w sprawie planowanych zmian w systemie orzekania o potrzebie kształcenia specjalnego oraz w zakresie dostępu do nauczania indywidualnego
Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Izabela Ziętka
Warszawa, 20-04-2026
Szanowne Panie Posłanki,
priorytetem ministra edukacji jest wspieranie nowoczesnej i otwartej szkoły – bezpiecznej, dostępnej i przyjaznej każdemu uczniowi i uczennicy, jak również wzmocnienie roli szkoły jako miejsca, które oferuje edukację, wsparcie i poczucie bezpieczeństwa oraz akceptacji.
14 kwietnia weszło w życie rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 2 marca 2026 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych[1], z wyjątkiem przepisów dotyczących opinii o funkcjonowaniu dziecka lub ucznia w przedszkolu, szkole, ośrodku lub placówce[2] , które wejdą w życie 1 września 2026 r.
Zakres przedmiotowy ww. rozporządzenia obejmuje:
Rozporządzenie zastąpiło dotychczas obowiązujące rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 września 2017 r. w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych[3].
Rozwiązania zaproponowane w ww. rozporządzeniu z 2 marca 2026 r. uwzględniają postulaty dyrektorów poradni, szkół, rodziców oraz przedstawicieli związków zawodowych. Rozporządzenie opiera się na założeniach zawartych w dokumencie: „Koncepcja rozwoju poradnictwa psychologiczno-pedagogicznego“[4], opracowanych przy aktywnym udziale przedstawicieli poradni psychologiczno-pedagogicznych.
Celem regulacji jest poprawa organizacji i jakości usług poradni, zwiększenie efektywności procesów decyzyjnych zespołów orzekających oraz lepsze wykorzystanie kompetencji i potencjału kadry w działaniach skierowanych do dzieci, uczniów i ich rodziców. Potrzeba zmian w zakresie organizacji pracy zespołów jest uzasadniona rosnącą liczbą wniosków o wydanie opinii o potrzebie wczesnego wspomagania rozwoju dziecka (dalej: opinii wwr) i orzeczeń wpływających rokrocznie do publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych.
Liczba dzieci i uczniów wymagających specjalistycznego wsparcia edukacyjnego powiększa się, na co wskazują dane gromadzone w systemie informacji oświatowej (SIO). W ciągu ostatniej dekady liczba dzieci i młodzieży posiadających orzeczenia o potrzebie kształcenia specjalnego wzrosła o 130%, w roku szkolnym 2015/2016 – było 150 tys. osób, natomiast w roku szkolnym 2024/2025 – 343 tys. osób.
Wskazuje to na zwiększone potrzeby w zakresie diagnozowania i orzekania w poradniach oraz zapewnienia jakości wydawanych przez zespoły orzeczeń i opinii wwr w celu właściwej organizacji i dostosowania procesu kształcenia dzieci i młodzieży. W roku szkolnym 2024/2025 ponad 73% dzieci i młodzieży posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego uczęszczało do przedszkoli i szkół ogólnodostępnych, zgodnie z decyzją ich rodziców.
Najbardziej dynamicznie wśród dzieci i młodzieży posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego rośnie liczba dzieci i młodzieży z diagnozą autyzmu lub zespołu Aspergera, która w ciągu dziesięciu lat zwiększyła się ponad dziesięciokrotnie: w roku szkolnym 2013/2014 – 10 tys., a w roku szkolnym 2023/2024 – 101 tys.
Sytuacja ta generuje nowe wyzwania, zarówno w obszarze włączania społecznego, jak i zapewnienia efektywnego wsparcia w procesie orzekania i kształcenia tej grupy dzieci i uczniów. Obserwowany wzrost liczby opinii wwr i orzeczeń wydawanych przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne generuje coraz większe obciążenie pracą tych instytucji.
W roku szkolnym 2023/2024 w ramach pomocy psychologiczno-pedagogicznej udzielono wsparcia 3,8 mln razy w przedszkolach, szkołach i placówkach systemu oświaty dla dzieci i młodzieży i dodatkowo 1,2 mln razy w poradniach psychologiczno-pedagogicznych, w których pomocą obejmowano uczniów, rodziców i nauczycieli. Łącznie w roku szkolnym 2023/2024 udzielono wsparcia w różnych formach 5 mln razy.
Konieczność zaangażowania pracowników poradni psychologiczno-pedagogicznych w pracę zespołów orzekających działających w tych poradniach często wpływa na ograniczenie czasu, jaki pracownicy poradni mogliby poświęcić na bezpośrednią pracę z dziećmi i ich rodzinami zgłaszającymi się po pomoc do poradni, inną niż proces diagnostyczny zmierzający do wydania orzeczenia czy opinii wwr. Prawidłowe funkcjonowanie zespołów orzekających, w tym wydawanie odpowiednich zaleceń, pozwoli na skuteczniejsze wspieranie rozwoju dzieci i ich pełniejsze uczestnictwo w procesie kształcenia i wychowania, co przełoży się na poprawę ich funkcjonowania zarówno w szkole, jak i w życiu społecznym.
