniem

z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm., dalej: k.k.

^[2] Wytyczne te stanowią realizację założeń Krajowego Planu Przeciwdziałania Przestępstwom Przeciwko Wolności Seksualnej i Obyczajności na Szkodę Małoletnich na lata 2023-2026.

^[3] Dz. Urz. KGP poz. 59, z późn. zm.

^[4] Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 46, z późn. zm.).