Interpelacja nr 16228

do ministra finansów i gospodarki

w sprawie efektywności systemu podatkowego oraz rozbieżności między prognozami a wykonaniem dochodów podatkowych w latach 2011-2025

Zgłaszający: Janusz Kowalski

Data wpływu: 28-03-2026

Dochody podatkowe stanowią podstawowe źródło finansowania wydatków publicznych, a ich rzetelne prognozowanie jest kluczowe dla stabilności finansów państwa. Dane z ostatnich lat wskazują na powtarzające się rozbieżności pomiędzy prognozowanymi a rzeczywistymi dochodami podatkowymi, co może świadczyć o ograniczonej trafności stosowanych metod prognozowania. Jednocześnie brak aktualnych, kompleksowych danych dotyczących luk podatkowych, w szczególności w CIT, utrudnia ocenę efektywności systemu podatkowego.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

  1. Jakie były w latach 2011–2025 (dla każdego roku oddzielnie):
    1. prognozowane dochody podatkowe ogółem (zgodnie z ustawą budżetową),
    2. wykonanie dochodów podatkowych ogółem,
    3. różnica między prognozą a wykonaniem (w wartościach nominalnych i procentowych)?
  2. Jak kształtowały się w latach 2011–2025 dochody z poszczególnych podatków państwowych (VAT, PIT, CIT, akcyza, podatek od gier itd.), w ujęciu:
    1. nominalnym,
    2. jako odsetek PKB,
    3. jako odsetek dochodów podatkowych ogółem?
  3. Jak kształtowały się w latach 2011–2025 dochody z poszczególnych form opodatkowania dochodów osób fizycznych – ze skali podatkowej, podatku liniowego i ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych?
  4. Jakie były w latach 2011–2025 główne przyczyny rozbieżności pomiędzy prognozami a wykonaniem dochodów podatkowych wskazywane przez Ministerstwo Finansów?
  5. Jakie metody prognozowania dochodów podatkowych stosowało Ministerstwo Finansów w latach 2011–2025 oraz jakie zmiany metodologiczne wprowadzono w tym okresie?
  6. Jaka była w latach 2011–2025 wielkość luki VAT:
    1. w wartościach nominalnych (mld zł),
    2. jako odsetek potencjalnych dochodów (VTTL),
    3. jako odsetek PKB?
  7. Jaką metodologię szacowania luki VAT stosowało Ministerstwo Finansów w poszczególnych latach 2011–2025? Jakie zmiany metodologiczne zostały wprowadzone w tym okresie oraz kiedy zostały wdrożone?
  8. Jak kształtowała się w latach 2011–2025 luka VAT w podziale na:
  9. Jak kształtowała się luka VAT wynikająca z nieprzestrzegania przepisów (compliance gap) w podziale na główne przyczyny, w szczególności:
    1. oszustwa podatkowe (w tym karuzele VAT),
    2. unikanie opodatkowania,
    3. błędy i nieprawidłowości w rozliczeniach,
    4. niewypłacalność podatników,
    5. opóźnienia w płatnościach?
  10. Jak kształtowała się luka VAT wynikająca z przyjętej polityki podatkowej (policy gap), w szczególności w podziale na:
    1. zastosowanie stawek obniżonych,
    2. zwolnienia podatkowe,
    3. wyłączenia z opodatkowania,
    4. inne preferencje systemowe?
  11. Jaka była wartość potencjalnych dochodów z VAT (VTTL) oraz faktycznych dochodów z VAT w latach 2011–2025?
  12. Jak kształtowała się luka VAT w podziale na komponent:
    1. strukturalny,
    2. cykliczny (związany z koniunkturą gospodarczą)?
  13. Jakie były szacowane efekty fiskalne działań uszczelniających system VAT w latach 2011–2025, w szczególności:
    1. JPK,
    2. STIR,
    3. split payment,
    4. KSeF (jeżeli są dostępne szacunki)?
  14. Jaki był wpływ zmian legislacyjnych (w tym tarcz antyinflacyjnych, zmian stawek VAT, preferencji sektorowych) na poziom luki VAT w poszczególnych latach?
  15. Jaka była w latach 2011–2025 wielkość luki w podatku CIT:
    1. nominalnie,
    2. jako procent potencjalnych dochodów,
    3. jako procent PKB?
  16. Jaką metodologię szacowania luki CIT stosuje Ministerstwo Finansów? Czy jest ona oparta na podejściu analogicznym do VAT (top-down), czy na analizie mikroekonomicznej (bottom-up), czy też na metodzie mieszanej?
  17. Jak kształtowała się luka CIT w podziale na główne komponenty, w szczególności:
    1. agresywna optymalizacja podatkowa,
    2. transfer zysków (BEPS),
    3. wykorzystanie strat podatkowych,
    4. ulgi i preferencje podatkowe,
    5. błędy i niezgodności w rozliczeniach,
    6. niewypłacalność podatników?
  18. Jaki był wpływ wprowadzonych zmian legislacyjnych na lukę CIT, w szczególności:
    1. wprowadzenia minimalnego CIT,
    2. estońskiego CIT,
    3. ograniczeń kosztów finansowania dłużnego,
    4. regulacji anty-BEPS?
  19. Jakie działania legislacyjne i administracyjne podejmowano w latach 2011–2025 w celu ograniczenia luk podatkowych oraz jakie były ich szacowane efekty fiskalne?
  20. Jakie zmiany w systemie podatkowym w latach 2011–2025 (w szczególności zmiany stawek VAT, wprowadzenie ulg podatkowych, zmiany wynikające z tzw. Polskiego Ładu) miały największy wpływ na poziom dochodów podatkowych?
  21. Jaki był udział największych podatników (np. TOP 1%, TOP 10%) w luce CIT oraz w dochodach CIT ogółem?
  22. Jak kształtowała się luka CIT w podziale na:
  23. Jakie były szacowane efekty fiskalne działań ograniczających lukę CIT w latach 2011–2025?
  24. Jakie są prognozy Ministerstwa Finansów dotyczące luki CIT na lata 2026–2030?