w sprawie skali przemocy i cyberprzemocy w szkołach oraz działań podejmowanych w celu jej ograniczenia
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz
Warszawa, 05-05-2026
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pani Olgi Semeniuk-Patkowskiej, Posłanki na Sejm RP w sprawie skali przemocy i cyberprzemocy w szkołach oraz działań podejmowanych w celu jej ograniczenia”.
bezpieczeństwo i zdrowie dzieci i młodzieży, w tym także bezpieczeństwo cyfrowe stanowią priorytet polityki edukacyjnej.
Działania Ministra Edukacji koncentrują się na projektowaniu systemowych rozwiązań gwarantujących bezpieczne warunki kształcenia, wychowania i opieki oraz wspierania szkół i placówek systemu oświaty w realizacji zadań w tym obszarze.
W ramach podstawowych kierunków realizacji polityki oświatowej państwa w roku szkolnym 2025/2026 dla jednostek systemu oświaty ustalone zostały następujące główne zadania:
Raport „Diagnoza Młodzieży 2026” Raport i rekomendacje” to najnowsze kompleksowe opracowanie przygotowane z inicjatywy Ministerstwa Edukacji Narodowej we współpracy z ekspertami Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej. Diagnoza jest pierwszym kompleksowym opracowaniem naukowym dotyczącym wyzwań społecznych młodego pokolenia. Wskazuje na olbrzymie wyzwania oraz potrzeby młodzieży i młodych dorosłych, które wymagają skutecznych polityk publicznych, w tym ograniczenia negatywnego wpływu środowiska cyfrowego na uczniów, w tym na pracę z młodzieżą i rodzinami.
Badanie to stanowi fundament do opracowania nowej, Krajowej Strategii Młodzieżowej[1].
Wyniki Diagnozy Młodzieży 2026 wpisują się w obserwowany trend w innych ostatnich raportach: Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę- „Diagnoza przemocy wobec dzieci w Polsce 2023” oraz Uniwersytetu SWPS –„Obraz bullyingu w szkołach ponadpodstawowych”.
Wszystkie raporty wskazują, że polska młodzież mierzy się z kryzysem dobrostanu psychicznego.
1 października 2025 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej uruchomiło Platformę do diagnozy. Jest to aplikacja umożliwiająca szkołom podstawowym i ponadpodstawowym przeprowadzanie anonimowych ankiet wśród uczniów, rodziców i nauczycieli. Aplikacja jest dostępna w Strefie Pracownika Systemu Informacji Oświatowej.
Platforma umożliwia przeprowadzenie diagnozy czynników chroniących i czynników ryzyka, o której mowa w art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[2]. Wyniki diagnozy stwarzają możliwość wykorzystania zbiorczych danych aplikacji przez jednostki samorządu terytorialnego, jako organów prowadzących szkoły i placówki, kuratorów oświaty i ministra właściwego ds. oświaty i wychowania do skutecznego planowania polityki związanej z promocją zdrowia, profilaktyką zachowań ryzykownych i wychowaniem.
Ponadto, Ministerstwo Edukacji Narodowej oraz UNICEF podpisały 23 stycznia 2025 r. plan pracy przy opracowaniu ABS - Programu Antybullyingowego dla Szkół. Program ABS odpowiada na rosnącą potrzebę systemowego, trwałego i włączającego podejścia do przeciwdziałania bullyingowi (przemocy rówieśniczej) w szkołach. Po eskalacji wojny w Ukrainie w lutym 2022 r. tysiące dzieci z Ukrainy dołączyły do polskich szkół, co przyniosło nowe wyzwania kulturowe, językowe i psychospołeczne dla systemu edukacji. Program ABS oferuje szkołom całościowe podejście szkoły do zapobiegania i reagowania na przemoc rówieśniczą. Model ABS opiera się na trzech filarach:
W roku szkolnym 2025/2026 Model ABS jest pilotażowo wdrażany w 20 szkołach podstawowych w dwunastu regionach Polski wraz z pakietem szkoleniowym dla ekspertów:
Ośrodek Rozwoju Edukacji pracuje nad wdrożeniem w szkołach programu ABS- Programu Antybullyingowego dla Szkół, mającego na celu kompleksowe wspieranie szkół w profilaktyce przemocy rówieśniczej. Inicjatywa ta, realizowana wspólnie z UNICEF, obejmuje przygotowanie konsultantek i konsultantów do pełnienia roli ekspertów ABS poprzez cykl szkoleń. Opiera się na rocznym wparciu konsultacyjnym szkoły realizowany przez ekspertów ABS zatrudnionych w placówkach doskonalenia zawodowego nauczycieli lub poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
Zadaniem ekspertów jest wspomaganie szkoły do samodzielnego zarządzania wewnątrzszkolnym programem ABS w kolejnych latach. Proces ten obejmuje spotkania z dyrektorem, przeprowadzeniu 3 rad pedagogicznych oraz 15 konsultacji w trybie online, monitorowanie postępów oraz wspólnym podsumowaniu działań szkoły po zakończeniu cyklu pracy.
W związku z potrzebą podjęcia działań systemowych w ramach zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom i młodzieży, w tym skutecznego reagowania w przypadku wystąpienia przemocy rówieśniczej, został powołany specjalny Zespół Zarządzeniem Ministra Edukacji z dnia 19 lutego 2026 r. w sprawie powołania Zespołu do spraw analizy wypadków i innych zdarzeń nadzwyczajnych w jednostkach systemu oświaty[3].
