w sprawie wydatkowania środków na sprzęt finansowany z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej oraz innych środków przekazywanych jednostkom podległym ministrowi spraw wewnętrznych i administracji w IV kwartale roku budżetowego
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Szczepański
Warszawa, 01-04-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 15888 Pana Posła Tomasza Piotra Nowaka w sprawie wydatkowania środków na sprzęt finansowany z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej oraz innych środków przekazywanych jednostkom podległym ministrowi spraw wewnętrznych i administracji w IV kwartale roku budżetowego, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Na wstępie należy podkreślić, że Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) przekazuje środki budżetowe na realizację wydatków przez jednostki podległe i nadzorowane zgodnie ze złożonym przez nie zapotrzebowaniem. Zapotrzebowania składane są stosownie do terminów płatności wynikających z uregulowań prawnych oraz ustaleń zawartych w umowach (w tym na zakup sprzętu).
Środki na realizację w 2025 r. Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026[1] (OLiOC), zaplanowane w dziale „obrona narodowa”, zgodnie z przepisem przejściowym wyrażonym w art. 199 ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[2], zostały przeniesione przez Ministra Finansów i Gospodarki między częściami budżetu państwa, w terminie 60 dni od dnia zatwierdzenia pierwszego Programu OLiOC, na zgodny wniosek Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) oraz Ministra Obrony Narodowej, tj. w lipcu 2025 r.
Jednocześnie należy podkreślić, że w bieżącym roku wydatki na realizację Programu OLiOC zostały włączone do planów finansowych jednostek podległych Ministrowi SWiA już na etapie prac nad ustawą budżetową na rok 2026.
Warto zauważyć, że Program OLiOC jest realizowany od 2025 r., w związku z tym w latach 2022-2024 nie były przekazywane środki jednostkom podległym MSWiA na zakup sprzętu w ramach ww. Programu.
Ponadto pragnę wyjaśnić, że jednostki podległe MSWiA są jednostkami sektora finansów publicznych, co oznacza, że zasady gospodarowania środkami publicznymi przez te jednostki w toku wykonywania budżetu, są ściśle określone w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych[3] oraz w aktach wykonawczych wydanych na jej podstawie.
Podstawą gospodarki finansowej państwa jest budżet państwa, który jest uchwalany w formie ustawy budżetowej na dany rok kalendarzowy. Wymaga szczególnego podkreślenia, że jednostki budżetowe podległe MSWiA uczestniczą w procesie planowania budżetu na każdym jego etapie. Po uchwaleniu ustawy budżetowej, Minister SWiA jako dysponent części budżetowych – zgodnie z ustawą o finansach publicznych – w terminie 10 dni roboczych od dnia jej ogłoszenia, przekazuje podległym jednostkom informację o ostatecznych kwotach wydatków na dany rok budżetowy.
Powyższe oznacza, że jednostki posiadają pełną wiedzę o wysokości środków finansowych, jakimi dysponują na dany rok budżetowy (w ramach których planują zakupy sprzętu) już na początku roku.
Koncentracja wydatków na zakupy sprzętu w IV kwartale jest zjawiskiem charakterystycznym dla znacznej części jednostek budżetowych, głównie ze względu na rozstrzygnięcia postępowań przetargowych w III kwartale, długi cykl produkcyjny niektórych pozycji sprzętowych oraz zasadę roczności budżetu (środki ujęte w planie finansowym jednostki muszą być wydatkowane do 31 grudnia, a środki niewydatkowane wracają do budżetu państwa).
Należy wskazać, że wydatki niewygasające nie są automatycznym mechanizmem finansowym. Zgodnie z art. 181 ustawy o finansach publicznych, niezrealizowane kwoty wydatków budżetu państwa wygasają z upływem roku budżetowego, z zastrzeżeniem ust. 2 i 9. Nie później niż do dnia 15 grudnia roku budżetowego Rada Ministrów może ustalić, w drodze rozporządzenia, po uzyskaniu w tej sprawie opinii sejmowej komisji właściwej do spraw budżetu, wykaz oraz plan finansowy wydatków (…) i ostateczny termin ich dokonania, nie dłuższy niż 31 marca następnego roku budżetowego. Minister Finansów i Gospodarki może, na wniosek dysponenta części budżetowej, wyrazić zgodę na regulowanie zobowiązań wymagalnych według stanu na dzień 31 grudnia roku ubiegłego w ciężar planu wydatków tego roku w terminie do 9 dni roboczych roku następnego.
W 2025 r. na wniosek MSWiA zastosowano mechanizm wydatków niewygasających. Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 15 grudnia 2025 r. w sprawie wydatków budżetu państwa, które w roku 2025 nie wygasają z upływem roku budżetowego[4], środki z Programu OLiOC w wysokości 47 108 277 zł, w 2025 r. zostały uznane jako niewygasające z upływem roku budżetowego.
Ponadto w kontekście zakupów sprzętu przez jednostki budżetowe, należy pozytywnie ocenić zmianę do ustawy o finansach publicznych uchwaloną na posiedzeniu Sejmu RP 27 lutego 2026 r., polegającą na zwiększeniu kwoty wydatków majątkowych lub transferów majątkowych (do 500 tys. zł), co do których nie jest wymagana zgoda ministra właściwego do spraw finansów publicznych na dokonanie ich zwiększenia albo zmniejszenia. Obecnie obowiązująca regulacja odnosi się do kwoty 100 tys. zł, natomiast zaproponowana zmiana pozwoli na bardziej elastyczne zarządzanie posiadanymi środkami oraz zmniejszy obciążenia po stronie dysponentów części budżetowych.
Jednocześnie pragnę wyjaśnić, że krótki okres wydatkowania środków wynikał z przyjęcia Programu OLiOC w połowie roku budżetowego. W kolejnych latach środki mogą być wydatkowane przez cały rok. W 2026 r. wydatkowanie rozpoczęło się już od początku roku budżetowego. Po przyjęciu nowego Programu OLiOC w wydłużonej perspektywie czasowej 2027-2031 możliwe będzie skuteczniejsze planowanie inwestycji wieloletnich.
Z poważaniem
z up. Wiesław Szczepański
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Przyjętego uchwałą Nr 72 Rady Ministrów z dnia 27 maja 2025 r. w sprawie zatwierdzenia Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025–2026, M.P. poz. 541, z późn. zm.
[2] Dz. U. poz. 1907
[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 1483, z późn. zm.
[4] Dz. U. poz. 1785