do ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra sprawiedliwości
w sprawie skuteczności egzekwowania zakazu posiadania zwierząt oraz konieczności zmian legislacyjnych
Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj
Data wpływu: 19-02-2026
Szanowny Panie Ministrze,
ochrona i dobrostan zwierząt są fundamentalnymi wartościami cywilizowanego państwa prawa. Kulturowo i społecznie oczekuje się, że zwierzęta – istoty czujące – będą objęte skutecznymi mechanizmami ochrony prawnej i realnej kontroli przestrzegania tych przepisów. Niedawne, skandaliczne nieprawidłowości funkcjonowania schroniska w Sobolewie, które ujawniły skrajne zaniedbania i trudne warunki bytowe zwierząt, podkreślają pilną potrzebę wzmocnienia mechanizmów ochrony oraz kontroli nad miejscami, w których zwierzęta mają otrzymywać opiekę.
W tym kontekście pragnę odnieść się do problemu, jaki porusza artykuł prasowy pt. „Iluzoryczny zakaz posiadania zwierząt – postulat zmian” (https://www.prawo.pl/samorzad/iluzoryczny-zakaza-posiadania-zwierzat-postulat-zmian,1537816.html), zgodnie z którym sądowy zakaz posiadania zwierząt, choć przewidziany w obowiązującym prawie, pozostaje w praktyce niemal pozbawiony realnej kontroli wykonania i egzekucji, co sprawia, że jego stosowanie ma charakter iluzoryczny. Wskazuje się, że przepisy nie określają jednoznacznie pojęcia „posiadania zwierząt” oraz nie przewidują skutecznych mechanizmów sprawdzania, czy osoby, wobec których orzeczono zakaz, rzeczywiście go przestrzegają.
Taki stan rzeczy rodzi poważne wątpliwości co do skuteczności instytucji zakazu posiadania zwierząt jako środka ochrony zwierząt przed osobami, które wcześniej dopuściły się wobec nich np. przemocy lub znęcania się (https://bezprawnik.pl/zakaz-posiadania-zwierzat/?utm_source=chatgpt.com). Choć zakaz ten może być orzeczony na okres od 1 roku do 15 lat, a nawet obligatoryjnie w określonych przypadkach, to brak systemowych rozwiązań kontroli jego przestrzegania oznacza, że osoby, które dopuszczały się znęcania nad zwierzętami, mogą w praktyce nabywać lub przyjmować zwierzęta w sposób niekontrolowany. Organizacje prozwierzęce oraz prawnicy krytykują również brak jasnych przesłanek orzekania zakazu oraz brak skutecznych narzędzi egzekucji, co de facto czyni tę normę martwą (https://www.prawo.pl/prawo/egzekucja-zakazu-posiadania-zwierzat%2C530810.html?utm_source=chatgpt.com).
Organizacje społeczne zajmujące się ochroną zwierząt postulują, aby prawo jednoznacznie zdefiniowało, czym jest zakaz posiadania zwierząt i jakie są jego praktyczne konsekwencje, oraz aby wdrożono realne mechanizmy weryfikacji i kontroli jego przestrzegania. Wśród proponowanych zmian pojawiają się takie rozwiązania, jak obowiązkowe rejestry osób, którym zakaz został orzeczony, uprawnienia instytucji kontrolnych do wykonywania regularnych kontroli tych osób, a także mechanizmy zapewniające wymianę informacji między organami ścigania, sądami, rejestrami zwierząt i organizacjami prozwierzęcymi.
W związku z powyższym proszę Pana Ministra o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania: