Interpelacja nr 15797

do ministra finansów i gospodarki

w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku akcyzowym (UD308) dotyczącego opodatkowania wyrobów do papierosów elektronicznych

Zgłaszający: Bożena Lisowska

Data wpływu: 05-03-2026

Szanowny Panie Ministrze,

z informacji przekazywanych przez przedstawicieli branży oraz uczestników konsultacji publicznych wynika, że do projektu zgłoszono blisko 700 uwag – zarówno przez organizacje przedsiębiorców, jak i podmioty społeczne oraz obywateli. Według tych relacji zdecydowana większość stanowisk krytycznie oceniała zaproponowane rozwiązania, wskazując w szczególności na:

- brak kompleksowego podejścia do regulacji rynku papierosów elektronicznych,
- ryzyko powstania luki regulacyjnej,
- nierówne traktowanie podmiotów gospodarczych,
- zagrożenie dla stabilności prowadzenia działalności gospodarczej,
- nieproporcjonalnie krótki okres przejściowy dla wybranych kategorii produktów.

Pomimo tak szerokiego sprzeciwu projekt został skierowany do dalszych prac rządowych.

Z przedstawianych analiz wynika, że projekt UD308 obejmuje opodatkowaniem wyłącznie urządzenia wykorzystujące technologię indukcyjną, podczas gdy na rynku dostępne są – oraz wprowadzane są nowe – produkty o analogicznej funkcji użytkowej, lecz wykorzystujące odmienny mechanizm działania (np. bez elementu indukcyjnego).

Taki stan rzeczy może prowadzić do sytuacji, w której:

- podmioty oferujące określony typ technologii zostaną objęte dodatkowymi obciążeniami fiskalnymi,
- podmioty oferujące produkty funkcjonalnie zbliżone, lecz technicznie odmienne, pozostaną poza zakresem regulacji,
- powstanie istotna asymetria konkurencyjna na rynku.

Może to rodzić wątpliwości w kontekście konstytucyjnej zasady równości wobec prawa, zasady proporcjonalności oraz zasad uczciwej konkurencji.

Szczególne kontrowersje budzi różnicowanie okresów przejściowych – 14 dni na wyprzedaż wybranych kategorii produktów przy jednoczesnym przewidzeniu nawet sześciomiesięcznego okresu przejściowego dla innych wyrobów tej samej branży.

Tak istotna dysproporcja wymaga jasnego uzasadnienia w świetle zasad prawidłowej legislacji, pewności prawa oraz ochrony praw nabytych.

W przestrzeni publicznej pojawiają się pytania dotyczące transparentności procesu decyzyjnego, w tym:

- czy dokonano analizy wpływu projektowanych przepisów na strukturę rynku,
- czy oceniano ryzyko powstania luki regulacyjnej,
- czy przeprowadzono analizę potencjalnych korzyści dla konkretnych segmentów rynku,
- jakie mechanizmy zapobiegania konfliktowi interesów zastosowano wobec osób uczestniczących w procesie legislacyjnym.

W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jakie konkretne analizy ekonomiczne, prawne i regulacyjne stanowiły podstawę decyzji o skierowaniu projektu UD308 do dalszych prac mimo znacznej liczby krytycznych uwag zgłoszonych w toku konsultacji publicznych?
2. Proszę o wskazanie, które departamenty Ministerstwa Finansów uczestniczyły w opracowaniu projektu oraz kto personalnie zatwierdził jego ostateczny kształt przed skierowaniem do Rady Ministrów.
3. Czy sporządzono szczegółową analizę skutków regulacji (OSR) uwzględniającą wpływ na konkurencyjność rynku oraz możliwość obejścia przepisów poprzez wprowadzanie produktów o alternatywnej technologii działania?
4. Czy Ministerstwo Finansów przeprowadziło analizę ryzyka powstania luki regulacyjnej w przypadku objęcia podatkiem wyłącznie urządzeń indukcyjnych?
5. Jakie było uzasadnienie dla ustalenia 14-dniowego okresu przejściowego dla wybranych produktów? Kto był autorem tej propozycji i jakie przesłanki przyjęto przy różnicowaniu długości okresów przejściowych?
6. Czy osoby uczestniczące w procesie legislacyjnym składały oświadczenia o braku konfliktu interesów? Czy analizowano ich ewentualne powiązania z podmiotami działającymi na rynku e-papierosów lub z importerami tych wyrobów?
7. Czy Ministerstwo Finansów planuje nowelizację projektu w celu objęcia regulacją wszystkich wyrobów o tożsamej funkcji użytkowej, niezależnie od zastosowanej technologii?
8. Czy rozważane było wstrzymanie procedowania projektu do czasu opracowania kompleksowej regulacji rynku papierosów elektronicznych?

Przedmiotowa sprawa ma istotne znaczenie nie tylko dla rynku wyrobów nikotynowych, ale również dla wiarygodności procesu legislacyjnego państwa. Wprowadzanie regulacji selektywnych technologicznie, przy jednoczesnym istnieniu produktów funkcjonalnie tożsamych, może prowadzić do zaburzenia konkurencji oraz podważać zaufanie obywateli i przedsiębiorców do stabilności prawa.

Mając powyższe na uwadze, uprzejmie proszę o udzielenie szczegółowej i wyczerpującej odpowiedzi.