do prezesa Rady Ministrów
w sprawie propozycji Komisji Europejskiej dotyczącej budżetu UE na lata 2028-2034 (MFF) i drastycznego ograniczenia finansowania WPR przy jednoczesnym drastycznym podnoszeniu wymogów
Zgłaszający: Jarosław Sachajko
Data wpływu: 20-02-2026
Szanowny Panie Premierze!
Na podstawie art. 115 Konstytucji RP oraz art. 191 Regulaminu Sejmu RP kieruję interpelację w sprawie, która dotyka fundamentów bezpieczeństwa państwa – bezpieczeństwa żywnościowego, trwałości polskiego rolnictwa oraz realnych dochodów setek tysięcy gospodarstw.
Komisja Europejska przedstawiła propozycję nowej perspektywy budżetowej UE na lata 2028–2034 o wartości „prawie 2 bln euro”. W tej samej propozycji komisja „odkłada” na wsparcie rolników ok. 302 mld euro.
Dla porównania: w obecnym MFF 2021–2027 WPR to 386,6 mld euro, czyli 31,95% całego budżetu wieloletniego (1,21 bln euro). Innymi słowy – na poziomie nominalnym mówimy o spadku rzędu ok. 84,6 mld euro względem obecnej perspektywy, a w udziale procentowym o zejściu z ok. 32% do ok. 15% (302 mld/~2 bln).
To nie jest kosmetyka. To jest uderzenie w podstawowy mechanizm stabilizacji dochodów rolników, tym bardziej że w 2021–2027 z puli WPR ok. 270 mld euro przypadało na płatności bezpośrednie.
Jednocześnie Komisja i instytucje UE utrzymują oraz rozwijają wymogi środowiskowo-klimatyczne i przyrodnicze wobec rolnictwa (warunkowość, ekoschematy, cele odbudowy przyrody, torfowiska/retencja), co oznacza w praktyce rosnące koszty produkcji, ograniczenia technologiczne i ryzyko spadku podaży – bez proporcjonalnej gwarantowanej kompensacji finansowej.
W tym samym czasie – w kontekście umowy handlowej UE–Mercosur – Komisja zaproponowała państwom członkowskim „early access” do ok. 45 mld euro środków rolnych z przyszłego budżetu (2028–2034), tj. wcześniejsze uruchomienie do 2/3 środków przewidzianych na przegląd śródokresowy jako element politycznego „uspokojenia” rolników i zdobycia poparcia dla umowy. Równolegle Komisja ogłosiła zawarcie porozumienia UE–Mercosur (co do zasady) w styczniu 2026 r.
Trudno nie zauważyć absurdu tej konstrukcji: najpierw ogranicza się stałe finansowanie WPR, potem rolnikom proponuje się „wcześniejszy dostęp” do części przyszłych środków jako polityczny plaster, a w tle forsuje się umowę, która – według licznych obaw środowisk rolniczych w UE – może zwiększyć presję konkurencyjną w newralgicznych sektorach.
W praktyce dla gospodarstw oznacza to proste pytanie:
Jak mamy utrzymać produkcję, dochód i inwestycje, skoro równocześnie:
1) spada wspólny budżet WPR;
2) rosną wymagania (i koszty);
3) uruchamia się mechanizmy handlowe pogłębiające konkurencję cenową w wybranych sektorach?
Dochód rolnika w Polsce – szczególnie w produkcji rozdrobnionej – jest w wielu typach gospodarstw wrażliwy na poziom dopłat bezpośrednich (stabilizator płynności, zdolności inwestycyjnej i odporności na wahania cen energii/pasz/nawozów). Jeżeli w UE maleje pula WPR w sposób nominalny, a dodatkowo w ujęciu realnym (inflacja, koszty wymogów) – to bez twardych gwarancji krajowej koperty i stawek oznacza to spadek dochodu rozporządzalnego gospodarstw oraz wzrost ryzyka rezygnacji z produkcji, szczególnie w regionach o słabszych warunkach gospodarowania.
Dlatego rząd ma obowiązek przedstawić Sejmowi i opinii publicznej twardą ocenę skutków: ile straci Polska, ile straci przeciętne gospodarstwo w zależności od profilu produkcji oraz jakie instrumenty osłonowe i negocjacyjne rząd zamierza zastosować.
Rolnictwo nie jest „jedną z branż”. Rolnictwo to bezpieczeństwo żywnościowe, stabilność społeczna obszarów wiejskich i odporność państwa w kryzysach. Propozycja, w której zmniejsza się finansowanie WPR, a jednocześnie podnosi wymagania i w tle pakuje rolników w spór handlowy z Mercosur, jest konstrukcją wewnętrznie sprzeczną i społecznie zapalną.
Oczekuję jednoznacznej odpowiedzi rządu RP: Czy Polska zgadza się na „WPR mniej pieniędzy – więcej obowiązków” i jakie twarde warunki postawi w negocjacjach, aby polski rolnik nie został sprowadzony do roli kosztu w unijnej układance politycznej?
W związku z powyższym uprzejmie proszę prezesa Rady Ministrów o odpowiedź na poniższe pytania:
a) proporcjonalnego cięcia całej puli UE,
b) cięcia skoncentrowanego na dopłatach bezpośrednich,
c) cięcia skoncentrowanego na II filarze?
a) utrzymać realną siłę nabywczą dopłat,
b) zapewnić finansowanie kosztów nowych wymogów (torfowiska/retencja/ochrona przyrody),
c) zablokować przerzucanie na rolników obowiązków bez zapewnienia odpowiednich środków finansowych?