w sprawie interpretacji przepisów dotyczących formy przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych dla uczniów realizujących edukację domową
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer
Warszawa, 10-04-2026
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłów na Sejm RP Państwa Iwony Małgorzaty Krawczyk, Sylwii Bielawskiej, Marka Jana Chmielewskiego, Łukasza Horbatowskiego, Roberta Jagły i Adama Krzemińskiego w sprawie interpretacji przepisów dotyczących formy przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych dla uczniów realizujących edukację domową.
Szanowni Państwo Posłowie,
w związku z interpelacją z 24 marca 2026 r. w sprawie interpretacji przepisów dotyczących formy przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych dla uczniów realizujących edukację domową informuję, co następuje.
Kuratorzy oświaty w ramach sprawowanego nadzoru pedagogicznego nad szkołami przeprowadzili kontrole w wybranych szkołach niepublicznych, których dyrektorzy wydawali zezwolenia na realizację obowiązku szkolnego/nauki poza szkołą. W toku czynności kontrolnych stwierdzono, że w części takich szkół doszło do naruszenia prawa polegającego na organizowaniu dla uczniów w tzw. edukacji domowej egzaminów klasyfikacyjnych z wykorzystaniem środków porozumiewania się na odległość (dalej: egzamin on-line).
Podstawą stanowiska kuratorów oświaty w tym zakresie są przepisy ustawy z dnia 7 września 1991 r, o systemie oświaty[1] oraz rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych[2], które regulują zasady przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego.
Ww. przepisy nie przewidują możliwości przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego w formie online.
W świetle art. 37 ust. 4 ustawy – Prawo oświatowe egzamin klasyfikacyjny dla ucznia realizującego edukację domową przeprowadza się zgodnie z art. 44l lub art. 44wa ustawy o systemie oświaty i przepisami wydanymi na podstawie art. 44zb tej ustawy, co oznacza, że ustawodawca nakazał stosowanie w tej materii jednakowych przepisów zarówno szkołom publicznym, jak i niepublicznym.
Dodatkowym argumentem wskazującym na brak możliwości przeprowadzania egzaminów online w szkołach tzw. edukacji domowej jest konieczność zapewnienia sprawiedliwych i równych warunków zdawania egzaminów klasyfikacyjnych wszystkim uczniom (art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Jednym z elementów takich warunków jest konieczność jednoznacznego weryfikowania, czy dana osoba zdaje egzamin samodzielnie. W przypadku egzaminów on-line taka weryfikacja jest znacznie utrudniona.
Realizacja egzaminów w formie zdalnej nie zapewnia dyrektorowi szkoły, a także organom nadzoru pedagogicznego, możliwości sprawowania rzetelnej kontroli nad prawidłowością egzaminów pozwalającej na wykluczenie wątpliwości co do rzetelności i wiarygodności takich egzaminów. W konsekwencji może to skutkować gorszą sytuacją uczniów, którzy w taki sposób uzyskaliby świadectwo ukończenia szkoły, na kolejnym etapie kształcenia.
Należy również podkreślić, że w przedmiotowym zakresie nie ma zastosowania zasada co nie jest zakazane, to jest dozwolone. Zasada ta wywodzi się z prawa gospodarczego i została wyrażona w art. 8 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2025 r. poz. 1480, z późn. zm.).
Zgodnie z art. 170 ust. 1 ustawy – Prawo oświatowe[3] prowadzenie szkoły lub placówki nie jest jednak działalnością gospodarczą, zatem rozwiązania adresowane do przedsiębiorców nie dotyczą działalności szkół i placówek oświatowych oraz prowadzących je osób prawnych lub fizycznych. Organizacja kształcenia w szkole niepublicznej oraz relacje szkoły z jej uczniami nie stanowią dziedziny prawa cywilnego, ale dziedzinę prawa administracyjnego uregulowaną w odpowiednich ustawach i aktach wykonawczych do tych ustaw[4].
Szkołą niepubliczną niebędącą szkołą artystyczną jest szkoła, która stosuje zasady klasyfikowania i promowania uczniów oraz przeprowadzania egzaminów, o których mowa w rozdziałach 3a i 3b ustawy o systemie oświaty[5]. Są to te same zasady przeprowadzania egzaminów, które obowiązują w szkole publicznej. Ustawodawca nie przewidział we wskazanych przepisach możliwości przeprowadzania egzaminów online, gdyby bowiem takie rozwiązanie miało być dozwolone, wówczas ustanowiłby stosowną podstawę prawną.
Potwierdzeniem powyższego stanowiska są przepisy art. 30b i art. 30c ustawy – Prawo oświatowe, zawierające upoważnienie dla ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania do wyłączenia, w drodze rozporządzenia, stosowania niektórych przepisów oświatowych w odniesieniu do wszystkich lub niektórych jednostek systemu oświaty, w których zajęcia zostały przez ministra ograniczone lub zawieszone, w szczególności w zakresie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów, przeprowadzania egzaminów, a także do wprowadzenia przez ministra w tym zakresie odrębnych unormowań. Minister w czasie pandemii COVID-19 skorzystał z tej możliwości i upoważnił czasowo dyrektorów szkół do określenia warunków i sposobu przeprowadzania egzaminów, w tym również skorzystania z możliwości przeprowadzenia ich online[6]. Możliwość ta, w związku ze zmianą sytuacji epidemiologicznej, została jednak uchylona.
Brak jednoznacznego określenia w przepisach formy przeprowadzenia egzaminu klasyfikacyjnego nie oznacza zatem pozostawienia tej kwestii dowolnemu uznaniu szkół ani nieświadomego zaniechania ustawodawczego. Skoro wyjątki od formy stacjonarnej są wyraźnie wskazywane przez ustawodawcę[7], to oznacza to, że wszędzie tam, gdzie ustawodawca takiego wyjątku nie przewidział, egzamin powinien być przeprowadzany w formie tradycyjnej (stacjonarnej). Gdyby ustawodawca dopuszczał możliwość zdawania egzaminów klasyfikacyjnych online, to wprost przewidziałby taki wyjątek od ogólnej zasady - tak jak w powyżej przywołanym przykładzie.
W piśmie z dnia 26 lutego 2026 r. (sygnatura DKO-WNPiOSz.400.16.2026.TG) kierowanym do kuratorów oświaty, Minister Edukacji wskazuje, że stanowisko kuratorów oświaty w tej sprawie jest zgodne z obowiązującymi przepisami prawa i jednocześnie przypomina, że organ nadzoru pedagogicznego, który w wyniku przeprowadzonych czynności nadzorczych ustalił, iż szkoła lub placówka niepubliczna lub organ prowadzący tę szkołę lub placówkę działa niezgodnie z przepisami prawa, jest obowiązany podjąć działania zmierzające do przywrócenia stanu zgodnego z prawem.
Informuję, że z sygnałów docierających do Ministerstwa Edukacji Narodowej ze strony szkół, które rzetelnie podchodzą do kwestii edukacji domowej wynika, że uważają one doprecyzowanie przepisów określających warunki i sposób przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego w ww. zakresie za zasadne i potrzebne.
Z poważaniem
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 881, dalej – ustawa o systemie oświaty.
[2] Dz. U. z 2023 r. poz. 2572 z późn. zm., dalej – rozporządzenie o ocenianiu.
[3] Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 z późn. zm.).
[4] Zob. chociażby uchwała Sądu Najwyższego z 21 lipca 1992 r., III CZP 84/92; zob. również m.in. W. Trybka, Gwarancje konstytucyjnego prawa do nauki w szkole niepublicznej [w:] R. Balicki, M. Jabłoński (red.), Dookoła Wojtek. Księga pamiątkowa poświęcona Doktorowi Arturowi Wojciechowi Preisnerowi, Wrocław 2018, s. 335.
[5] Art. 14 ust. 3 pkt 3 ustawy – Prawo oświatowe.
[6] W okresie ograniczenia funkcjonowania jednostki systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 dyrektor jednostki systemu oświaty odpowiada za organizację realizacji zadań tej jednostki, w tym zajęć z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość lub innego sposobu realizacji tych zajęć, w szczególności ustala warunki i sposób przeprowadzania egzaminu klasyfikacyjnego, egzaminu poprawkowego, egzaminu semestralnego i sprawdzianu wiadomości i umiejętności oraz warunki i sposób ustalania rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania w przypadku wniesienia zastrzeżenia do trybu ustalenia tej oceny, o których mowa w rozdziale 3a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2020 r. poz. 1327), a także warunki i sposób zaliczania zajęć realizowanych w formach pozaszkolnych - § 1 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 493, z późn. zm.).
[7] Na gruncie prawa oświatowego można tu wskazać następujące przypadki, w których dopuszcza się kształcenie z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość: