w sprawie adekwatności reakcji państwa w kontekście użycia broni palnej
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 29-04-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 16410 pana posła Marcina Józefaciuka w sprawie adekwatnej reakcji państwa w kontekście użycia broni palnej, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam poniższe informacje.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że stosownie do wyrażonej w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady legalizmu Policja działa na podstawie i w granicach prawa. Zgodnie z ustawą z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji[1] do podstawowych zadań tej formacji należy m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia przed zamachami naruszającymi te dobra, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, w tym zapewnienie spokoju w miejscach publicznych, jak również wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców.
Kwestie dotyczące użycia i wykorzystania przez policjantów broni palnej zostały uregulowane w art. 16 ust. 2 ustawy o Policji. Natomiast zgodnie z art. 16 ust. 3 tej ustawy użycie i wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego i broni palnej oraz dokumentowanie tego użycia i wykorzystania odbywa się na zasadach określonych w ustawie z dnia 24 maja 2013 r. o środkach przymusu bezpośredniego i broni palnej[2]. Tym samym zasady użycia broni palnej oraz sposób postępowania w związku z jej użyciem zostały określone w sposób jednolity dla wszystkich uprawnionych podmiotów, wskazanych w art. 2 ustawy, do których zalicza się również funkcjonariuszy Policji.
Z kolej z art. 6 ust. 2 ustawy wynika, że broni palnej używa się lub wykorzystuje się ją wyłącznie, jeżeli użycie lub wykorzystanie środków przymusu bezpośredniego okazało się niewystarczające do osiągnięcia celów tego użycia lub wykorzystania lub nie jest możliwe ze względu na okoliczności zdarzenia. Środków przymusu bezpośredniego lub broni palnej używa się lub wykorzystuje się je w sposób wyrządzający możliwie najmniejszą szkodę, a od użycia lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego lub broni palnej należy odstąpić, gdy cel ich użycia lub wykorzystania został osiągnięty (art. 7 ust. 1 i 2 ustawy). Podejmując decyzję o użyciu lub wykorzystaniu broni palnej, należy postępować ze szczególną rozwagą i traktować jej użycie jako środek ostateczny (art. 7 ust. 4 ustawy).
Sposób postępowania policjanta przed użyciem broni palnej został zdefiniowany w art. 48 ustawy. Jednym ze wskazanych w ww. przepisie prawa wymogów jest m.in. wezwanie do zachowania zgodnego z prawem, a w szczególności do zaniechania ucieczki oraz uprzedzenie o zamiarze użycia broni palnej. Policjant może odstąpić od tych czynności jedynie wówczas, gdy ich zrealizowanie groziłoby bezpośrednim niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia policjanta lub innej osoby.
W tym miejscu należy również podkreślić, że policjanci w związku z podejrzeniem niedopełnienia obowiązków lub przekroczenia uprawnień w związku z wykonywaniem czynności służbowych podlegają odpowiedzialności: dyscyplinarnej – o której mowa w rozdziale 10 ustawy o Policji – oraz karnej.
Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego konwojowania osób zatrzymanych, Komenda Główna Policji wskazała, że zgodnie z art. 15 ustawy o Policji policjanci, wykonując czynności operacyjno-rozpoznawcze, dochodzeniowo-śledcze i administracyjno-porządkowe, mają prawo m.in. do zatrzymywania osób w trybie i przypadkach określonych w przepisach ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego[3] oraz innych ustawach. Policja wykonuje również czynności na polecenie sądu, prokuratora, organów administracji państwowej i samorządu terytorialnego w zakresie, w jakim obowiązek ten został określony w odrębnych ustawach. Do takich czynności należy zaliczyć realizację konwoi i doprowadzeń.
Metody i formy wykonywania przez policjantów czynności służbowych w zakresie konwojów i doprowadzeń osób oraz konwojów przedmiotów niebezpiecznych albo wartościowych zostały uregulowane w zarządzeniu nr 360 Komendanta Głównego Policji z dnia 26 marca 2009 r. w sprawie metod i form wykonywania przez policjantów konwojów i doprowadzeń[4]. Zgodnie z § 4 zarządzenia konwój osób wykonują policjanci z komórki konwojowej właściwej ze względu na miejsce pobytu osoby konwojowanej albo policjanci służby kryminalnej w ramach prowadzonego postępowania przygotowawczego. Natomiast w przypadku braku możliwości realizacji konwoju zleconego przez sąd lub prokuraturę kierownik komórki konwojowej, o której mowa powyżej, występuje do właściwego komendanta wojewódzkiego (Stołecznego) Policji z wnioskiem o skierowanie do wykonania konwoju policjantów z innych komórek organizacyjnych Policji. Na podstawie § 6 zarządzenia konwój wykonuje dwóch lub większa liczba policjantów. Należy jednak podkreślić, że decyzję o liczbie konwojentów wykonujących konwój podejmuje kierownik komórki konwojowej lub komórki organizacyjnej służby kryminalnej prowadzącej postępowanie przygotowawcze. Zarządzenie określa również rodzaj wyposażenia i uzbrojenia, jakie powinni posiadać konwojenci. Należy wskazać, że znaczna część tych środków to podstawowe elementy wyposażenia służbowego każdego policjanta, do których należy zaliczyć: kajdanki, chemiczne środki obezwładniające, pałkę służbową oraz broń palną. Dodatkowo w przypadku uprawnionych do tego policjantów ich wyposażenie mogą stanowić również przedmioty przeznaczone do obezwładniania osób za pomocą energii elektrycznej (tzw. paralizatory).