Zadaniem Zespołu jest przygotowanie na podstawie przeprowadzonej analizy, propozycji rozwiązań w zakresie szeroko pojmowanego bezpieczeństwa i zdrowia, w tym zdrowia psychicznego uczniów i wychowanków, w szczególności w obszarze:
Dostosowanie systemu oświaty do wyzwań cyfrowego świata jest ważnym zadaniem bezpieczeństwa dzieci i młodzieży.
Bezpieczne korzystanie z mediów i informacji, przeciwdziałanie dezinformacji oraz znajomość zasad bezpieczeństwa, odpowiedzialnego i bezpiecznego korzystania z zasobów edukacyjnych i urządzeń cyfrowych są kluczowymi zagadnieniami nie tylko dla uczniów, ale również dla nauczycieli i innych pracowników szkoły. Ważnym aspektem cyberbezpieczeństwa jest profilaktyka cyberprzemocy, kontaktu z niebezpiecznymi treściami, cyberuzależnień, świadomość zagrożeń i konsekwencji prawnych prowadzonej aktywności w Internecie oraz zagrożeń związanych z wizerunkiem online i prywatnością.
12 września 2024 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie przyjęcia Polityki Cyfrowej Transformacji Edukacji[4] (PCTE), która ma charakter programu i dokumentu strategicznego, wyznaczającego ramy polityki państwa i działań podejmowanych w obszarze cyfryzacji edukacji w perspektywie krótko, średnio oraz długoterminowej.
PCTE wskazuje na niezbędne działania, które powinny zostać podjęte dla pełnego urzeczywistnienia wizji nakreślonej w podstawie programowej kształcenia ogólnego, w dokumentach unijnych i innych dokumentach, w celu przygotowania kolejnych pokoleń obywateli do wyzwań społeczeństwa cyfrowego związanych z rozwojem informatyki i technologii cyfrowej. PCTE wskazuje, iż w transformacji cyfrowej szkół bardzo ważną rolę pełnią inicjatywy skoncentrowane na zapewnieniu odpowiedniej higieny cyfrowej oraz bezpiecznym korzystaniu z komputera i Internetu.
Zagadnieniu cyberbezpieczeństwa poświęcono osobny rozdział w dokumencie - Cyfrowe bezpieczeństwo, w którym wskazano, że celem działań w obszarze edukacji jest sprawienie, by użytkownik Internetu rozumiał i krytycznie oceniał różne aspekty mediów i kontekstów medialnych oraz tworzenia komunikacji w różnych kontekstach, świadomie korzystał np. z komunikatorów, platform elektronicznych, portali społecznościowych oraz miał świadomość zagrożeń związanych z dostępem do określonych treści, a także istnienia narzędzi ograniczających ich dostępność.
PCTE stwierdza jednoznacznie, że bezpieczne korzystanie z mediów i informacji, przeciwdziałanie dezinformacji oraz znajomość zasad bezpieczeństwa, odpowiedzialnego i bezpiecznego korzystania z zasobów edukacyjnych i urządzeń cyfrowych są kluczowymi zagadnieniami nie tylko w odniesieniu do uczniów, ale również nauczycieli i innych pracowników szkół.
Wśród wskazanych w PCTE działań do zrealizowania w obszarze cyfrowego bezpieczeństwa należą:
Działania na rzecz rozwoju i doskonalenia kompetencji cyfrowych nauczycieli oraz wykorzystywania nowoczesnych technologii informacyjno-komunikacyjnych w nauczaniu są również od wielu lat wspierane z wykorzystaniem środków finansowych UE.
W ramach szkoleń dla nauczycieli realizowanych ze środków europejskich zarówno Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności jak i Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego, realizowane są szkolenia dla nauczycieli z zakresu umiejętności cyfrowych. Planowane jest przeszkolenie ponad 100 tys. nauczycieli z umiejętności cyfrowych o różnym stopniu zaawansowania. Wszystkie szkolenia oparte są o wypracowane przez MEN standardy kompetencji cyfrowych nauczycieli, które obejmują m. in. kwestie związane z przepisami prawa i zasadami bezpieczeństwa dotyczącymi korzystania z zasobów dostępnych w sieci oraz zagrożeniami.
W ramach Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej wszystkie szkoły w Polsce otrzymały możliwość bezpłatnego korzystania z usług dostępu do bezpiecznego Internetu o symetrycznej przepustowości co najmniej 100 Mb/s, wraz z dostępem do cyfrowych treści edukacyjnych i narzędzi ułatwiających naukę oraz kontakt z nowymi technologiami. Program został zaprojektowany na mocy ustawy z dnia 27 października 2017 r. o Ogólnopolskiej Sieci Edukacyjnej[5]. Bezpieczeństwo użytkowników w ramach OSE zostało zapewnione przez usługi zabezpieczające dostarczone przez operatora OSE – Naukową i Akademicką Sieć Komputerową – Państwowy Instytut Badawczy. Do OSE włączonych jest ponad 19 tys. szkół. Podłączone do sieci, za pośrednictwem OSE, placówki korzystają z usług chroniących użytkowników przed dostępem do treści potencjalnie szkodliwych, szkodliwym oprogramowaniem, atakami sieciowymi oraz wirusami na poziomie podstawowym. Szkoły posiadają ochronę przed dostępem do stron zawierających treści potencjalnie szkodliwe i nielegalne, w tym materiały pornograficzne czy pokazujące agresję i przemoc. W ramach tej usługi dyrektorowi szkoły udostępniane są raporty zawierające dane o wykrytych potencjalnych zagrożeniach.
