Odpowiedź na interpelację nr 1647

w sprawie łącznych kosztów polskiej pomocy dla Ukrainy

Odpowiadający: podsekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Maciej Duszczyk

Warszawa, 09-05-2024

Szanowny Panie Marszałku,

w odpowiedzi na interpelację numer 1647 Pana Posła Dariusza Mateckiego w sprawie łącznych kosztów polskiej pomocy dla Ukrainy^[1] uprzejmie informuję, że działania dotyczące pomocy uchodźcom wojennym z Ukrainy są finansowane z Funduszu Pomocy, utworzonego w Banku Gospodarstwa Krajowego, na mocy art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa^[2].

W ramach Funduszu Pomocy są finansowane działania związane z realizacją zadań na rzecz pomocy Ukrainie, w szczególności obywatelom Ukrainy dotkniętym konfliktem zbrojnym na terytorium ich kraju, w tym zadań realizowanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jak i poza nim, a także zadań związanych z bezpieczeństwem żywnościowym kraju w związku z przedmiotowym konfliktem zbrojnym. Natomiast odpowiedzialnym za funkcjonowanie Funduszu Pomocy pozostaje Prezes Rady Ministrów.

Finansowanie lub dofinansowanie może zostać udzielone za pośrednictwem poszczególnych dysponentów części budżetowych, ze środków zgromadzonych na wyodrębnionych rachunkach pomocniczych Funduszu. Bank Gospodarstwa Krajowego, na podstawie dyspozycji Prezesa Rady Ministrów, zawiera z dysponentami części budżetowych porozumienia określające sposób i terminy przekazywania, rozliczania i zwrotu środków oraz ich sprawozdawczości.

Poniżej przedstawiam informacje, o które wnioskuje Pan Poseł, pozostające w zakresie działania Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (SWiA) oraz dane przekazane przez resorty^[3] realizujące w swoim obszarze zadania związane z udzielaną pomocą dla Ukrainy.

W obszarze zadań koordynowanych przez Ministra SWiA z Funduszu Pomocy są finansowane m.in. zadania obejmujące:

zapewnienie zakwaterowania i całodziennego wyżywienia zbiorowego, w tym koszty związane z utrzymaniem i obsługą punktów recepcyjnych oraz punktów medycznych działających przy punktach recepcyjnych;
zapewnienie transportu do miejsc zakwaterowania, o którym mowa w art. 12, ust. 1, pkt 1 ustawy pomocowej, między nimi lub do ośrodków prowadzonych przez Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (UdsC) na podstawie przepisów ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP^[4] lub miejsc, w których obywatelom Ukrainy jest udzielana opieka medyczna;
wypłatę świadczeń pieniężnych na podstawie art. 13 ustawy pomocowej;
nadanie numeru PESEL (art. 4 ustawy pomocowej).

Ministerstwo SWiA prowadzi obsługę finansowo-księgową Funduszu Pomocy w odniesieniu do urzędów wojewódzkich polegającą na prowadzeniu planu finansowego wraz z dokonywaniem niezbędnych zmian, realizacją wniosków o zapotrzebowania i zasilenia w środki budżetowe.

Poniższa tabela przedstawia zestawienie realizacji wydatków z Funduszu Pomocy za okres od 24 lutego 2022 r. do 29 lutego 2024 r.

Lp.	Wyszczególnienie	Wykonanie wg stanu na 31.12.2022 r.	Wykonanie wg stanu na 31.12.2023 r.	Wykonanie wg stanu na 29.02.2024 r.
1.	Zapewnienie zakwaterowania i całodziennego wyżywienia zbiorowego, utrzymanie i obsługa punktów recepcyjnych oraz medycznych	2 069 279 955,55	1 480 331 387,87	142 158 376,15
2.	Zapewnienie transportu do miejsc zakwaterowania, między nimi lub do ośrodków prowadzonych przez Szefa UdsC lub miejsc, w których obywatelom Ukrainy jest udzielana opieka medyczna	36 545 658,62	1 252 086,98	30 551,50
3.	Finansowanie przejazdów środkami transportu publicznego oraz specjalistycznego transportu przeznaczonego dla osób niepełnosprawnych w szczególności do miejsc lub pomiędzy miejscami, o których mowa w art. 12, ust. 1, pkt 1-3 ustawy pomocowej	11 292 363,12	692 062,12	155 733,70
4.	Zapewnienie środków czystości i higieny osobistej oraz innych produktów	21 399 788,12	13 573 045,03	1 409 409,16
5.	Wypłata świadczeń pieniężnych na podstawie art. 13 ustawy pomocowej	3 017 704 727,56	920 399 449,05	122 771 672,81
6.	Nadanie numeru PESEL	21 757 945,57	4 885 748,11	323 082,67
7.	Wykonanie zdjęcia osobie ubiegającej się o nadanie numeru PESEL	27 515 544,58	3 713 967,71	233 649,92
8.	Zapewnienie bezpieczeństwa osób, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy pomocowej, oraz ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego w miejscach gromadzenia się i pobytu tych osób, w tym w szczególności wydatków związanych z przemieszczaniem się, zakwaterowaniem, wyżywieniem i wyposażeniem funkcjonariuszy służb podległych ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a także na zwrot wydatków lub kosztów poniesionych na realizację tych zadań	153 990 158,08	285 739 665,53	19 836 255,65
	8.1. Zakwaterowanie i wyżywienie funkcjonariuszy	34 361 614,05	29 469 997,45	4 610 840,63
	8.2. Usługi transportowe, paliwo	19 751 998,33	51 805 338,81	2 777 428,32
	8.3. Sprzęt, wyposażenie i części zamienne, naprawy i remonty	99 876 545,70	204 464 329,27	12 447 986,70
9.	Podjęcie innych działań niezbędnych do realizacji pomocy	53 603 882,48	42 451 829,89	80 000,00
10.	Wypłata rekompensat pieniężnych funkcjonariuszom za czas służby przekraczający ustawowo określoną normę czasu służby (art. 65 ustawy pomocowej)	42 834 368,67	29 336 286,64	1 994 870,10
11.	Finansowanie lub dofinansowanie budowy, modernizacji, wyposażenia i utrzymania przejść granicznych z Ukrainą (art. 14 ust. 6f ustawy pomocowej)			111 971,06
Razem		5 455 924 392,35	2 782 375 528,93	289 105 572,72

W ramach wydatków budżetu państwa, w zakresie pozostającym we właściwości Ministra Finansów^[5], na pomoc Ukrainie zostały poniesione koszty w wysokości 219 468 354, 74 zł, w tym w ramach części 19 – Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe 883 731,36 zł oraz w ramach części 98 – Przychody i rozchody związane z finansowaniem potrzeb pożyczkowych budżetu państwa 218 584 623,38 zł. W 2022 r. Minister Finansów zaciągnął pożyczkę w Banku Rozwoju Rady Europy na kwotę 450 000 000 euro na refinansowanie wydatków Funduszu Pomocy. Koszty ponoszone w związku z ww. pożyczką obejmują spłaty odsetek, które w 2023 r. wyniosły 8 691 750 euro. W 2024 r. łączna kwota odsetek wyniesie 11 115 000 euro.

Ponadto, w planie finansowym Funduszu Pomocy została ujęta m.in. pozycja dotycząca ministra właściwego ds. finansów publicznych w zakresie wsparcia jednostek samorządu terytorialnego w realizacji dodatkowych zadań oświatowych związanych z kształceniem, wychowaniem i opieką nad dziećmi i uczniami będącymi obywatelami Ukrainy, których pobyt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest uznawany za legalny na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy pomocowej.

W ramach ww. wsparcia w okresie od 24 lutego 2022 r. do 19 lutego 2024 r. zostały poniesione wydatki w łącznej kwocie 4 438 525 574 zł.

Ze środków Funduszu Pomocy, pozostających w dyspozycji Ministra Zdrowia^[6], na pomoc obywatelom Ukrainy wydatkowano:

w 2022 r. – 649 884 400,00 zł,
w 2023 r. – 894 751 700,00 zł.

Zdecydowana większość powyższych zobowiązań obejmowała środki przeznaczone na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej dla obywateli Ukrainy (odpowiednio 514 602 200,00 zł w 2022 r. oraz 848 002 400,00 zł w 2023 r.).

Natomiast pozostałe koszty dotyczyły:

sfinansowania w 2022 r. szczepień akcyjnych dla obywateli Ukrainy;
zakupu i wydania produktów leczniczych w ramach Narodowego Programu Leczenia Chorych na Hemofilię i Pokrewne Skazy Krwotoczne oraz programu Leczenie antyretrowirusowe osób żyjących z wirusem HIV – zadanie realizowane w 2022 r. i w 2023 r.;
wydatków związanych z zapewnieniem krwi i jej składników – zadanie realizowane w 2022 r.;
realizacji Programu pomocy dla osób rannych i poszkodowanych z powodu konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy –„Bezpieczny Transport” – zadanie realizowane w 2022 r. i w 2023 r.;
magazynowania, dystrybucji lub wydawania asortymentu towarów o zastosowaniu medycznym – zadanie realizowane w 2022 r.;
refundacji opłat za usługi edukacyjne obywateli polskich studiujących dotychczas na Ukrainie – zadanie realizowane w 2022 r. i w 2023 r.

Dodatkowo w 2024 r. w planie finansowym Funduszu Pomocy, w zakresie ministra właściwego do spraw zdrowia, ujęto środki w łącznej wysokości 332 876 600,00 zł, w tym na finansowanie świadczeń opieki zdrowotnej dla obywateli Ukrainy zaplanowano kwotę 232 755 600,00 zł. Według stanu na 20 marca 2024 r. ze środków Funduszu Pomocy wydatkowano 64 547 400,00 zł.

