w sprawie zagrożeń związanych z tzw. Paracetamol Challenge oraz działań profilaktycznych w szkołach
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 04-05-2026
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pana Marcina Józefaciuka Posła RP w sprawie zagrożeń związanych z tzw. Paracetamol Challenge oraz działań profilaktycznych w szkołach.
Szanowny Panie Pośle,
Ministerstwo Edukacji Narodowej odgrywa kluczową rolę w tworzeniu ram polityki oświatowej państwa, która uwzględnia także zmieniające się warunki funkcjonowania dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym. Do zadań resortu edukacji i instytucji podległych należy zarówno kształtowanie podstaw programowych i dokumentów strategicznych, jak i wspieranie szkół oraz placówek doskonalenia nauczycieli w realizacji działań profilaktycznych, edukacyjnych i interwencyjnych.
Minister Edukacji wśród podstawowych kierunków polityki oświatowej w roku szkolnym 2025/2026 ustaliła obszar: profilaktyka przemocy rówieśniczej, zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży, wsparcie w kryzysach psychicznych, profilaktyka uzależnień.
Minister Edukacji z niepokojem dostrzega nowe zagrożenia, takie jak patostreaming, sextortion – szantaż intymnymi materiałami w sieci – „Szon Patrol”, ośmieszanie i nagrywanie rówieśników, naruszając ich prywatność i godność – Paracetamol Challenge, wyzwanie polegające na spożyciu dużej ilości tabletek paracetamolu – Benadryl Challenge, wyzwanie polegające na przyjmowaniu dużej ilości leku przeciwalergicznego z zamiarem wywołania halucynacji.
W związku z potrzebą podjęcia działań systemowych w ramach zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom i młodzieży, 23 lutego 2026 r. zostało opublikowane Zarządzenie Ministra Edukacji z dnia 19 lutego 2026 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw analizy wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych w jednostkach systemu oświaty[1]. Zespół jest organem pomocniczym Ministra Edukacji. W skład zespołu wchodzi po jednym przedstawicielu:
Zadaniem Zespołu jest analiza wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych w jednostkach systemu oświaty, oraz przygotowanie na jej podstawie propozycji rozwiązań w zakresie bezpieczeństwa i zdrowia, w tym zdrowia psychicznego uczniów i wychowanków, w szczególności w obszarach dotyczących:
Odbyły się dwa posiedzenia zespołu (23 marca i 17 kwietnia 2026 r.), podczas których dokonano przeglądu przepisów prawa dotyczących bezpieczeństwa. Na podstawie dobrowolnych ankiet z 9042 szkół zdiagnozowano bariery i dobre praktyki w działaniach szkół oraz we współpracy z instytucjami – z Policją, prokuraturą i sądem.
Tworzenie bezpiecznych i właściwych warunków rozwoju i nauki dla każdego dziecka, ucznia i uczennicy oraz wczesna profilaktyka, ukierunkowana na wzmacnianie czynników chroniących oraz redukowanie czynników ryzyka w tym budowanie partnerstwa i dobrych relacji między rodzicami, nauczycielami i uczniami, jest zadaniem każdej szkoły oraz placówki oświatowej.
Kierując się troską o zdrowie dzieci i młodzieży literalnie ujęto w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej[2] treści związane ze stosowaniem leków.
Powyższe dotyczy następujących przedmiotów:
[uczeń:] 2) analizuje informacje dołączane do leków oraz wyjaśnia, dlaczego nie należy bez wyraźnej potrzeby przyjmować leków ogólnodostępnych i suplementów;
[uczeń:] 4) wyszukuje, porządkuje, porównuje i prezentuje informacje:
a) o właściwościach leczniczych i toksycznych substancji chemicznych (dawka, rozpuszczalność w wodzie, rozdrobnienie, sposób przenikania do organizmu), leków, nikotyny, etanolu;
[uczeń:] 3) wymienia konsekwencje zdrowotne i psychospołeczne zażywania substancji psychoaktywnych (np. spożywania alkoholu, używania wyrobów tytoniowych, zażywania narkotyków, nowych substancji psychoaktywnych, leków przyjmowanych w celach innych niż wskazania medyczne, niezgodnie z zaleceniami lekarza i potrzebami zdrowotnymi) oraz korzystania z technologii informacyjno-komunikacyjnych w szkodliwy dla siebie oraz najbliższego otoczenia sposób;
4) wykorzystuje sposoby chroniące przed szkodliwym korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych i przed zażywaniem substancji psychoaktywnych (np. spożywaniem alkoholu, używaniem wyrobów tytoniowych, zażywaniem narkotyków, nowych substancji psychoaktywnych, leków przyjmowanych w celach innych niż wskazania medyczne, niezgodnie z zaleceniami lekarza i potrzebami zdrowotnymi), a także stosuje postawę asertywną i nie ulega presji otoczenia.
W szkole podstawowej nie ma przedmiotu pn. wychowanie do życia w społeczeństwie. Cele kształcenia realizowanego w klasie VIII szkoły podstawowej przedmiotu pn. wiedza o społeczeństwie zostały sformułowane dla czterech obszarów: wiedza i rozumienie; wykorzystanie i tworzenie informacji; rozumienie siebie oraz rozpoznawanie i rozwiązywanie problemów; komunikowanie i współdziałanie. Realizacja celów i treści kształcenia ma służyć kształtowaniu postaw obywatelskich i prowspólnotowych uczniów.
Natomiast treści związane ze stosowaniem leków są literalnie ujęte w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla liceum i technikum[3] w zakresie następujących przedmiotów:
[uczeń] wyszukuje, porządkuje, porównuje i prezentuje informacje:
1) o właściwościach leczniczych i toksycznych substancji chemicznych (dawka, rozpuszczalność w wodzie, sposób przenikania do organizmu), np. leków, nikotyny, etanolu;
2) na temat działania składników popularnych leków (np. węgla aktywowanego, kwasu acetylosalicylowego, środków neutralizujących nadmiar kwasu w żołądku);
[uczeń:] 3) analizuje presję otoczenia, przekazy z Internetu i mediów społecznościowych oraz oczekiwania społeczne i podejmuje świadome decyzje dotyczące swojego życia;
5) wyjaśnia, czym jest samoleczenie i podaje jego przykłady, w tym omawia, jak postępować w przypadku podwyższonej temperatury ciała i jak prawidłowo stosować leki bez recepty;
7) wyjaśnia różnice między lekiem a suplementem diety; czyta ze zrozumieniem ulotki leków; omawia zasady dostępu do leków na receptę i bez recepty; omawia podstawowe zasady refundacji leków w Polsce;
Wymagania fakultatywne (decyzję o ich zrealizowaniu oraz zakresie, w jakim będą zrealizowane, podejmuje nauczyciel na podstawie oceny dostępnego czasu, umiejętności uczniów i ich zainteresowania danym zagadnieniem). Uczeń:
3) omawia działania niepożądane najczęściej stosowanych leków dostępnych bez recepty.
Dodatkowo, istotne problemy społeczne powinny być także omawiane przez wychowawcę z uczniami oddziału powierzonego jego opiece – na zajęciach z wychowawcą, realizowanych obowiązkowo we wszystkich typach szkół. Decyzję o szczegółowej tematyce tych zajęć podejmuje wychowawca, biorąc pod uwagę np. potrzeby danej grupy uczniów oraz aktualne problemy społeczny.
Należy także podkreślić, że treści dotyczące manipulacji oraz mediów społecznościowych są obecne w aktualnych podstawach programowych kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotów, m.in. język polski, informatyka, edukacja zdrowotna i edukacja obywatelska (w szkołach ponadpodstawowych).
Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Instytutem Badań Edukacyjnych – Państwowym Instytutem Badawczym przygotowują kompleksową zmianę podstaw programowych kształcenia ogólnego na każdym etapie kształcenia, począwszy od wychowania przedszkolnego aż do kształcenia ponadpodstawowego w poszczególnych typach szkół. W ramach tych prac treści dotyczące mediów społecznościowych będą również uwzględnione w nowych podstawach programowych.
Zmiany planowane są od 1 września 2026 r. w szkole podstawowej, a od 2027 r. w szkołach ponadpodstawowych. Informacje o prowadzonych pracach są na bieżąco publikowane na stronie internetowej: https://reforma26.men.gov.pl/.
Ponadto w odpowiedzi na rosnące zagrożenia cyfrowe podejmowane są działania legislacyjne, programowe, edukacyjne i szkoleniowe, których celem jest budowanie odporności cyfrowej uczniów i nauczycieli oraz całych społeczności szkolnych. Ich skuteczność zależy nie tylko od systemowego ujęcia, ale także od możliwości wdrożeniowych na poziomie lokalnym i szkolnym.
Zadaniem systemu oświaty jest upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o cyberbezpieczeństwie oraz kształtowanie właściwych postaw wobec zagrożeń, w tym związanych z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych.
12 września 2024 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie przyjęcia Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji (PCTE)[4], która ma charakter programu i dokumentu strategicznego, wyznaczającego ramy polityki państwa i działań podejmowanych w obszarze cyfryzacji edukacji w perspektywie krótko, średnio oraz długoterminowej.
PCTE wskazuje na niezbędne działania, które powinny zostać podjęte dla pełnego urzeczywistnienia wizji nakreślonej w podstawie programowej kształcenia ogólnego, w dokumentach unijnych i innych dokumentach, w celu przygotowania kolejnych pokoleń obywateli do wyzwań społeczeństwa cyfrowego związanych z rozwojem informatyki i technologii cyfrowej. Opisuje działania niezbędne do przeprowadzenia cyfrowej transformacji edukacji w obliczu rewolucji cyfrowej.
PCTE wskazuje, iż w transformacji cyfrowej szkół bardzo ważną rolę pełnią inicjatywy skoncentrowane na zapewnieniu odpowiedniej higieny cyfrowej oraz bezpiecznym korzystaniu z komputera i Internetu.
Zagadnieniu cyberbezpieczeństwa poświęcono osobny rozdział w dokumencie - Cyfrowe bezpieczeństwo, w którym wskazano, że celem działań w obszarze edukacji jest sprawienie, by użytkownik Internetu rozumiał i krytycznie oceniał różne aspekty mediów i kontekstów medialnych oraz tworzenia komunikacji w różnych kontekstach, świadomie korzystał np. z komunikatorów, platform elektronicznych, portali społecznościowych oraz miał świadomość zagrożeń związanych z dostępem do określonych treści, a także istnienia narzędzi ograniczających ich dostępność.
Wśród wskazanych w PCTE działań do zrealizowania w obszarze cyfrowego bezpieczeństwa można wymienić:
W ramach szkoleń dla nauczycieli realizowanych ze środków europejskich zarówno Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO) jak i Funduszy Europejskich na rzecz Rozwoju Społecznego (FERS) planowanie jest przeszkolenie ponad 100 tys. nauczycieli z umiejętności cyfrowych o różnym stopniu zaawansowania. Szkolenia te oparte są na standardach kompetencji cyfrowych nauczycieli wypracowanych przez MEN, obejmujących m. in. kwestie związane z przepisami prawa, ochroną danych osobowych i zasadami bezpieczeństwa dotyczącymi korzystania z zasobów dostępnych w sieci czy korzystania z mediów i informacji.
Należy zaznaczyć, że potrzeba zaistnienia osoby młodej w mediach społecznościowych za sprawą podejmowania niebezpiecznych dla zdrowia i życia wyzwań, często wynika z niskiego poczucia własnej wartości w tym ulegania presji otoczenia, braku akceptacji ze strony rówieśników, poszukiwania aprobaty społecznej, ucieczki od trudności świata rzeczywistego, zaburzeń w sferze emocjonalnej a nawet depresji.
W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie na działania mające na celu wspieranie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży Ministerstwo Edukacji Narodowej cyklicznie realizuje programy i projekty m.in. w ramach Narodowego Programu Zdrowia:
Zobacz emocje (2024-2025)
Przedmiotem konkursu było zadanie polegające na przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach i placówkach programów z zakresu psychoedukacji jako procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę na temat funkcjonowania umysłu i emocji oraz uczy się skutecznych strategii radzenia sobie z trudnościami. W wyniku wdrożonych w szkołach i placówkach programów ma nastąpić:
Przeciwdziałanie przemocy rówieśniczej - realizacja projektów edukacyjnych (2025)
W wyniku realizacji zadania zostały przeprowadzone projekty edukacyjne, zaprezentowane społeczności na poziomie lokalnym, regionalnym lub ogólnopolskim przez 12 organizacji pozarządowych. Zadanie polegało na przeprowadzeniu – projektu edukacyjnego, który składał się powiązanych ze sobą z modułów:
a) „dobre praktyki”: upowszechnienie ciekawych i skutecznych projektów/programów zrealizowanych w szkołach i placówkach od 2021 r., o tematyce przeciwdziałania przemocy rówieśniczej jako elementu profilaktyki uniwersalnej, w ramach której nabywa się wiedzę oraz kształtuje postawy i zachowania szacunku do innych, empatii i tworzenia przyjaznego klimatu w szkole i placówce;
b) „debata”: dyskusja w gronie ekspertów nad aktualnymi wynikami badań z zakresu zdrowia publicznego, zdrowia psychicznego, profilaktyki uzależnień w kontekście przeciwdziałania przemocy rówieśniczej oraz strategiami poprawy.