Kwestie nękania cyfrowego tzw. cyberbullyingu podjęte są w międzynarodowych badaniach kompetencji matematycznych i przyrodniczych czwartoklasistów TIMSS i międzynarodowych badaniach umiejętności piętnastolatków. W badaniach tych uczestniczą polscy uczniowie. Ministerstwo Edukacji Narodowej zleca i nadzoruje ich realizację na terenie Polski.
Z ostatniego badania TIMSS (przeprowadzonego w 2023 r., a wyniki zostały ogłoszone w grudniu 2024 r.) wynika, że 6% polskich czwartoklasistów otrzymywało przykre lub raniące wiadomości przez Internet przynajmniej raz w tygodniu, a 15% kilka razy w roku. Ponadto 3% badanych doświadczyło zamieszczania w Internecie przykrych lub raniących informacji na swój temat przez innych użytkowników co najmniej raz w tygodniu, a 5% kilka razy w roku.
Pytania dotyczące cyberbullyingu pojawiły się na także w formularzach kontekstualnych międzynarodowego badania umiejętności piętnastolatków PISA. Jego ostatnią edycję przeprowadzono w Polsce w 2022 r, a wyniki ogłoszono w grudniu 2023 r. Z badania wynika, iż większość polskich piętnastolatków doświadczyła zjawisk, które można określić mianem cyberbullyingu. Tylko 23% polskich piętnastolatków nie otrzymało niemiłych, wulgarnych lub obraźliwych wiadomości, komentarzy lub filmów a 30% nie doświadczyło publikowania w Internecie informacji na swój temat bez zgody.
Z badania wynika, że zjawisko cyberbullyingu narasta wraz z wiekiem - ma niszowy charakter w młodszych klasach szkoły podstawowej, a masowy - na początku szkoły ponadpodstawowej. Różnica ta ma zapewne związek z mniejszym zaangażowaniem młodszych dzieci w rzeczywistość wirtualną.
Ponadto w celu zebrania szczegółowych danych na temat kompetencji socjoemocjonalnych polskich uczniów (w tym tych warunkowanych korzystaniem z narzędzi i zasobów cyfrowych) Ministerstwo Edukacji Narodowej zdecydowało się na przystąpienie do koordynowanego przez Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD) badania umiejętności społecznych i emocjonalnych piętnastolatków SSES. Dzięki niemu w 2027 r. będziemy mieli dostęp do szczegółowych informacji na temat wpływu procesów cyfryzacyjnych na dobrostan uczniów z naszego kraju.
Działania Ministra Edukacji w zakresie bezpieczeństwa cyfrowego skupiają się na prewencji, a przede wszystkim na rozwijaniu umiejętności cyfrowych uczniów i nauczycieli tak, aby byli w stanie rozpoznać zagrożenie i odpowiednio na nie zareagować, oraz na projektowaniu systemowych rozwiązań gwarantujących bezpieczne warunki kształcenia, wychowania i opieki oraz wspierania szkół i placówek systemu oświaty w realizacji zadań w tym obszarze.
Zadaniem systemu oświaty jest upowszechnianie wśród dzieci i młodzieży wiedzy o cyberbezpieczeństwie oraz kształtowanie właściwych postaw wobec zagrożeń, w tym związanych z korzystaniem z technologii informacyjno-komunikacyjnych.
Bezpieczne korzystanie z mediów i informacji, znajomość zasad bezpieczeństwa, odpowiedzialnego i bezpiecznego korzystania z zasobów edukacyjnych i urządzeń cyfrowych oraz wiedza o konsekwencjach prawnych prowadzonej aktywności w Internecie, o zagrożeniach związanych z wizerunkiem online i prywatnością są kluczowymi zagadnieniami nie tylko dla uczniów, ale również dla nauczycieli i innych pracowników szkoły.
Zagadnienia z zakresu cyberprzemocy oraz kwestie etyczne z wykorzystaniem komputerów w sieci są uwzględnione w szczególności w celach kształcenia i treściach nauczania podstawy programowej kształcenia ogólnego w zakresie przedmiotów: informatyka, etyka oraz edukacja dla bezpieczeństwa[6], które są realizowane w szkole podstawowej i ponadpodstawowej odpowiednio do wieku, możliwości i potrzeb uczniów.
Uczniowie podczas zajęć z informatyki poznają zasady bezpiecznego korzystania z sieci, w tym opisują kwestie etyczne związane z wykorzystaniem komputerów i sieci komputerowych, takie jak: bezpieczeństwo, cyfrowa tożsamość, prywatność, własność intelektualna, równy dostęp do informacji i dzielenie się informacją.
Podczas zajęć z etyki uczeń realizuje treści związane z rozpoznawaniem i charakteryzowaniem różnych przejawów przemocy oraz wyjaśnia pojęcie cyberprzemocy.
W trakcie zajęć edukacja dla bezpieczeństwa uczniowie wyjaśniają znaczenie cyberprzemocy, poznają procedury postępowania w przypadku jej wystąpienia, wskazują niewłaściwe zachowania dotyczące cyberprzemocy i uczą się właściwie na nią reagować.
Nowy, nieobowiązkowy przedmiot – edukacja zdrowotna, który realizowany jest w szkołach podstawowych i ponadpodstawowych od 1 września 2025 r. umożliwia uczniom uzyskanie i rozwijanie wiedzy, umiejętności i kompetencji społecznych pozwalających na trafne rozpoznanie potrzeb zdrowotnych własnych i otoczenia oraz podejmowanie odpowiednich działań profilaktycznych czy naprawczych.
Edukacja zdrowotna to nowoczesny przedmiot, którego celem jest wyposażenie dzieci i młodzieży w rzetelną wiedzę, umiejętności oraz postawy umożliwiające skuteczne dbanie o zdrowie własne i innych osób we wszystkich jego wymiarach: fizycznym, psychicznym, społecznym, środowiskowym i cyfrowym. Uczy podejmowania świadomych decyzji zdrowotnych. Promuje zdrowy styl życia. Rozwija umiejętności komunikacji, empatii i troski o siebie i otoczenie. Pozwala ustrzec się przed różnorodnymi zagrożeniami – od chorób zakaźnych, przez uzależnienia, po dezinformację.
Głównym celem przedmiotu edukacja zdrowotna[7] jest kształtowanie kompetencji uczniów związanych z całożyciową dbałością o zdrowie oraz budowanie potencjału zdrowotnego własnego i otoczenia. Wymagania szczegółowe dotyczące wiedzy i umiejętności wyodrębnione w każdym z dziesięciu działów tematycznych:
Przedmiot edukacja zdrowotna ma pozwalać uczniom zdobywać wiedzę i rozwijać umiejętności, które mają realne zastosowanie w ich codziennym życiu, wpływając na ich świadome decyzje dotyczące zdrowia. Nauczyciel w tym procesie ma pełnić rolę przewodnika i mentora, który współpracuje z uczniami, wspiera ich w kształtowaniu postaw, wartości i nawyków sprzyjających dbałości o zdrowie.
Od roku szkolnego 2026/2027 edukacja zdrowotna będzie przedmiotem obowiązkowym w klasach IV do VIII szkoły podstawowej oraz przez dwa lata w szkołach ponadpodstawowych. Obowiązkowe do realizacji będą takie działy, jak: bezpieczeństwo, higiena cyfrowa, odżywianie, profilaktyka uzależnień, zdrowie psychiczne, fizyczne i społeczne oraz pierwsza pomoc. Nieobowiązkowe będą natomiast zagadnienia dotyczące zdrowia seksualnego.
Minister Edukacji powołał zespół ekspercki który przeanalizuje dotychczasową podstawę programową edukacji zdrowotnej i wskaże szczegółowe treści, które będą nieobowiązkowe. Członkami zespołu zostali: Zbigniew Izdebski – koordynator, Antonina Kopyt, Dariusz Samborski, Aleksandra Lewandowska, Joanna Napierała.
Istotne problemy społeczne powinny być omawiane z uczniami na zajęciach z wychowawcą, realizowanych obowiązkowo we wszystkich typach szkół. Decyzję o szczegółowej tematyce tych zajęć podejmuje wychowawca, biorąc pod uwagę np. potrzeby danej grupy uczniów oraz aktualne problemy społeczny, w tym na temat ograniczenia przemocy i cyberprzemocy w środowisku szkolnym.
Ofertę w zakresie wynikającym z kierunków realizacji polityki oświatowej państwa są zobowiązane przygotować publiczne placówki doskonalenia nauczycieli. Placówki te - przepisami § 13 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2019 r. w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli[8] - zobowiązane są do realizacji doskonalenia nauczycieli w zakresie wynikającym z ustalonych przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania – we wskazanym wyżej trybie - kierunków realizacji polityki oświatowej państwa oraz wprowadzanych zmian w systemie oświaty.
Nauczyciele mają możliwość poszerzania kompetencji zawodowych, również w zakresie rozpoznawania i reagowania na przypadki przemocy wśród uczniów, przez udział w różnego rodzaju formach kształcenia ustawicznego. Dyrektorzy szkół i placówek są zobowiązani do zapewnienia nauczycielom wsparcia w ramach doskonalenia zawodowego, a formy doskonalenia nauczycieli muszą być zgodne z potrzebami zarówno szkoły czy placówki, jak i indywidualnymi potrzebami nauczycieli. Potrzeby te rozpoznaje dyrektor danej placówki. Określane są one na każdy rok szkolny.
Zgodnie z przepisami § 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2019 r. w sprawie dofinansowania doskonalenia zawodowego nauczycieli, szczegółowych celów szkolenia branżowego oraz trybu i warunków kierowania nauczycieli na szkolenia branżowe[9] dyrektorzy szkół do dnia 31 października danego roku składają do organu prowadzącego wnioski o dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli w następnym roku kalendarzowym, uwzględniające określone w tym zakresie potrzeby szkół i nauczycieli.
Zgodnie z przepisami art. 70 a ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela[10] organy prowadzące szkoły są zobowiązane do wyodrębniania w swoich budżetach środków na dofinansowanie doskonalenia zawodowego nauczycieli.
Wszystkie jednostki systemu oświaty realizują zadania służące wspieraniu rozwoju uczniów oraz mają obowiązek ustalania i przestrzegania procedur zapewniających bezpieczeństwo, w tym procedur postępowania w sytuacjach trudnych i kryzysowych. Nauczyciele współpracują w rozwiązywaniu problemów i zapewniają uczniom bezpieczeństwo fizyczne i psychiczne[11]
Wobec powyższego na nauczycielach, w tym pedagogach szkolnych i psychologach, spoczywa prawny obowiązek zapewnienia uczniom bezpieczeństwa oraz reagowania na sytuacje zagrożenia życia lub zdrowia, również psychicznego. Wynika to także z przepisów określających zadania dyrektora szkoły, który ma obowiązek organizowania pracy i sprawowania nadzoru nad działaniami podejmowanymi w celu zapewnienia uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki[12].