Kwestie dotyczące udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w jednostkach systemu oświaty regulują w szczególności ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe[5] oraz rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 9 sierpnia 2017 r. w sprawie zasad organizacji i udzielania pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach[6]. Dlatego też, przepisy ww. rozporządzenia nie stanowią zagrożenia związanego z dostępem dzieci i młodzieży do wsparcia psychologiczno-pedagogicznego, w szczególności w przypadku rodzin niepełnych lub znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej.
Odnosząc się do pytania dotyczącego zgody obojga rodziców na wszczęcie procedury orzeczniczej wyjaśniam, że przepisy rozporządzenia wprowadziły wymóg podpisu obojga rodziców pod wnioskiem o wydanie orzeczenia lub opinii wwr wydawanych przez publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne w trybie przepisów rozporządzenia. Jeśli wniosek nie zawiera podpisu lub oświadczeń obojga rodziców, rodzic składający wniosek powinien dołączyć dokumenty potwierdzające, że drugi rodzic nie może ich złożyć, np.: akt zgonu, orzeczenie ograniczające, zawieszające czy pozbawiające władzy rodzicielskiej, albo inny dokument uzasadniający niemożności jego złożenia przez drugiego rodzica z powodu innych okoliczności obiektywnych (np.: rodzic przebywa poza miejscem zamieszkania i rodzina nie ma z nim kontaktu). W sytuacji, gdy nie jest możliwe przedłożenie takich dokumentów, rodzic składa oświadczenie wyjaśniające przyczynę braku podpisu. Oświadczenie powinno zawierać klauzulę potwierdzającą świadomość odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń. Tak złożony wniosek umożliwia prawidłowe dalsze procedowanie sprawy.
Natomiast, odnosząc się do kwestii zaświadczeń lekarskich informuję, że przygotowane w przepisach rozwiązania mają na celu doprecyzowanie wymagań dotyczących dokumentacji dołączanej do wniosku o wydanie orzeczenia. Wskazano, że zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka lub ucznia może być wydane przez lekarza specjalistę, lekarza w trakcie specjalizacji lub lekarza podstawowej opieki zdrowotnej na podstawie dokumentacji medycznej leczenia specjalistycznego, co zwiększa dostępność procedury medycznej dla rodziców i opiekunów prawnych, przy jednoczesnym zachowaniu rzetelności oceny stanu zdrowia dziecka lub ucznia. Rozwiązanie to zmniejsza konieczność każdorazowego uzyskiwania odrębnych zaświadczeń od lekarzy specjalistów. Przepisy precyzują także elementy obligatoryjne zaświadczenia lekarskiego, w tym określenie przewidywanego okresu, nie krótszego niż 30 dni, w którym stan zdrowia dziecka lub ucznia uniemożliwia lub znacznie utrudnia uczęszczanie do przedszkola lub szkoły, oraz wskazanie rozpoznania choroby lub innego problemu zdrowotnego wraz z oznaczeniem alfanumerycznym zgodnym z aktualnie obowiązującą Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób i Problemów Zdrowotnych (ICD) i wynikających z nich ograniczeń funkcjonowania dziecka lub ucznia. Zapewni to zespołom orzekającym rzetelną ocenę zasadności wydania orzeczenia.
Spodziewanym efektem wejścia w życie nowych przepisów rozporządzenia jest usprawnienie pracy poradni psychologiczno-pedagogicznych, co zwiększy dostępność usług poradni oraz skróci czas oczekiwania na rozpoznanie i uzyskanie opinii wwr lub orzeczeń.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że w Ministerstwie Edukacji Narodowej prowadzone są prace legislacyjne, których celem będzie wzmocnienie jakości pomocy psychologiczno-pedagogicznej i przyspieszenie udzielania wsparcia przez jednostki systemu oświaty dzieciom i młodzieży w środowisku, w którym funkcjonują na co dzień, m.in. w przedszkolu, szkole czy w placówce.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Edukacji
Izabela Ziętka
Podsekretarz Stanu
[1] Dz. U. z 2026 r. poz. 428
[2] § 7 ust. 6 i 7 ww. rozporządzenia w sprawie orzeczeń i opinii wydawanych przez zespoły orzekające działające w publicznych poradniach psychologiczno-pedagogicznych.
[3] Dz. U. z 2023 r. poz. 2061
[4] https://fersdlaporadni.sgh.waw.pl/koncepcja-rozwoju-poradnictwa-psychologiczno-pedagogicznego.
[5] Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, z późn. zm.
[6] Dz. U. z 2023 r. poz. 1798.