w sprawie przygotowania państwa polskiego do zapewnienia bezpieczeństwa obywatelom RP przebywającym na Bliskim Wschodzie w związku z eskalacją konfliktu w regionie
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Władysław Teofil Bartoszewski
Warszawa, 07-04-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 15993 posła Wiesława Krajewskiego w sprawie przygotowania państwa polskiego do zapewnienia bezpieczeństwa obywatelom RP przebywającym na Bliskim Wschodzie w związku z eskalacją konfliktu w regionie, przekazuję następujące informacje.
Dokładna liczba obywateli Rzeczypospolitej Polskiej przebywających w poszczególnych państwach jest trudna do precyzyjnego oszacowania. Wynika to przede wszystkim z faktu, iż obywatele polscy nie mają obowiązku zgłaszania ani rejestrowania swoich wyjazdów za granicę. Dane z systemu dobrowolnej rejestracji wyjazdów zagranicznych „Odyseusz” należy traktować jako dane orientacyjnie, ponieważ część osób zarejestrowanych opuściła region nie dokonując uaktualnienia w systemie, część również nie przyjechała w ogóle ze względu na sytuację w regionie.
Wcześniejsze szacunki placówek oraz dane z systemu Odyseusz na dzień 18.03 br. dotyczące liczby obywateli polskich w poszczególnych krajach:
W odpowiedzi na sytuację napięć i konfliktów zbrojnych w regionie Bliskiego Wschodu Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz podległe mu placówki konsularne, podjęły szereg skoordynowanych działań informacyjnych skierowanych do obywateli polskich przebywających na obszarach zagrożonych. Przede wszystkim poprzez publikację komunikatów na oficjalnych stronach internetowych oraz w mediach społecznościowych. Istotnym elementem działań informacyjnych jest również bezpośrednia komunikacja z obywatelami za pośrednictwem systemu „Odyseusz”. System ten umożliwia przekazywanie zarejestrowanym użytkownikom bieżących komunikatów, ostrzeżeń oraz instrukcji postępowania w sytuacjach kryzysowych poprzez e-mail oraz sms. Dodatkowo Ministerstwo Spraw Zagranicznych uruchomiło czasowo specjalną infolinię dla obywateli polskich, stanowiącą uzupełniający kanał komunikacji. Za jej pośrednictwem przekazywane były aktualne informacje konsularne dotyczące sytuacji w regionie oraz możliwości uzyskania pomocy. Jednocześnie utrzymywany jest całodobowy dyżur telefoniczny konsulów w poszczególnych państwach objętych kryzysem.
W Krajowym Planie Zarządzania Kryzysowego przewidziano procedury dotyczące ewakuacji obywateli polskich z obszarów objętych zagrożeniem. Ponadto, każda placówka dyplomatyczno-konsularna Rzeczypospolitej Polskiej posiada konsularny plan kryzysowy, którego integralnym elementem są procedury związane z ewakuacją obywateli polskich z terenów zagrożonych. Plany te określają zasady organizacji i koordynacji działań w sytuacjach nadzwyczajnych oraz podlegają bieżącej aktualizacji.
W przygotowanie ewentualnych działań ewakuacyjnych obywateli Rzeczypospolitej Polskiej zaangażowanych jest kilka kluczowych instytucji państwowych, działających w ramach skoordynowanego systemu zarządzania kryzysowego. Rolę wiodącą pełni Ministerstwo Spraw Zagranicznych, odpowiedzialne za koordynację działań konsularnych oraz kontakt z obywatelami przebywającymi za granicą. W proces zaangażowana jest również Kancelaria Prezesa Rady Ministrów, zapewniająca nadzór i koordynację działań na poziomie rządowym.
Istotną rolę odgrywa także Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej, które mogą zostać wykorzystane do wsparcia logistycznego oraz realizacji operacji ewakuacyjnych, w tym transportu obywateli z obszarów zagrożonych. Ponadto, w przypadku sytuacji kryzysowych obejmujących znaczną liczbę obywateli korzystających z turystyki zorganizowanej – jak miało to miejsce w trakcie ostatniego kryzysu na Bliskim Wschodzie – w działania włączane jest również Ministerstwo Sportu i Turystyki.
Ministerstwo Spraw Zagranicznych nie posiada uprawnień, by prowadzić rejestry obywateli polskich przebywających w regionach podwyższonego ryzyka. Natomiast system „Odyseusz”, który wykorzystuje MSZ, pozwala zgłosić pobyt zagraniczny, jest to jednak zgłoszenie dobrowolne.
W ostatnim czasie, w związku z sytuacją na Bliskim Wschodzie, odnotowano znaczny wzrost interwencji konsularnych w państwach regionu.
Polskie placówki dyplomatyczne i konsularne oraz Centrala MSZ na bieżąco monitorują sytuację bezpieczeństwa w państwach urzędowania. Działania te obejmują także stały kontakt ze służbami odpowiedzialnymi za bezpieczeństwo, z partnerami międzynarodowymi, w tym w ramach Unii Europejskiej, a także z władzami państw przyjmujących. Ponadto analizowane są komunikaty instytucji lokalnych oraz międzynarodowych.
Kryzysy bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie (w Libanie, Izraelu, Jordanii, a obecnie w Zatoce Perskiej) nasilały się w ostatnich latach dotykając zarówno polskich turystów, Polaków mieszkających w państwach regionu, placówek dyplomatycznych i pasażerów podróżujących tranzytem przez porty lotnicze regionu. Były to kryzysy o różnym przebiegu i charakterystyce, wymagające w związku z tym od instytucji państwa polskiego stosowania zróżnicowanych środków i procedur. Zarówno koordynację wewnętrzną pomiędzy instytucjami polskimi jak i zdolności do współpracy z partnerami zagranicznymi należy uznać za skuteczną, zdolną do aktywnej adaptacji w reagowaniu na nieprzewidywalne i gwałtowne zmiany sytuacji.
Z każdej operacji ewakuacyjnej wyciągane są wnioski, dzięki którym budowane są doświadczenia i kompetencje instytucjonalne pozwalające lepiej przygotować się i reagować na nieuniknione sytuacje kryzysowe w przyszłości.
Jednym z aspektów przygotowań są konsekwentnie realizowane konsultacje polityczne i rozmowy z przywódcami państw regionu dot. wzajemnych relacji, również w zakresie bezpieczeństwa. Dzięki temu możemy liczyć na przychylność władz miejscowych wobec naszych obywateli i pomoc w realizacji działań ewakuacyjnych.
Działania na rzecz zwiększenia bezpieczeństwa obywateli polskich przebywających na Bliskim Wschodzie są na bieżąco analizowane i dostosowywane do zmieniającej się sytuacji w regionie. W szczególności rozważane jest wzmacnianie działań informacyjnych poprzez wykorzystanie wszystkich dostępnych kanałów komunikacji.
Z wyrazami szacunku
z up. Władysław Teofil Bartoszewski
Sekretarz Stanu