Ministerstwo przygotowało materiał pn. „Zadania i rola nauczyciela psychologa w przedszkolu, szkole i placówce – rekomendacje”[13]dla przedszkoli, szkół i placówek, w którym opisano zadania i rolę nauczyciela psychologa.
W materiale przedstawiono praktyczne rozwiązania i rekomendacje dotyczące realizacji tych zadań, oparte na doświadczeniach jednostek systemu oświaty, które mogą wspierać efektywną organizację pracy na stanowisku nauczyciela psychologa. Odpowiednia do potrzeb dziecka/ucznia sieć wsparcia społecznego jest istotnym czynnikiem ochronnym przed rozwojem zaburzeń psychicznych, dlatego podkreślono znaczenie włączania w działania na rzecz dziecka innych nauczycieli, rodziców i samych uczniów, a jeśli zajdzie taka potrzeba, również specjalistów z innych sektorów.
Jednocześnie publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne realizują zadania polegające na bezpośrednim wspieraniu nauczycieli, wychowawców i specjalistów szkolnych, w szczególności poprzez pomoc w rozpoznawaniu indywidualnych potrzeb rozwojowych i edukacyjnych oraz możliwości psychofizycznych dzieci i młodzieży, rozwijaniu zainteresowań i uzdolnień uczniów, a także w rozwiązywaniu problemów dydaktycznych i wychowawczych[14]. Działania te obejmują również współpracę z przedszkolami, szkołami i placówkami w zakresie organizowania i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej, opracowywania i realizowania indywidualnych programów edukacyjno-terapeutycznych, a także udział w działaniach profilaktycznych oraz w edukacji dotyczącej ochrony zdrowia psychicznego[15]. Zadania te są realizowane m.in. w formie porad i konsultacji, udziału w spotkaniach zespołów nauczycieli i specjalistów lub rad pedagogicznych, warsztatów, grup wsparcia, wykładów i prelekcji, mediacji, interwencji kryzysowej, działalności informacyjno-szkoleniowej oraz organizowania i prowadzenia sieci współpracy i samokształcenia, co dodatkowo podkreśla aktywną i bezpośrednią rolę poradni w systemie wsparcia dzieci i młodzieży[16].
Równolegle Ministerstwo prowadzi działania mające na celu wzmocnienie potencjału poradni m.in. poprzez programy grantowe dla specjalistów, szkolenia oraz rozwój infrastruktury na poziomie województw[17].
Ministerstwo Edukacji Narodowej od kilku lat konsekwentnie prowadzi politykę rozbudowy systemu wsparcia psychologiczno-pedagogicznego poprzez zapewnienie stałej obecności nauczycieli specjalistów we wszystkich przedszkolach i szkołach. Od 1 września 2022 r. w szkołach ogólnodostępnych i integracyjnych obowiązują standardy zatrudniania nauczycieli specjalistów, takich jak: pedagodzy specjalni, psycholodzy, pedagodzy szkolni, logopedzi, terapeuci pedagogiczni lub doradcy zawodowi[18]. Celem tych działań jest zwiększenie dostępności specjalistów w szkołach i przedszkolach, szybsze diagnozowanie trudności uczniów w nauce lub ich problemów emocjonalnych czy zaburzeń rozwojowych, możliwość wczesnego reagowania i wsparcia uczniów, poprawa ich bezpieczeństwa i dobrostanu, a także wsparcie nauczycieli przedmiotowych w zakresie pracy z uczniami z różnymi potrzebami i możliwościami.
W związku z podjętymi działaniami liczba etatów nauczycieli specjalistów wzrosła z 21 923,67 etatów w roku szkolnym 2021/2022 do 57 688,70 etatów w roku szkolnym 2025/2026. Oznacza to wzrost o 35 765,03 etatów, co stanowi ponad 163% .
Wprowadzenie standardów przyniosło efekt w postaci zwiększenia dostępności specjalistów w szkołach i przedszkolach. Pozwala to na wcześniejsze rozpoznawanie trudności dzieci i uczniów oraz na możliwość wczesnego reagowania i udzielania adekwatnych form pomocy psychologiczno-pedagogicznej.
Ponadto w odpowiedzi na zgłaszane trudności w realizacji standardu zatrudnienia nauczycieli specjalistów w przedszkolach i szkołach niepublicznych, w 2025 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej przygotowało, w oparciu o propozycje strony społecznej, przepis deregulacyjny, którego celem jest zapewnienie dzieciom i młodzieży uczęszczającym do niepublicznych przedszkoli i szkół wsparcia psychologiczno-pedagogicznego w sytuacji zwiększonych potrzeb w tym zakresie, wynikających m. in. z kryzysu zdrowia psychicznego młodych Polek i Polaków.
Nauczyciele oraz nauczyciele specjaliści mogą korzystać z szerokiego wachlarza szkoleń, konsultacji i form doradztwa realizowanych w ramach projektów, w tym:
Projekt szkoleniowy dla nauczycieli specjalistów pn. „Szkoła dostępna dla wszystkich"– realizator: Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy (IBE-PIB) i UNICEF we współpracy z uczelniami i organizacjami pozarządowymi. Projekt realizowany jest w okresie od maja 2023 r. do czerwca 2026 r.
Głównym celem projektu jest podniesienie kompetencji nauczycieli specjalistów (pedagogów, psychologów, pedagogów specjalnych, logopedów) w zakresie udzielania adekwatnego do potrzeb wsparcia dla wszystkich grup odbiorców (dzieci/uczniów, rodziców, nauczycieli). W projekcie przygotowano pięć programów szkoleniowych, w tym program dotyczący ochrony zdrowia psychicznego oraz zapobiegania zaburzeniom psychicznym dzieci i młodzieży. Nauczyciele specjaliści biorący udział w projekcie zostali przygotowani do wdrożenia w praktyce opracowanych w projekcie interwencji[19], rozumianych jako strategie reagowania na sytuacje problemowe, wynikające ze zróżnicowanych potrzeb dzieci i uczniów. Do udziału w projekcie zaproszonych zostało 865 placówek edukacyjnych (szkół, przedszkoli, poradni psychologiczno-pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli) oraz 1906 zatrudnionych w nich nauczycieli specjalistów, którzy dzięki udziałowi w projekcie zostali przygotowani do pełnienia funkcji doradcy ds. dostępności uczenia i obejmują wsparciem ponad 16 tysięcy nauczycieli i ponad 100 tys. dzieci oraz ponad 200 tys. rodziców. Projekt ma również komponent badawczy i ewaluacyjny, a wyniki otrzymane w rezultacie tych działań zostaną wykorzystane do stworzenia banku praktyk sprawdzonych empirycznie, które zostaną udostępnione wszystkim nauczycielom specjalistom. Działania obejmują m.in. przygotowanie materiałów merytorycznych, filmów, webinarów, a także prowadzenie szkoleń wzmacniające praktyczne kompetencje nauczycieli.
Ponadto, Ośrodek Rozwoju Edukacji organizuje różne formy doskonalenia skierowane do pracowników oświaty, w tym do nauczycieli, pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych, placówek doskonalenia nauczycieli, jednostek samorządu terytorialnego.
Ośrodek Rozwoju Edukacji organizuje szkolenia dotyczące programu wychowawczo-profilaktycznego, przeciwdziałania przemocy w szkole, prowadzi konferencje, wydaje materiały. W zakładce Wychowanie i profilaktyka znajduje się szereg publikacji do bezpłatnego pobrania, np. Przeciwdziałanie agresji i przemocy w szkole. Poradnik dla nauczycieli; Zapobieganie agresji w szkole. Metody organizacji codziennej pracy wychowawczej; Planowanie przeciwdziałania agresji w szkole – poradnik; Agresja i przemoc w szkole, czyli co powinniśmy wiedzieć, by skutecznie działać. Wydanie II; Możliwości ograniczania agresji w szkole; Planowanie przeciwdziałania agresji w szkole, Profilaktyka agresji i przemocy rówieśniczej w klasie.
Ośrodek Rozwoju Edukacji także wspierał merytorycznie pracowników oświaty w zakresie skutecznego przeciwdziałania agresji i przemocy rówieśniczej, w ramach szkoleń:
W roku szkolnym 2025/2026 również planowane są 2 szkolenia w zakresie tematyki przemocy wobec dzieci:
Zadanie będzie realizowane w I kwartale 2026 r. w ramach Krajowego Planu Przeciwdziałania Przestępstwom Przeciwko Wolności Seksualnej i Obyczajności na Szkodę Małoletnich na lata 2023–2026.
Realizacja zadania planowana jest na II kwartał 2026 roku.
Ministerstwo Edukacji Narodowej ściśle współpracuje z Ministerstwem Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwem Sprawiedliwości w zakresie określenia wytycznych dla szkół i nauczycieli oraz systemu wczesnego reagowania na oznaki przemocy wobec dziecka i udzielenia dziecku szybkiej pomocy.
Obecnie w Ministerstwie Sprawiedliwości trwają prace, w ramach Międzyresortowego Zespołu do spraw opracowania projektów założeń centralnego systemu teleinformatycznego wymiany informacji o małoletnich doznających przemocy domowej[20].
W zakresie podejmowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej działań jest upowszechnianie w szkołach i placówkach bezpłatnych telefonów zaufania i infolinii pomocowych. Dzieci, młodzież i dorośli przeżywający sytuacje problemowe, hejt, agresję ze strony rówieśników, lęki, napięcia emocjonalne, kłopoty i trudności wpływające na zdrowie psychiczne mają możliwość skorzystania anonimowo z bezpłatnych, dostępnych infolinii.
Ponadto Standardy ochrony małoletnich wprowadzone w 2024 r. w jednostkach systemu oświaty i innych podmiotach w których przebywają małoletni również odnoszą się również do przeciwdziałania i ochrony dzieci przed przemocą i cyberprzemocą.
W 2025 r. Ministerstwo Edukacji Narodowej zorganizowało:
Akcja informacyjno-edukacyjna miała podkreślić znaczenie dialogu opartego na wzajemnym szacunku, komunikacji przeprowadzanej w atmosferze empatii i życzliwości oraz konieczności podjęcia inicjatyw wspierających rozwój emocjonalny i społeczny uczniów.
