Odpowiedź na interpelację nr 15785

w sprawie nieudzielenia pomocy Polakom znajdującym się w strefie działań wojennych na Bliskim Wschodzie

Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski

Warszawa, 24-03-2026

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację nr 15785 poseł Anny Paluch w sprawie nieudzielenia pomocy Polakom znajdującym się w strefie działań wojennych na Bliskim Wschodzie, przekazuję następujące informacje.

  1. Dlaczego po wybuchu wojny w Iranie placówki konsularne MSZ w krajach sąsiednich nie zostały postawione w stan gotowości, tylko pracownicy udali się na weekend?

Placówki zagraniczne pozostające w obszarze oddziaływania sytuacji bezpieczeństwa związanej z konfliktem w Iranie na bieżąco monitorowały rozwój wydarzeń oraz pozostawały w stałym kontakcie z centralą Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

W każdej z właściwych placówek zostały powołane zespoły kryzysowe, których zadaniem było koordynowanie działań informacyjnych i konsularnych, przygotowanie ewentualnych scenariuszy reagowania, a także wsparcie obywateli RP pragnących opuścić region. W działania te zaangażowani byli nie tylko pracownicy wydziałów konsularnych, lecz także przedstawiciele innych komórek organizacyjnych placówek.

Praca odbywała się od 28.02.2026 r. w trybie praktycznie ciągłym, w tym również w dni wolne od pracy i w weekendy, w zależności od rozwoju sytuacji oraz pojawiających się potrzeb. W związku z powyższym stwierdzenie, że pracownicy placówek „udali się na weekend”, jest nieprawdziwe i nie oddaje rzeczywistego charakteru podejmowanych działań.

  1. Czy wobec spodziewanego ataku przynajmniej jeden pracownik placówki nie ma obowiązku odbierać telefonów, również poza godzinami urzędowania?

Telefoniczne dyżury konsulów poza standardowymi godzinami urzędowania stanowią powszechną praktykę funkcjonowania placówek konsularnych i nie są ograniczone wyłącznie do sytuacji kryzysowych. System dyżurów ma na celu zapewnienie możliwości kontaktu w sprawach pilnych, w szczególności dotyczących bezpieczeństwa obywateli.

W okresie występowania sytuacji o charakterze kryzysowym, w tym w związku ze spodziewanym zagrożeniem, liczba prób kontaktu telefonicznego z placówką znacząco wzrosła i obejmowała setki połączeń. W konsekwencji w niektórych momentach mogły występować trudności z natychmiastowym dodzwonieniem się do placówki. Dlatego też wiele placówek zamieściło na swoich stronach internetowych czy w mediach społecznościowych odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania. Dodatkowo uruchomiona została infolinia w MSZ.

Należy jednak podkreślić, że dyżury telefoniczne były realizowane, a podejmowane działania organizacyjne miały na celu obsługę możliwie największej liczby zgłoszeń w zaistniałych okolicznościach.

  1. Na jakich zasadach i w oparciu o jakie kryteria odbywa się rekrutacja personelu placówek konsularnych? Pracownicy tych placówek powinni wykazać się nie tylko znajomością języków, orientacją w sytuacji politycznej, społecznej i gospodarczej kraju, w którym pełnią służbę, ale również poczuciem obowiązku i empatią, bo ich misją jest niesienie pomocy w trudnych i nagłych sytuacjach.

Przy kwalifikacji na stanowiska ds. konsularnych w placówkach zagranicznych kandydaci muszą spełniać szereg wymogów formalnych, w tym m.in. w zakresie posiadanego wykształcenia, doświadczenia oraz znajomości co najmniej jednego języka obcego. Każdy z kandydatów do objęcia stanowiska przechodzi kilkumiesięczne dedykowane szkolenia przedwyjazdowe, w trakcie których kandydaci szkolą się z zakresu wiedzy teoretycznej i praktycznej z obszaru konsularnego oraz mają możliwość odbywania konsultacji we właściwych komórkach organizacyjnych z zakresu specyfiki danego kraju urzędowania, w tym aspektów społeczno-politycznych i kulturowych. Departament Konsularny MSZ nadzorujący proces przygotowania kandydatów przybliża kandydatom specyfikę pracy konsularnej w danym obszarze geograficznym.

Warunkiem wyznaczenia na urzędnika konsularnego jest złożenie z wynikiem pozytywnym egzaminu konsularnego, którego zakres określa art. 6 ustawy Prawo konsularne z 25 czerwca 2015 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1329, z 2025 r. poz. 1006, 1171). Egzamin konsularny, przeprowadzany zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Zagranicznych z dnia 28 października 2019 r. w sprawie egzaminu konsularnego (Dz.U.2019.2112), jest sprawdzianem wiedzy i umiejętności praktycznych kandydata na urzędnika konsularnego niezbędnych do wykonywania funkcji konsularnych w państwie przyjmującym.

Egzamin obejmuje sprawdzenie:

Na konsula powołuje się urzędnika konsularnego dającego rękojmię należytego wykonywania funkcji konsularnych.

  1. Dlaczego rząd aż cztery dni zwlekał z podjęciem decyzji o przystąpieniu do ewakuacji Polaków ze strefy działań wojennych, skoro inne szanujące się państwa przystąpiły niezwłocznie do zapewnienia bezpieczeństwa swoim obywatelom?

Zespół koordynacyjny w sprawie sytuacji na Bliskim Wschodzie i jej wpływu na obywateli polskich przebywających w regionie podjął decyzję o organizacji lotów powrotnych do Polski, gdy sytuacja bezpieczeństwa na to pozwalała. Polska była jednym z pierwszych państw, które wysłało samoloty rządowe w rejon konfliktu – do Omanu

Z wyrazami szacunku

z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu