w sprawie bezpieczeństwa oraz rozwoju turystyki w Beskidach
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 24-03-2026
Szanowny Panie Marszałku,
na wstępie pragnę wskazać, że Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (GOPR) jest niezależnym stowarzyszeniem, którego sposób funkcjonowania, w tym finansowania reguluje ustawa z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach[1]. Zgodnie z ww. ustawą stowarzyszenie samodzielnie określa swoje cele, programy działania i struktury organizacyjne (w tym tworzenie terenowych jednostek organizacyjnych) oraz uchwala akty wewnętrzne dotyczące jego działalności.
Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe samodzielnie określiło w swoim statucie cele działania, wśród których wskazało m.in. niesienie pomocy w górach osobom, których zdrowie lub życie jest zagrożone oraz utworzyło 7 jednostek terenowych – tzw. grup regionalnych: Karkonoską, Sudecką, Jurajską, Beskidzką, Podhalańską, Krynicką, Bieszczadzką.
Górskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe posiada również status podmiotu uprawnionego do wykonywania ratownictwa górskiego, uzyskany na podstawie przepisów ustawy z dnia 18 sierpnia 2011 r o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich [2]. Zgodnie z ww. ustawą przez „góry" rozumie się obszar Beskidu Niskiego, Beskidu Wyspowego, Beskidu Średniego, Beskidu Sądeckiego, Beskidu Żywieckiego, Beskidu Małego, Beskidu Śląskiego, Bieszczad, Gorców, Pienin, Sudetów Wschodnich, Sudetów Środkowych, Sudetów Zachodnich, Tatr, pasma Spisko-Gubałowskiego oraz Wyżyny Krakowsko-Wieluńskiej z wyłączeniem obszarów jednostek osadniczych i dróg publicznych.
W tym miejscu należy wyjaśnić, że minister właściwy do spraw wewnętrznych sprawuje nadzór nad ratownictwem górskim, natomiast nie nad stowarzyszeniami. Powyższe oznacza, że Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) sprawuje nadzór tylko nad tą częścią działań GOPR, która jest związana z działaniami ratowniczymi w górach. Z kolei nadzór formalnoprawny nad stowarzyszeniami, zgodnie z ustawą Prawo o stowarzyszeniach, należy do starosty właściwego ze względu na siedzibę stowarzyszenia, tj. w przypadku GOPR – do starosty tatrzańskiego.
Jednocześnie warto zauważyć, że stowarzyszenia (w tym GOPR) mogą pozyskiwać środki finansowe z różnych źródeł:
Dodatkowo, stowarzyszenia będące podmiotami uprawnionymi do wykonywania ratownictwa górskiego (a takim jest GOPR) otrzymują na podstawie art. 17 ustawy o bezpieczeństwie i ratownictwie w górach i na zorganizowanych terenach narciarskich:
z zastrzeżeniem, że przedmiotowe dotacje są przeznaczone tylko na ratownictwo górskie.
Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji corocznie podejmuje działania, mające na celu zapewnianie podmiotom uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego (obok GOPR status podmiotu uprawnionego do wykonywania ratownictwa górskiego posiada również Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe) warunków do organizowania pomocy oraz ratowania osób, które uległy wypadkowi lub są narażone na niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia, poprzez zlecanie i finansowanie wykonywania zadań z zakresu ratownictwa górskiego.
W dniu 26 stycznia 2026 r. z GOPR została podpisana umowa na realizację zadania publicznego z zakresu ratownictwa górskiego pn. Zapewnienie gotowości ratowniczej na terenie Polski Południowej i realizacja zadań z zakresu ratownictwa górskiego, na mocy której Minister SWiA zobowiązał się do przekazania na powyższe zadanie dotację celową na łączną kwotę 21 917 463 zł.
Jak już wskazano wcześniej, to Zarząd Główny GOPR prowadzi politykę finansową w GOPR i ponosi odpowiedzialność za realizację zleconego przez Ministra SWiA zadania publicznego oraz wydatkowanie przekazanych na jego realizację środków finansowych w sposób celowy i oszczędny, z zachowaniem zasad uzyskiwania najlepszych efektów z danych nakładów oraz optymalnego doboru metod i środków służących osiągnięciu założonych celów, w sposób umożliwiający prawidłową realizację zadania. Obecnie zadanie jest realizowane prawidłowo i w opinii Ministerstwa SWiA nie ma konieczności wprowadzania zmian w zakresie poziomu jego finansowania w bieżącym roku.
Jednocześnie informuję, że Minister SWiA nigdy nie przekazywał GOPR dotacji podmiotowej, z uwagi na brak podstawy prawnej przekazywania takiego rodzaju dotacji jakiemukolwiek podmiotowi uprawnionemu do wykonywania ratownictwa górskiego.
Ponadto uprzejmie informuję, że inicjatywa uregulowania statusu prawnego szlaków turystycznych pozostaje w kompetencji ministra właściwego do spraw turystyki.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2020 r. poz. 2261.
[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 1154, z późn. zm.