Przygotowany został „Pakt na rzecz przeciwdziałania przemocy rówieśniczej”, który stanowi wspólną deklarację budowania środowiska szkolnego wolnego od przemocy, nienawiści i wykluczenia, podkreślając fundamentalne prawo każdego dziecka do dorastania w świecie opartym na empatii, dialogu i wzajemnym szacunku. Sygnatariusze zobowiązali się do natychmiastowego reagowania na krzywdę, wspierania osób doświadczających niesprawiedliwości oraz wspólnego działania na rzecz tworzenia bezpiecznych i przyjaznych szkół oraz przedszkoli.
Ministerstwo Edukacji Narodowej wraz z Instytutem Badań Edukacyjnych, Ośrodkiem Rozwoju Edukacji, NASK oraz organizacjami pozarządowymi przygotowało pakiety materiałów edukacyjnych dostosowane do różnych grup wiekowych oraz specyfiki przedszkoli i szkół. Wśród materiałów znajdują się scenariusze zajęć dla różnych klas, broszury na temat cyberprzemocy, bullyingu czy radzenia sobie ze stresem, plakaty, ulotki, grafiki ułatwiające promowanie kultury szacunku i bezpieczeństwa. Istnieją także „Ścieżka pomocy” dla uczniów, nauczycieli szkoły mająca na celu wsparcie dziecka w trudnej sytuacji. Pakiet materiałów został przekazany do szkół, ponadto ww. materiały dostępne są na stronie Ministerstw Edukacji Narodowej i Ośrodka Rozwoju Edukacji i może z niego korzystać całe środowisko szkolne zarówno w czasie trwania Tygodni i przez cały rok szkolny.
Ponadto, w ramach tej inicjatywy do kuratoriów oświaty przesłano ankiety skierowane do nauczycieli oraz rodziców dotyczące przeciwdziałania przemocy rówieśniczej. Dzięki anonimowej formie i pytaniom otwartym, badanie to miało charakter jakościowy. Uzyskane odpowiedzi pozwolą lepiej zrozumieć doświadczenia i potrzeby nauczycieli i rodziców w zakresie profilaktyki przemocy rówieśniczej.
Wyniki ankiety przeprowadzonej wśród nauczycieli pokazują, że:
Analiza obszaru odnoszącego się do wparcia nauczycieli w zakresie reagowania na przemoc rówieśniczą pokazuje, że:
Jednocześnie, Minister Edukacji realizuje zadania i projekty na rzecz wsparcia dzieci i młodzieży w zakresie zdrowia psychicznego w ramach Narodowego Programu Zdrowia:
Przedmiotem konkursu było zadanie polegające na przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach i placówkach programów z zakresu psychoedukacji jako procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę na temat funkcjonowania umysłu i emocji oraz uczy się skutecznych strategii radzenia sobie z trudnościami.
W wyniku realizacji zadania miały zostać wdrożone i zrealizowane w szkołach i placówkach programy, w wyniku których nastąpi:
Minister Edukacji przyznała pięciu podmiotom dotacje na realizację zadań publicznych.
17 lutego 2026 r. odbyło się w Ministerstwie Edukacji Narodowej spotkanie z realizatorami zadania publicznego pn. „Zobacz Emocje" realizowanego w ramach Narodowego Programu Zdrowia.
Realizatorzy zadań publicznych osiągnęli skuteczność projektów, mają mierzalne wyniki (np. 100% frekwencja na szkoleniach, procedury kryzysowe wdrożone w szkołach, tysiące uczniów objętych wsparciem) oraz różnorodność podejść z uwzględnieniem obszarów wiejskich po miejskie licea, co pozwala wypracować modelowe rozwiązania dla wszystkich szkół. W spotkaniu uczestniczyli także dyrektorzy, nauczyciele, psycholodzy, pedagodzy, przedstawiciele organów prowadzących i uczniowie z 11 szkół. Wymieniono doświadczenia i wypracowano rekomendacje dla dalszego wsparcia dobrostanu psychicznego uczniów i nauczycieli.
Projekt edukacyjny składał się z dwóch modułów ze sobą powiązanych:
a) moduł 1 – „dobre praktyki”: upowszechnienie ciekawych i skutecznych projektów/programów zrealizowanych w szkołach i placówkach od 2021 r., o tematyce przeciwdziałania przemocy rówieśniczej jako elementu profilaktyki uniwersalnej, w ramach której nabywa się wiedzę oraz kształtuje postawy i zachowania szacunku do innych, empatii i tworzenia przyjaznego klimatu w szkole i placówce;
b) moduł 2 – „debata”: dyskusja w gronie ekspertów nad aktualnymi wynikami badań z zakresu zdrowia publicznego, zdrowia psychicznego, profilaktyki uzależnień w kontekście przeciwdziałania przemocy rówieśniczej oraz strategiami poprawy.
W wyniku realizacji zadania zostały przeprowadzone projekty edukacyjne, które zostaną zaprezentowane społeczności na poziomie lokalnym, regionalnym lub ogólnopolskim.
Minister Edukacji przyznała dwunastu podmiotom dotacje na realizację zadań publicznych.
Projekt składa się z 2 modułów:
1. Moduł I. Zobacz relacje.
Zadanie polega na przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach i placówkach projektów edukacyjnych, wychowawczych, interwencyjnych oraz profilaktycznych z zakresu psychoedukacji jako procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę i umiejętności w zakresie budowania konstruktywnych relacji, pozytywnej komunikacji interpersonalnej, znaczenia postaw i zachowań w grupie społecznej, indywidualizacji działań (w ramach profilaktyki wskazującej i selektywnej), a także uczy, w tym w praktyce skutecznych strategii radzenia sobie w sytuacjach trudnych.
