Interpelacja nr 15769

do ministra spraw wewnętrznych i administracji

w sprawie ewentualnych rozwiązań usprawniających stosowanie art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego w kontekście postępowań organów nadzoru budowlanego

Zgłaszający: Urszula Koszutska

Data wpływu: 04-03-2026

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z sygnałami dotyczącymi praktycznego funkcjonowania instytucji odwoławczych w postępowaniach administracyjnych prowadzonych przez organy państwowego nadzoru budowlanego zwracam się z prośbą o zajęcie stanowiska w kwestii możliwych usprawnień w stosowaniu art. 138 Kodeksu postępowania administracyjnego.

Zgłaszane do mojego biura informacje od osób zajmujących się na co dzień wykonywaniem zadań nadzoru budowlanego – zarówno w inspektoratach powiatowych, jak i wojewódzkich – wskazują, iż w praktyce organ odwoławczy dość często korzysta z przewidzianej w art. 138 § 2 kodeksu możliwości uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. Instytucja ta, dopuszczalna wyjątkowo na gruncie obowiązujących przepisów, stanowi w teorii środek służący realizacji zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego.

Praktycy podkreślają, że w niektórych sprawach dochodzi do wielokrotnego zastosowania tego mechanizmu, co – jak wskazują – może wpływać na czas trwania postępowań i odczucie stron postępowania co do jego sprawności. Z uwagi na to pojawiają się postulaty dotyczące rozważań nad ewentualnymi zmianami legislacyjnymi w zakresie funkcjonowania art. 138 k.p.a., tak aby – przy zachowaniu zasad prawidłowej kontroli odwoławczej – ograniczyć konieczność powtarzania kolejnych etapów postępowania tam, gdzie możliwe jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy w II instancji.

W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, że decyzja kasacyjna wydana w trybie art. 138 § 2 stanowi wyjątek od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy, a jej zastosowanie powinno mieścić się w ściśle określonych przesłankach.

Właśnie w kontekście praktycznych implikacji stosowania art. 138 k.p.a. oraz postulatów zgłaszanych przez praktyków administracji uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Czy ministerstwo posiada informacje o skali stosowania art. 138 § 2 k.p.a. w sprawach prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego, w szczególności w odniesieniu do decyzji wielokrotnie uchylanych i przekazywanych do ponownego rozpatrzenia?
2. Czy ministerstwo otrzymuje sygnały dotyczące praktycznych trudności związanych z funkcjonowaniem instytucji kasacyjnej w postępowaniach prowadzonych przez organy nadzoru budowlanego?
3. Czy w ministerstwie toczą się analizy lub prowadzone są rozważania dotyczące ewentualnych zmian w przepisach dotyczących postępowania odwoławczego, mających na celu zwiększenie efektywności i przewidywalności postępowań administracyjnych?
4. Czy ministerstwo przewiduje rozważenie propozycji legislacyjnych, których celem byłoby usprawnienie funkcjonowania instytucji odwoławczych w Kodeksie postępowania administracyjnego, w tym ewentualne wprowadzenie mechanizmów ograniczających powtarzalne uchylanie decyzji, przy zachowaniu praw stron do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy?

Proszę o przedstawienie stanowiska ministerstwa w powyższych kwestiach.