do ministra klimatu i środowiska
w sprawie działań Ministerstwa Klimatu i Środowiska mających na celu przygotowanie i realizację kolejnych programów pilotażowych wdrażających gospodarkę o obiegu zamkniętym na obszarach gmin, ze szczególnym uwzględnieniem gmin na terenach wiejskich
Zgłaszający: Krzysztof Habura
Data wpływu: 27-03-2026
Szanowna Pani Ministro,
w dniu 1 lipca 2025 r. Najwyższa Izba Kontroli opublikowała informację o wynikach kontroli, nr ewid. 1/2025/P23/013/KGP, pt. „Wdrożenie gospodarki o obiegu zamkniętym”. Izba w trakcie kontroli planowej skontrolowała m.in. przygotowanie przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (dalej: NFOŚiGW) programu pilotażowego przejścia samorządu na gospodarkę o obiegu zamkniętym (PP GOZ) i jego realizację przez gminy, które podpisały umowy o dofinansowanie, tj. Łukowica, Tuczno oraz Wieluń. Izba oceniła pozytywnie realizację PP GOZ z zastrzeżeniami co do m.in. braku w pełni rzetelnego monitoringu NFOŚiGW nad procesem realizacji PP GOZ oraz wszak prawidłowego nadzoru ministra klimatu i środowiska nad PP GOZ, jednak bez oceny efektów.
Jak wskazano w informacji o wynikach kontroli, cytuję: „Program pozwolił na wypracowanie dobrych praktyk w zakresie wdrażania rozwiązań GOZ, które mogą być wykorzystane w innych gminach. NIK pozytywnie ocenił koncepcję realizowania programów pilotażowych, w szczególności w zakresie gospodarki o obiegu zamkniętym. Wdrażanie projektów GOZ dedykowanych gminom jest tym bardziej cenne, że to na gminy jako podstawowe jednostki samorządu terytorialnego są nałożone liczne obowiązki dotyczące GOZ, wynikające między innymi z ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. Za realizację pilotażu i bezpośrednie kontakty z gminami odpowiadał NFOŚiGW, natomiast opiekę nad realizowanym programem pełnił Departament Zrównoważonego Rozwoju i Współpracy Międzynarodowej w Ministerstwie Klimatu i Środowiska, który monitorował wszystkie etapy formułowania, a następnie realizacji pilotażu. NFOŚiGW aktywnie uczestniczył w opracowaniu wstępnych założeń do programu, które były uzgodnione z przedstawicielami wytypowanych pięciu gmin (Krasnobród, Łukowica, Sokoły, Tuczno oraz Wieluń). Fundusz brał udział w opracowywaniu koncepcji wdrażania gospodarki o obiegu zamkniętym oraz listy przedsięwzięć planowanych do realizacji na terenach poszczególnych gmin. Zawarł również stosowne porozumienia z gminami dotyczące realizacji tego programu oraz zatwierdził wnioski o dofinansowanie. W efekcie, po pozytywnym zaopiniowaniu (przez ówczesne Ministerstwo Środowiska w drugiej połowie 2018 r.) stosownych wniosków trzech gmin (Łukowica, Tuczno oraz Wieluń), NFOŚiGW podpisał z nimi umowy o dofinansowanie na łączną kwotę 16 222,4 tys. zł, z tego 8231,2 tys. zł w formie dotacji oraz 7991,2 tys. zł w formie pożyczki. Efektem PP GOZ była realizacja łącznie ośmiu zadań w trzech gminach, z tego: czterech w gminie Tuczno, trzech w gminie Łukowica oraz jednego w gminie Wieluń. Według stanu na 25 października 2023 r. wypłata środków przez NFOŚiGW dotyczyła sześciu zakończonych przedsięwzięć, na które NFOŚiGW przekazał łącznie 15 467,9 tys. zł, z tego 7 733,8 tys. zł jako dotacje i tyle samo jako pożyczki”.
W piśmie z dnia 14 maja 2025 r., znak: PL. 3778597.14986482.12145332, stanowiącym odpowiedź na wystąpienie NIK z dnia 6 kwietnia 2025 r., znak: KGP.430.1.2023, Pani Ministra przedstawiła działania przyjęte w Krajowym Planie Gospodarki Odpadami, które są zaplanowane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska i adresowane dla gmin, a są związane z odpadami komunalnymi, w tym w zakresie prowadzenia PSZOK-ów i służą osiągnięciu wymaganych poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów w perspektywie do roku 2035.
Wśród planowanych działań Pani Ministra wymieniła m.in. stosowanie działań na rzecz zapobiegania powstawaniu odpadów (ZPO) komunalnych, w szczególności przez:
a) promowanie ponownego użycia w przypadku ZPO komunalnych innych niż odpady żywności,
b) tworzenie punktów ponownego użycia przy PSZOK lub innych miejscach ogólnodostępnych dla społeczności lokalnej, umożliwiających wymianę produktów używanych, między innymi dających możliwość pozostawienia sprawnych, a już niepotrzebnych np. urządzeń domowych, oraz pobrania innych użytecznych produktów,
c) tworzenie punktów napraw produktów, które właściciele chcieliby w dalszym ciągu użytkować lub przekazać innym zainteresowanym,
d) organizowanie giełd wymiany różnych produktów, zwłaszcza urządzeń domowych, ubrań i obuwia, mebli lub innych produktów wyposażenia gospodarstw domowych,
e) promowanie wytwarzania i użytkowania produktów o wydłużonym okresie użytkowania.
Dodatkowo w piśmie wskazano, cytuję: „Odnosząc się do kwestii prowadzenia programów pilotażowych GOZ na projekty realizowane w trzech gminach: Łukowica, Wieluń i Tuczno, informuję, że podsumowanie programu pilotażowego »Gospodarka o obiegu zamkniętym w gminie - program pilotażowy« było omawiane podczas VI spotkania Zespołu doradczego do spraw Gospodarki o Obiegu Zamkniętym. Program jako pilotaż miał z założenia dać przesłanki do przyszłej analizy racjonalności, zakresu i form przyszłej standardowej oferty dofinansowania. MKiŚ przekazało do Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej rekomendowane rozwiązania w zakresie kontynuowania programu, w których wskazano m.in. otwarcie naboru na wszystkie gminy w kraju”.
W dniu 22 czerwca 2025 r. w ramach realizacji projektu GOZilla wspierającego gospodarkę o obiegu zamkniętym w Polsce, sfinansowanego z unijnego programu LIFE oraz ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW), umowy podpisały 22 gminy z województwa pomorskiego oraz partnerzy, tj. Uniwersytet Gdański, Pomorska Agencja Rozwoju Regionalnego, Pomorska Regionalna Organizacja Turystyczna i Polskie Stowarzyszenie Zero Waste.
W świetle przedstawionych faktów proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska zabezpieczyło w planie finansowym Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej na rok 2026 środki finansowe mające na celu przygotowanie i realizację kolejnych programów pilotażowych wdrażających gospodarkę o obiegu zamkniętym na obszarach gmin, ze szczególnym uwzględnieniem gmin na terenach wiejskich?
Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.
Z wyrazami szacunku
Krzysztof Habura