Zagadnienia dotyczące poddawania badaniom lekarskim osób zatrzymanych zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 13 września 2012 r. w sprawie badań lekarskich osób zatrzymanych przez Policję[5]. Należy podkreślić, że niezależnie od sytuacji, w której zatrzymany z uwagi na stan zdrowia zostanie przyjęty do placówki medycznej w celu poddania badaniom lub zabiegom medycznym, to na organie dokonującym zatrzymania ciąży obowiązek sprawowania nadzoru nad tą osobą. Przy czym warto zauważyć, że decyzję o obecności policjanta w trakcie badania lekarskiego osoby zatrzymanej podejmuje lekarz wykonujący to badanie (§ 6 ust. 2 rozporządzenia). Natomiast zgodnie z zarządzeniem, po przybyciu konwoju do zakładu opieki zdrowotnej w celu wykonania badania lekarskiego lub zabiegu medycznego, policjanci mają obowiązek ustalić z lekarzem dyżurnym lub inną osobą wyznaczoną do wykonania badania albo zabiegu sposób postępowania wobec osoby konwojowanej zapewniający bezpieczne przeprowadzenie niezbędnych czynności medycznych, w tym pozostawienie założonych kajdanek oraz przeprowadzenie badania lub zabiegu w obecności konwojenta, jeżeli nie ma w tym zakresie przeciwwskazań natury medycznej. W przypadku wystąpienia okoliczności związanej z brakiem możliwości wstępu na teren oddziału szpitalnego, w którym wykonywane są badania bądź zabiegi medyczne, sprawowanie nadzoru, o którym mowa w zarządzeniu, powinno polegać na podejmowaniu czynności zmierzających do wyeliminowania zdarzenia w postaci oddalenia się osoby zatrzymanej z terenu tej placówki.
Odnosząc się do kwestii szkoleń informuję, że obowiązujący w Policji system szkolenia obejmuje szkolenie zawodowe: podstawowe, podoficerskie, aspiranckie oraz oficerskie, które przygotowują policjanta do wykonywania zadań służbowych na stanowiskach, na których wymagane są odpowiednie kwalifikacje zawodowe. Szkolenie zawodowe podstawowe jest szkoleniem obowiązkowym dla nowo przyjętych policjantów. Uzupełniającą rolę w stosunku do szkoleń zawodowych pełni natomiast doskonalenie zawodowe organizowane na poziomie centralnym, lokalnym albo przez podmioty pozapolicyjne, którego celem jest nabywanie, aktualizowanie, rozszerzanie oraz pogłębianie wiedzy i umiejętności zawodowych wymaganych przy wykonywaniu przez policjantów zadań i czynności służbowych, a także uzyskiwanie dodatkowych uprawnień, w tym uprawnień instruktorskich. Merytoryczny zakres szkoleń zawodowych i doskonalenia zawodowego centralnego jest określany przez programy odpowiednio: szkolenia albo doskonalenia zawodowego centralnego prowadzonego w formie kursów specjalistycznych. Warto nadmienić, że w 2022 r. został opracowany program doskonalenia zawodowego lokalnego pt. Zapobieganie konfliktom i deeskalacji niebezpiecznych zachowań w trakcie działań policyjnych, który został przesłany do jednostek szkoleniowych z zaleceniem jego wykorzystania w procesie dydaktycznym.
W odniesieniu do obowiązku rejestrowania podejmowanych przez policjantów interwencji przy użyciu kamer nasobnych informuję, że decyzja o wyposażeniu policjantów w tego rodzaju urządzenia została podjęta w szczególności z uwagi na potrzebę zapewnienia transparentności podejmowanych przez funkcjonariuszy Policji czynności służbowych. Natomiast policjant wyposażony w kamerę nasobną jest zobowiązany do rejestrowania podejmowanej interwencji.
Przedstawiając powyższe jednocześnie informuję, że Policja nie gromadzi danych we wnioskowanym przez Pana Posła zakresie.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. 2025 poz. 636 z późn. zm.
[2] Dz. U. 2026 poz. 244, dalej: ustawa.
[3] Dz. U. 2026 poz. 490 z późn. zm.
[4] Dz. Urz. KGP 2018 poz. 119 z późn. zm., dalej: zarządzenie.
[5] Dz. U. 2024 poz. 516, dalej: rozporządzenie.