Interpelacja nr 15537

do ministra kultury i dziedzictwa narodowego

w sprawie podstaw prawnych instalowania tablic upamiętniających Żydów przez jednostki samorządu terytorialnego

Zgłaszający: Witold Tumanowicz, Krzysztof Szymański

Data wpływu: 23-02-2026

Szanowny Panie Ministrze,

w województwie lubelskim realizowana jest inicjatywa prowadzona przez jednoosobową Pracownię Studiów nad Holokaustem Żydów Polskich i Europejskich kierowaną przez prof. Sabinę Bober. Z przekazywanych informacji wynika, że przedstawiciele jednostek samorządu terytorialnego są nakłaniani do przyjmowania oraz instalowania tablic upamiętniających Żydów, w miejscach wskazywanych przez pomysłodawczynię akcji, głownie na budynkach urzędów. Sposób wręczania tablic odbywa się najczęściej pod pretekstem spotkania w niewiadomej sprawie z marszałkiem województwa a same tablice wręczane są włodarzom z zaskoczenia, bez uprzedniego poinformowania o tym fakcie.

Jednocześnie sama autorka inicjatywy publicznie przyznała, że gdyby przekazanie tablic odbyło się w pełni dobrowolnej formule, samorządy nie byłyby zainteresowane udziałem w projekcie. Prowadzi to do wątpliwości, czy działania te nie wykraczają poza standardową współpracę między podmiotami publicznymi i czy nie dochodzi do wywierania presji na wójtów i burmistrzów zarządzających gminami w województwie lubelskim.

Podkreślenia wymaga, że włodarze gmin i miast odpowiadają przed lokalną wspólnotą z racji mandatu uzyskanego w wyborach powszechnych i powinni podejmować decyzje dotyczące przestrzeni publicznej w oparciu o wolę mieszkańców oraz obowiązujące przepisy prawa.

Ze względu na to, że zapowiadane są kolejne uroczystości odsłonięcia tablic oraz przygotowywane następne tablice dla kolejnych samorządów, co nadaje sprawie charakter systemowy, proszę o odpowiedź na pytania:

1. Jakie przepisy prawa powszechnie obowiązującego nakładają na organy samorządu terytorialnego obowiązek zawieszania tablic pamiątkowych?
2. Czy ministerstwo wydawało wytyczne lub rekomendacje dla samorządów województwa lubelskiego, dotyczące prowadzenia polityki upamiętnień Żydów poprzez zawieszanie tablic na budynkach urzędów?
3. Czy planowane jest rozszerzenie akcji wieszania tablic na poziom ogólnokrajowy, a jeżeli tak — na jakiej podstawie prawnej miałyby one być realizowane?
4. Czy jednostki samorządu terytorialnego mogą odmówić przyjęcia i montażu tablicy bez konsekwencji prawnych i finansowych?

Z wyrazami szacunku

Witold Tumanowicz
Poseł na Sejm RP