To ważne elementy profilaktyki zdrowia psychicznego, zadania miały także na celu szersze upowszechnienie dobrych praktyk i zaktywizowanie środowiska szkolnego do poszukiwania rozwiązań uprzedzających kryzysy zdrowia psychicznego.
13 kwietnia 2026 r. Minister Edukacji ogłosiła otwarty konkurs ofert na realizację w 2026 roku zadania z zakresu zdrowia publicznego pn. Budowanie odporności - realizacja programów edukacyjnych, wychowawczych, interwencyjnych oraz profilaktycznych w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026. Na zadania przeznaczono 7 125 000 zł.
Zadanie konkursowe składa się z dwóch modułów,
Moduł I. Zobacz relacje.
Zadanie polega na przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach i placówkach projektów edukacyjnych, wychowawczych, interwencyjnych oraz profilaktycznych z zakresu psychoedukacji jako procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę i umiejętności w zakresie budowania konstruktywnych relacji, pozytywnej komunikacji interpersonalnej, znaczenia postaw i zachowań w grupie społecznej, indywidualizacji działań (w ramach profilaktyki wskazującej i selektywnej), a także uczy, w tym w praktyce skutecznych strategii radzenia sobie w sytuacjach trudnych.
W wyniku realizacji zadania zostaną wdrożone i zrealizowane w szkołach i placówkach projekty, efektem których będzie wzrost wiedzy i umiejętności w obszarach:
Moduł II. W zdrowiu – w ruchu.
Zadanie polega na przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach projektów z zakresu aktywności fizycznej i zdrowego żywienia jako aktywnego procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę i umiejętności na temat znaczenia zdrowego stylu życia w przeciwdziałaniu chorobom cywilizacyjnym oraz utrzymaniu zdrowia psychicznego, a także skutecznych strategii radzenia sobie z trudnościami.
W wyniku realizacji zadania zostaną wdrożone i zrealizowane w szkołach projekty aktywności zdrowotnej, w wyniku których nastąpi:
Projekty będą uwzględniały szkolenia dla uczniów, ich rodziców, nauczycieli i dyrektorów szkół i placówek z zakresu:
a) psychologii behawioralno-poznawczej, nawiązywania i budowania relacji, sposobów skutecznej komunikacji, pracy z emocjami;
b) radzenia sobie w sytuacjach trudnych;
c) kształtowania postaw prozdrowotnych;
d) zapobiegania stygmatyzacji i dyskryminacji osób w kryzysie psychicznym.
Szkolenia mają składać się z warsztatów teoretycznych i praktycznych. Działania realizowane w ramach projektu mają charakter edukacyjny i profilaktyczny oraz nie stanowią świadczeń zdrowotnych ani terapii.
Ponadto Minister Edukacji współpracuje z Ministrem Zdrowia w ramach systemu rekomendacji wydawanych przez Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom oraz Instytut Psychiatrii i Neurologii na potrzeby programów profilaktycznych dla dzieci i młodzieży. Współpraca ma celu ułatwienie szkołom wyboru wysokiej jakości programów profilaktycznych. Instytucje te dokonują oceny programów z obszarów promocji zdrowia psychicznego, profilaktyki uzależnień, m.in. problemów alkoholowych oraz programów profilaktyki innych zachowań problemowych dzieci i młodzieży, np. uzależnień behawioralnych, zagrożeń nowych technologii.
Mając na uwadze potrzebę stałego doskonalenia kompetencji nauczycieli, podległy Ministrowi Edukacji Ośrodek Rozwoju Edukacji realizuje liczne szkolenia, konferencje i seminaria w zakresie działań wychowawczych i profilaktycznych.
Na stronie Ośrodka Rozwoju Edukacji udostępniane są materiały informacyjne i publikacje dotyczące m.in. zagrożeń związanych z korzystaniem przez uczniów z nowych technologii komunikacyjnych oraz badań tego zagadnienia. Równocześnie na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej zgromadzono wiele zasobów nt. bezpiecznego korzystania z nowych technologii i Internetu wśród dzieci i młodzieży. Materiały przeznaczone są dla nauczycieli w celu wsparcia i uatrakcyjnienia realizowanych przez nich zajęć.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. Urz. ME poz. 5.
[2] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. z 2017 r. poz. 356 z późn. zm.)
[3] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. z 2018 r. poz. 467 z późn. zm.).
[4] Uchwała nr 98 Rady Ministrów w sprawie przyjęcia polityki publicznej pod nazwą „Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji” z dnia 12 września 2024 r. (M.P. z 2024 r. poz. 812).