Interpelacja nr 16125

do ministra sprawiedliwości

w sprawie raportu Komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015?2023 oraz kosztów jego przygotowania

Zgłaszający: Dariusz Matecki, Michał Woś

Data wpływu: 23-03-2026

W związku z publikacją drugiego raportu tzw. Komisji do spraw wyjaśnienia mechanizmów represji wobec organizacji społeczeństwa obywatelskiego oraz działaczy społecznych w latach 2015–2023, którego treść została przedstawiona opinii publicznej w dniu 23 marca 2026 r., zwracam się z niniejszą interpelacją.

Już na wstępie należy podkreślić, że mamy do czynienia z dokumentem o charakterze skrajnie ideologicznym, który w mojej ocenie nie tylko nie spełnia standardów rzetelnej analizy prawnej, ale wręcz stanowi przykład nadużycia instytucji państwa do tworzenia politycznej narracji wymierzonej w poprzedni rząd.

Raport liczący aż 560 stron, przygotowany przez powołaną przez obecny rząd komisję, zawiera szereg tez i przykładów, które budzą poważne wątpliwości co do ich obiektywizmu, metodologii oraz zasadności ich ujęcia jako rzekomych „represji”.

W szczególności należy zwrócić uwagę na całkowitą absurdalność części przywoływanych w raporcie przykładów. W dokumencie jako formę represji wobec organizacji pozarządowych wskazuje się m.in. działania zmierzające do zwiększenia transparentności finansowania NGO, określane jako tzw. lex Woś. Tymczasem transparentność finansowania organizacji korzystających ze środków publicznych powinna stanowić standard demokratycznego państwa prawa, a nie – jak sugerują autorzy raportu – przejaw jakiejkolwiek dyskryminacji.

Co więcej, raport przywołuje również przypadki, w których osoby dopuszczające się znieważania funkcjonariuszy publicznych, w tym Straży Granicznej oraz żołnierzy broniących polskiej granicy, przedstawiane są jako ofiary represji. Tego rodzaju narracja jest nie tylko skrajnie nieodpowiedzialna, ale również uderza w autorytet państwa i służb mundurowych, które realizują swoje konstytucyjne obowiązki.

Raport sam przyznaje, że komisja nie posiadała kompetencji dochodzeniowo-śledczych, nie mogła przesłuchiwać świadków ani dokonywać wiążących ocen prawnych. Oznacza to, że przedstawione w nim tezy mają charakter w dużej mierze publicystyczny, a nie dowodowy, co dodatkowo podważa jego wiarygodność.

W świetle powyższego powstaje zasadnicze pytanie: Dlaczego za środki publiczne przygotowywany jest dokument o tak wątpliwej wartości merytorycznej, który de facto służy budowaniu politycznej narracji rządu Donalda Tuska zamiast rzetelnej analizy funkcjonowania państwa?

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Jaki był całkowity koszt przygotowania pierwszego oraz drugiego raportu komisji?
2. Jakie środki finansowe zostały przeznaczone na funkcjonowanie komisji od momentu jej powołania do dziś?
3. Proszę o szczegółowe zestawienie wszystkich kosztów związanych z przygotowaniem obu raportów, w tym:
   • wynagrodzeń członków komisji,
   • wynagrodzeń ekspertów i autorów ekspertyz,
   • kosztów administracyjnych i organizacyjnych,
   • kosztów publikacji, druku oraz dystrybucji raportów,
   • kosztów promocji raportów (w tym konferencji, materiałów medialnych).
4. Ile dokładnie zarobił każdy z członków komisji oraz każda osoba współpracująca przy tworzeniu raportów?
5. Ile godzin pracy zadeklarował każdy z członków komisji oraz współpracowników przy przygotowaniu raportów?
6. Na jakiej podstawie ustalono wynagrodzenia dla członków komisji i ekspertów?
7. Czy raporty były zlecane podmiotom zewnętrznym? Jeśli tak – jakim oraz na jaką kwotę?
8. Czy raport został wydany w formie drukowanej? Jeśli tak – jaki był koszt druku, nakład oraz sposób dystrybucji?
9. Czy raport był finansowany wyłącznie ze środków Ministerstwa Sprawiedliwości, czy również z innych źródeł publicznych?
10. Czy przeprowadzono jakąkolwiek weryfikację merytoryczną raportu przed jego publikacją? Jeśli tak – przez kogo?
11. Jak ministerstwo uzasadnia przedstawianie jako represji działań państwa zmierzających do zwiększenia transparentności finansów organizacji pozarządowych?
12. Czy ministerstwo podziela stanowisko raportu, w którym osoby znieważające funkcjonariuszy publicznych przedstawiane są jako ofiary represji?
13. Jakie konkretne korzyści dla funkcjonowania państwa i systemu prawnego mają wynikać z przygotowania tego raportu?

Oczekuję szczegółowej i transparentnej odpowiedzi, obejmującej wszystkie wskazane kwestie, w szczególności pełne rozliczenie wydatkowania środków publicznych.