w sprawie wprowadzenia szczególnej ochrony stosunku pracy dla strażaków ochotników ochotniczych straży pożarnych
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Wiesław Leśniakiewicz
Warszawa, 15-04-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 16076 Pani Poseł Wioletty Marii Kulpy i grupy Posłów[1] w sprawie wprowadzenia szczególnej ochrony stosunku pracy dla strażaków ochotników ochotniczych straży pożarnej, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP), uprzejmie przedstawiam informacje, pozostające w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Na wstępie pragnę wskazać, że zarówno Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA), jak i Komenda Główna PSP nie dysponują informacjami dotyczącymi ewentualnych negatywnych konsekwencji zawodowych, ponoszonych przez strażaków ochotniczych straży pożarnych (OSP), a wynikających z ich udziału w akcjach ratowniczych, szkoleniach czy ćwiczeniach.
Zgodnie z art. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych[2], pracodawca zwalnia od świadczenia pracy strażaka OSP biorącego udział w działaniach ratowniczych i akcjach ratowniczych, szkoleniach lub ćwiczeniach.
Jednocześnie, odnosząc się do kwestii dodatkowej ochrony stosunku pracy strażaków OSP, warto zauważyć, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy[3], w przypadkach naruszenia praw pracowniczych, takich jak np. bezprawne wypowiedzenie umowy, mobbing, dyskryminacja w miejscu pracy, niewypłacone wynagrodzenie, spory o świadectwo pracy – właściwe są sądy pracy. Wskazane przepisy prawa stosuje się do wszystkich osób, będących pracownikami w rozumieniu Kodeksu pracy, a zatem także do pracowników, którzy są jednocześnie członkami OSP.
Przedstawiając powyższe pragnę poinformować, że obecnie zarówno w MSWiA, jak i w Komendzie Głównej PSP nie są prowadzone prace legislacyjne w omawianym obszarze. Podobnie aktualnie nie jest rozważane podjęcie prac w zakresie wprowadzenia rozwiązań/mechanizmów rekompensujących dla pracodawców, którzy zatrudniają strażaków ochotników.
Natomiast w zakresie problematyki ochrony stosunku pracy strażaków ochotników, w kontekście porównania ich statusu z żołnierzami Wojsk Obrony Terytorialnej (WOT), należy wyjaśnić, że WOT i OSP są całkowicie odmiennymi podmiotami, które funkcjonują na podstawie różnych aktów prawnych, realizują inne zadania, a także posiadają różne modele finansowania oraz struktury organizacyjne. Podstawową różnicę stanowi fakt, że każda jednostka OSP jest stowarzyszeniem[4], a nie formacją wojskową ani państwową służbą mundurową.
Strażacy ochotnicy OSP:
Natomiast jednostki WOT stanowią rodzaj Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Wobec powyższego żołnierze WOT:
Podsumowując przedstawione informacje, należy zauważyć, że ustawa o ochotniczych strażach pożarnych zawiera szereg rozwiązań ułatwiających pełnienie służby przez strażaków OSP, w tym dotyczących wsparcia finansowego ww. grupy ratowników (np. świadczenia ratownicze, ekwiwalent pieniężny, świadczenie odszkodowawcze).
Ponadto przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej[5] zawierają szczególne rozwiązania ochronne dla strażaków OSP, w związku z ich włączeniem do korpusu obrony cywilnej, po przekształceniu się ochrony ludności w obronę cywilną na czas wojny lub wprowadzenia stanu wojennego. Wojewoda może nadawać strażakom OSP przydziały mobilizacyjne do obrony cywilnej, które wyłączają, co do zasady, możliwość powołania takiej osoby do służby wojskowej. Ponadto od chwili powołania do służby w obronie cywilnej nie można rozwiązać ze strażakiem, będącym członkiem korpusu obrony cywilnej stosunku pracy, służby ani członkostwa, bez zgody właściwego organu obrony cywilnej. Powyższe rozwiązanie ma na celu zapewnienie trwałości dostępności personelu obrony cywilnej. Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej przewiduje również świadczenie dla personelu obrony cywilnej, rekompensujące utracone wynagrodzenie ze stosunku pracy lub stosunku służbowego albo dochód z prowadzonej działalności gospodarczej lub rolniczej, które dana osoba mogłaby uzyskać w okresie pełnienia służby w obronie cywilnej. Procedowana obecnie nowelizacja ww. ustawy przewiduje przy tym, że analogiczne świadczenie jest przyznawane za udział w ćwiczeniach obrony cywilnej.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Pana Posła Roberta Warwasa, Pani Poseł Bogumiły Olbryś, Pana Posła Jarosława Krajewskiego, Pana Posła Marcina Porzucka, Pana Posła Filipa Kaczyńskiego, Pana Posła Wojciecha Michała Zubowskiego, Pani Poseł Anny Schmidt i Pana Posła Michała Kowalskiego.
[2] Dz. U. z 2025 r. poz. 244, z późn. zm.
[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm.
[4] Tj. funkcjonuje na podstawie przepisów ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. – Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2020 r. poz. 2261, z późn. zm.)
[5] Dz. U. poz. 1907.