Interpelacja nr 16278

do ministra finansów i gospodarki

w sprawie praktycznych skutków wdrożenia Krajowego Systemu e-Faktur dla rolników ryczałtowych

Zgłaszający: Janusz Kowalski

Data wpływu: 30-03-2026

W związku z wdrażaniem Krajowego Systemu e-Faktur pojawia się poważny problem dotyczący rolników ryczałtowych, którzy mimo braku formalnego obowiązku korzystania z systemu, w praktyce zostaną zmuszeni do aktywnego uczestnictwa w nim. Dotyczy to przede wszystkim wystawiania i obsługi faktur VAT RR przez nabywców produktów rolnych, co wymaga współdziałania po stronie rolnika i faktycznego funkcjonowania w systemie.

Jedną z kluczowych barier jest konieczność posiadania numeru identyfikacji podatkowej. Dotychczas wielu rolników ryczałtowych identyfikowało się wyłącznie numerem PESEL i nie miało potrzeby uzyskiwania NIP. Wprowadzenie takiego wymogu oznacza dla nich dodatkową formalność, która nie wynika z realnych potrzeb prowadzenia gospodarstwa, lecz wyłącznie z konieczności dostosowania się do systemu.

Kolejnym istotnym problemem jest wymóg korzystania z narzędzi cyfrowych. Obsługa KSeF wiąże się z koniecznością posiadania komputera lub innego urządzenia z dostępem do Internetu, a także profilu zaufanego lub podpisu kwalifikowanego. Dla wielu rolników, szczególnie starszych, stanowi to poważną barierę technologiczną, która może skutecznie utrudnić lub wręcz uniemożliwić sprawne prowadzenie bieżących rozliczeń.

Wprowadzenie tych rozwiązań rodzi realne ryzyko zakłóceń w codziennym funkcjonowaniu gospodarstw rolnych. Problemy mogą pojawić się przy rozliczeniach z kontrahentami, kompletowaniu dokumentów niezbędnych do uzyskania dopłat czy składaniu wniosków o zwrot podatku akcyzowego. W efekcie system, który miał upraszczać obieg dokumentów, może doprowadzić do jego skomplikowania w tej grupie.

Deklarowane wsparcie w postaci szkoleń, infolinii czy materiałów informacyjnych nie rozwiązuje problemu w praktyce, ponieważ znaczna część rolników nie korzysta na co dzień z narzędzi cyfrowych. Brakuje rozwiązań dostępnych lokalnie, które umożliwiałyby realną pomoc w załatwianiu spraw związanych z funkcjonowaniem systemu.

W obecnej sytuacji zasadne jest rozważenie utrzymania dotychczasowych zasad funkcjonowania rolników ryczałtowych poza systemem KSeF bez nakładania na nich dodatkowych obowiązków. Konieczne wydaje się również uproszczenie wymogów identyfikacyjnych oraz zapewnienie rzeczywistego wsparcia na poziomie gmin i ośrodków doradztwa rolniczego.

Niezależnie od powyższego pojawia się także kwestia przyszłości tych rozwiązań i ewentualnego objęcia rolników ryczałtowych obowiązkowym systemem w kolejnych latach, co przy obecnym poziomie przygotowania tej grupy może prowadzić do dalszych trudności i pogłębienia istniejących problemów.

W świetle powyższego proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:

1. Z czego wynika wprowadzenie obowiązku posiadania numeru identyfikacji podatkowej przez rolników ryczałtowych na potrzeby funkcjonowania w systemie, mimo że dotychczas posługiwali się oni numerem PESEL, oraz czy rozważane jest dopuszczenie alternatywnych form identyfikacji, które nie będą generowały dodatkowych obciążeń administracyjnych?
2. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapewnić realną dostępność systemu dla rolników, którzy nie korzystają na co dzień z narzędzi cyfrowych, w szczególności osób starszych, oraz czy planowane jest wprowadzenie rozwiązań umożliwiających obsługę spraw związanych z KSeF w formie uproszczonej lub pośredniej, bez konieczności samodzielnego korzystania z systemów teleinformatycznych?
3. Czy przeprowadzono ocenę wpływu nowych rozwiązań na bieżące funkcjonowanie gospodarstw rolnych, w tym na procesy rozliczeń z kontrahentami, a jeśli tak, jakie wnioski wynikają z tych analiz?
4. Jakie konkretne formy wsparcia o charakterze lokalnym zostaną wdrożone, aby umożliwić rolnikom ryczałtowym sprawne funkcjonowanie w nowych realiach, w szczególności czy przewiduje się utworzenie stałych punktów pomocy w gminach lub w jednostkach doradztwa rolniczego, zapewniających bezpośrednią obsługę i wsparcie techniczne?
5. Czy ministerstwo planuje w kolejnych latach objęcie rolników ryczałtowych obowiązkowym korzystaniem z Krajowego Systemu e-Faktur, a jeśli tak, to jaki jest przewidywany harmonogram tych zmian oraz jakie działania przygotowawcze zostaną podjęte, aby uniknąć negatywnych skutków dla tej grupy i zapewnić im realną możliwość dostosowania się do nowych obowiązków?