do ministra sprawiedliwości
w sprawie liczby wyroków uchylonych z powodu sporu o KRS
Zgłaszający: Paweł Jabłoński
Data wpływu: 28-03-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w ostatnich latach w debacie publicznej i orzecznictwie sądowym coraz częściej jest podnoszona kwestia statusu sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym przed i po wejściu w życie ww. ustawy. Niektóre składy orzekające kwestionują prawidłowość powołania sędziów, co w niektórych przypadkach prowadziło do uchylenia wyroków i postanowień.
Tymczasem należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 179 Konstytucji RP sędziowie są powoływani przez prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Prezydent RP wielokrotnie podkreślał, że powołania dokonane na wniosek KRS w obecnym kształcie są w pełni skuteczne i zgodne z konstytucją. Istnieją zatem poważne rozbieżności między stanowiskiem części środowiska sędziowskiego a przepisami bezwzględnie obowiązującego prawa.
Kluczowe znaczenie dla oceny praktyki uchylania wyroków z tego powodu ma wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 24 marca 2026 r. w sprawie C-521/21. Trybunał orzekł, że sam fakt powołania sędziego sądu powszechnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa w obecnym kształcie nie wystarcza, aby stwierdzić, że ten sędzia nie jest niezawisły i bezstronny. TSUE jednoznacznie wskazał, że potencjalna nieprawidłowość, której dopuszczono się przy powołaniu sędziego, nie wystarcza sama w sobie do podważenia jego statusu – niezbędna jest całościowa ocena wszystkich okoliczności towarzyszących powołaniu danego sędziego i ich związek z konkretnym postępowaniem.
Wyrok w sprawie C-521/21 – choć wydany z przekroczeniem kompetencji przyznanych Trybunałowi Sprawiedliwości w zakresie, w jakim wykracza poza stosowanie przez sądy prawa Unii Europejskiej, jest istotny z punktu widzenia bezpieczeństwa obrotu prawnego. Uznanie możliwości wyłączenia sędziego wyłącznie ze względu na udział KRS w jego postępowaniu nominacyjnym w praktyce skutkowałoby rozszerzeniem zarzutu wadliwego powołania na ok. 3 tysięcy sędziów powołanych w tym trybie – tj. blisko jedną trzecią całego korpusu sędziowskiego w Polsce – ze skutkiem de facto erga omnes. Stanowiłoby to poważne zagrożenie dla funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości oraz godziłoby w pewność prawa i społeczne zaufanie do sądów.
Mamy zatem jasny standard: uchylenie wyroku z powodu wadliwości powołania sędziego wymaga przeprowadzenia zindywidualizowanego testu niezawisłości, obejmującego całokształt okoliczności towarzyszących powołaniu i przebiegu kariery danego sędziego – a nie automatyczne podważanie statusu sędziego wyłącznie na podstawie samego faktu, że został powołany na wniosek KRS w obecnym kształcie.
W świetle tego wyroku dotychczasowa praktyka części sądów, polegająca na uchylaniu wyroków bez badania indywidualnych okoliczności powołania, budzi poważne wątpliwości co do jej zgodności z prawem polskim i unijnym. Uchylanie wyroków wyłącznie z powodu sposobu powołania sędziego – bez stwierdzenia jakichkolwiek merytorycznych uchybień w orzekaniu i bez przeprowadzenia zindywidualizowanej oceny niezawisłości wymaganej przez TSUE – rodzi poważne konsekwencje dla stron postępowań sądowych. Strony, które niejednokrotnie czekają latami na prawomocne rozstrzygnięcie, muszą ponownie przechodzić całą procedurę sądową, co narusza ich prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Zjawisko to może również podważać zaufanie obywateli do wymiaru sprawiedliwości jako całości, na co wprost wskazał TSUE w uzasadnieniu wyroku w sprawie C-521/21.
W związku z powyższym istnieje pilna potrzeba uzyskania precyzyjnych danych statystycznych, które pozwolą ocenić skalę tego zjawiska, jego wpływ na funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości w Polsce, a także zgodność dotychczasowej praktyki orzeczniczej z ww. wyrokiem trybunału.
Mając to na uwadze, uprzejmie proszę o wskazanie:
1. W ilu sprawach w latach 2024–2026 sądy powszechne uchyliły wyroki wyłącznie z powodu powołania sędziego orzekającego w niższej instancji na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej według przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.? Proszę o podanie danych w podziale na poszczególne lata (2024, 2025, 2026) oraz na poszczególne sądy, w których zapadły orzeczenia uchylające.
2. W ilu sprawach Sąd Najwyższy w tym samym okresie uchylił orzeczenia niższych instancji wyłącznie z powodu sposobu powołania sędziego na wniosek KRS w obecnym kształcie? Proszę o podanie danych w podziale na Izby Sądu Najwyższego i poszczególne lata.
3. Ile spośród uchylonych wyroków dotyczyło spraw cywilnych, karnych, gospodarczych, rodzinnych i spraw z zakresu prawa pracy?
4. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi statystyki lub monitoring dotyczący skali uchylania wyroków z powodu rzekomej wadliwości powołania sędziego? Jeśli tak – proszę o udostępnienie tych danych. Jeśli nie – czy ministerstwo planuje prowadzenie takiego monitoringu?
Z wyrazami szacunku
Paweł Jabloński
Poseł na Sejm RP