do ministra spraw zagranicznych
w sprawie ewentualnego połączenia Departamentu Polonii i Polaków za Granicą z Departamentem Konsularnym w Ministerstwie Spraw Zagranicznych
Zgłaszający: Jan Michał Dziedziczak
Data wpływu: 08-04-2026
Szanowny Panie Ministrze,
w przestrzeni publicznej pojawiły się informacje dotyczące rozważanej likwidacji Departamentu Polonii i Polaków za Granicą i włączenia go do Departamentu Konsularnego w strukturze Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Doniesienia te budzą poważne obawy co do przyszłości polityki państwa wobec Polonii oraz efektywności działań na rzecz Polaków mieszkających poza granicami kraju.
Polonia i Polacy za granicą stanowią niezwykle istotny element naszej wspólnoty narodowej. Ich potrzeby, wyzwania oraz rola w promowaniu i obrony dobrego imienia Polski na arenie międzynarodowej wymagają dedykowanego, strategicznego podejścia. Dotychczasowe funkcjonowanie osobnego, samodzielnego departamentu pozwalało na prowadzenie polityki obejmującej zarówno prace merytoryczne (m.in. obsługę Międzyresortowego Zespołu ds. Polonii i Polaków za Granicą), jak i wsparcie materialne, mające na celu utrzymywanie więzi narodowych i wzmacnianie środowisk polonijnych.
Z kolei Departament Konsularny realizuje zadania o charakterze administracyjnym i operacyjnym, związane m.in. z obsługą obywateli, wydawaniem dokumentów, pomocą w sytuacjach kryzysowych czy ochroną interesów obywateli polskich za granicą. Są to zadania o odmiennym charakterze, wymagające innych kompetencji, narzędzi oraz priorytetów działania.
Ewentualne połączenie tych dwóch struktur (przy zachowaniu dominującej roli Departamentu Konsularnego, co wynikałoby wprost z formalnej likwidacji DWPPG), rodzi ryzyko marginalizacji spraw Polonii poprzez ich podporządkowanie bieżącym zadaniom konsularnym, które - ze względu na swoją pilność i operacyjność - mogą zdominować działalność nowej jednostki. W konsekwencji może dojść do osłabienia długofalowej polityki państwa wobec Polonii, ograniczenia programów wsparcia oraz zmniejszenia znaczenia tej problematyki w ramach polityki zagranicznej.
W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Spraw Zagranicznych prowadzi obecnie prace nad likwidacją Departamentu Polonii i Polaków za Granicą lub połączeniem go z Departamentem Konsularnym?
Jakie są przesłanki ewentualnej decyzji o połączeniu tych dwóch jednostek?
Czy przeprowadzono analizę skutków takiej reorganizacji, w szczególności w kontekście realizacji polityki państwa wobec Polonii?
W jaki sposób ministerstwo zamierza zagwarantować, że sprawy Polonii nie zostaną zmarginalizowane w ramach połączonej struktury?
Czy rozważano alternatywne rozwiązania, które pozwoliłyby na wzmocnienie współpracy między departamentami bez ich formalnego łączenia?
Podkreślenia wymaga, że sprawy Polonii powinny być traktowane jako jeden z filarów polityki zagranicznej państwa, wymagający odrębnej, wyspecjalizowanej struktury organizacyjnej. Utrzymanie dwóch niezależnych departamentów pozwala na zachowanie właściwego priorytetu dla działań strategicznych, przy jednoczesnym zapewnieniu sprawnej obsługi konsularnej.