2. Moduł II. W zdrowiu- w ruchu.
Zadanie polega na przygotowaniu i przeprowadzeniu w szkołach projektów z zakresu aktywności fizycznej i zdrowego żywienia jako aktywnego procesu, w ramach którego nabywa się wiedzę i umiejętności na temat znaczenia zdrowego stylu życia w przeciwdziałaniu chorobom cywilizacyjnym oraz utrzymaniu zdrowia psychicznego, a także skutecznych strategii radzenia sobie z trudnościami.
Na realizacje zadania w 2026 r. zaplanowano budżet w wysokości 7 125 000 zł. W chwili obecnej trwa składanie wniosków.
Ponadto ustanowiony 19 marca 2026 roku program dotacyjny Ministra Edukacji pn. „Kompas Młodego Obywatela” przewiduje, że w ramach modułu „Obywatel i media” organizacje pozarządowe mogą ubiegać się do dofinansowanie projektów edukacyjnych obejmujących m.in. rozwijanie kompetencji uczniów w zakresie świadomego i odpowiedzialnego korzystania z mediów (w tym mediów społecznościowych) oraz rozumienia ich wpływu na jednostkę i społeczeństwo; kształcenie umiejętności korzystania z narzędzi cyfrowych oraz krytycznego myślenia, pozwalającego na świadome rozróżnianie informacji rzetelnych od opinii i dezinformacji; wzrostu świadomości zagrożeń występujących w sieci oraz wynikających z ich nadużywania, a także przygotowanie uczniów do aktywnego uczestnictwa w życiu obywatelskim poprzez kształtowanie postaw prospołecznych oraz znajomości praw i obowiązków obywatelskich.
Limit środków finansowych przeznaczonych na finansowanie modułu „Obywatel i Media” wynosi 15 000 000 zł.
Ministerstwo Edukacji Narodowej we współpracy z Fundacją Rozwoju Systemu Edukacji podjęło działania w celu realizacji projektu Wparcia Rówieśniczego w Zakresie Zdrowia Psychicznego Młodzieży
Ministerstwo Edukacji Narodowej zakłada, że wypracowana i przetestowana w projekcie metoda, polegająca na ścisłej współpracy młodzieży z osobami pracującymi w zawodzie psychologa i pedagoga przyczyni się do poprawy klimatu środowiska szkolnego, zwiększy zaufanie do nauczycieli i innych osób dorosłych, wprowadzi do systemu szkolnego niestosowane dotychczas lub zapomniane rozwiązania (np. aktywne słuchanie, mediacje) oraz umożliwi wypracowanie dobrych praktyk w tym zakresie.
Mając na uwadze bardzo dynamiczny rozwój technologii oraz platform społecznościowych, walka z cyberprzemocą wymaga ciągłej aktualizacji stosowanych metod w przedszkolach, szkołach i placówkach, w tym rozwiązań technologicznych i legislacyjnych.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Paulina Piechna-Więckiewicz
Podsekretarz Stanu
[1] https://www.gov.pl/web/edukacja/rozpoczynaja-sie-prace-nad-krajowa-strategia-mlodziezowa
[2] Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, z późn. zm.
[3] Dz. Urz. ME z 2026 r. poz. 5.
[4] Uchwała nr 98 Rady Ministrów w sprawie przyjęcia polityki publicznej pod nazwą „Polityka Cyfrowej Transformacji Edukacji” z dnia 12 września 2024 r. (M.P. z 2024 r. poz. 812).
[5] Dz. U. z 2024 r. poz. 1768.
[6] Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 lutego 2017 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym, kształcenia ogólnego dla branżowej szkoły I stopnia, kształcenia ogólnego dla szkoły specjalnej przysposabiającej do pracy oraz kształcenia ogólnego dla szkoły policealnej (Dz. U. poz. 356 z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 11 marca 2026 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz podstawy programowej kształcenia ogólnego dla szkoły podstawowej, w tym dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym (Dz. U. z 2026 r. poz. 378), rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 stycznia 2018 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia ogólnego dla liceum ogólnokształcącego, technikum oraz branżowej szkoły II stopnia (Dz. U. poz. 467 z późn. zm.).
[7] Dz. U. z 2025 r. – poz. 378 oraz 382.
[8] Dz. U. z 2023 r. poz. 2738 i z 2024 r. poz. 1247.
[9] Dz. U. z 2023 r. poz. 2628 t .j.
[10] Dz. U. z 2024 r. poz. 986, późn. zm.
[11] Działania placówek oświatowych w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa dzieciom i młodzieży w załączniku do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie wymagań wobec szkół i placówek (Dz. U. z 2020 r. poz. 2198).
[12] Zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe.
[14] § 9 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia.
[15] § 9 ust. 1 pkt 2-7 ww. rozporządzenia.
[16] § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia.
[17] https://perspektywa3p.us.edu.pl/
[18] Obowiązek zatrudnienia w placówkach oświatowych nauczycieli specjalistów wynika z art. 42d ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2024 r. poz. 986, z późn. zm.).
[19] https://ibe.edu.pl/pl/opis-interwencji
[20] powołanego Zarządzeniem nr 37 Prezesa Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 2025 r.