Ponadto, Minister Zdrowia przekazał, że na pomoc obywatelom Ukrainy wydatkowano również środki spoza Funduszu Pomocy^[7], w łącznej wysokości 2 321 600,00 zł, z przeznaczeniem na:

sfinansowanie umów zleceń dla osób wspierających wydawanie zgody Ministra Zdrowia na pracę lekarzom i lekarzom dentystom oraz pielęgniarkom i położnym będącymi obywatelami Ukrainy – 132 500,00 zł,
wydatki w zakresie Dyspozytorni Medycznych (DM) – 2 189 100,00 zł.

Zostały poniesione również wydatki w ramach Zespołów Ratownictwa Medycznego (ZRM), finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia, w łącznej wysokości 36 923 900,00 zł.

Jednocześnie informuję, że ww. koszty dotyczące ZRM i DM są szacunkowe, wyliczone na podstawie ilorazu ogólnego budżetu na ZRM i DM oraz liczby udzielonych świadczeń. Otrzymany wynik został pomnożony przez liczbę świadczeń jednostkowych udzielonych obywatelom Ukrainy.

Dodatkowo, w zakresie wydatków poniesionych przez organy oraz jednostki podległe lub nadzorowane, Minister Zdrowia przekazał, że Główny Inspektorat Sanitarny wraz z wojewódzkimi, powiatowymi i granicznymi stacjami sanitarno-epidemiologicznymi w 2023 r. realizował projekt pn. „Wzmocnienie nadzoru sanitarno-epidemiologicznego Polski" w ramach Działania 7.1 Oś priorytetowa VII Wsparcie REACT-EU dla obszaru zdrowia Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój 2014-2020. W dniu 28 kwietnia 2023 r. podpisano porozumienie nr POWR.07.01.00-00-0008/22-00 na realizację powyższego projektu w kwocie finansowania 27 745 800,00 zł obejmujące środki pochodzące z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Celem głównym projektu było wzmocnienie systemu nadzoru sanitarno-epidemiologicznego Polski poprzez zwiększenie kompetencji miękkich i znajomości języka ukraińskiego u 300 pracowników merytorycznych wojewódzkich, powiatowych i granicznych stacji sanitarno-epidemiologicznych oraz przeszkolenie i zatrudnienie w organach Inspekcji na terenie całego kraju 181 pracowników narodowości ukraińskiej.

W ramach powyższego projektu zrealizowano:

edukacyjny program prozdrowotny w zakresie profilaktyki chorób, w tym zakaźnych i promowania szczepień, w celu poprawienia stanu zdrowia i jakości życia osób przybywających z terenu Ukrainy, w tym osób korzystających z ochrony czasowej;
wdrożono działania projakościowe i rozwiązania organizacyjne w systemie ochrony zdrowia ułatwiające dostęp do usług zdrowotnych (kursy języka ukraińskiego oraz szkolenia dla pracowników);
został rozwinięty System Ewidencji Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie obsługi obywateli władających językiem ukraińskim;
zatrudniono w Państwowej Inspekcji Sanitarnej pracowników z Ukrainy.

Realizacja omawianego projektu w 2023 r. łącznie wyniosła^[8] 19 816 800,00 zł, w tym w części 46 – Zdrowie w wysokości 5 674 400,00 zł.

Wydatki związane z pomocą obywatelom Ukrainy w 2023 r. poniosło również Centrum e-Zdrowia. Środki zostały przeznaczone na:

zakup usług obejmujących tłumaczenia na język ukraiński w Internetowym Koncie Pacjenta – 1 800,00 zł,
utrzymanie aplikacji LikarPL (aplikacja posiada dwa tryby: dla pacjenta i dla lekarza. W module pacjenta znajduje się e-formularz dostępny w języku ukraińskim, rosyjskim, polskim i angielskim, w którym pacjent może wprowadzić podstawowe informacje o swoim stanie zdrowia. Aplikacja wykorzystuje przetwarzanie języka naturalnego, które umożliwia płynną komunikację pomiędzy lekarzem a pacjentem w przypadku, gdy nie mówią tym samym językiem) – 45 300,00 zł.

Z informacji przekazanych przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej^[9] wynika, że z Funduszu Pomocy, w okresie od 24 lutego 2022 r. do 19 lutego 2024 r., zostały poniesione wydatki przedstawione w poniższej tabeli.

Lp.	Wyszczególnienie	Zasilenia przekazane przez MRPiPS	Zwrot niewykorzystanych środków	Wykonanie
1.	Wypłata świadczeń rodzinnych dla obywateli Ukrainy, których pobyt na terenie Polski uznaje się za legalny	440 949 294,02	26 623 059,49	414 326 234,53
2.	Finansowanie pobytu dzieci będących obywatelami Ukrainy umieszczonymi w polskim systemie pieczy zastępczej	35 260 269,12	1 874 341,31	33 385 927,81
3.	Finansowanie prowadzenia ewidencji małoletnich obywateli Ukrainy, finansowanie pomocy dla opiekuna tymczasowego mającego pod opieką więcej niż 15 dzieci będących obywatelami Ukrainy	3 054 608,64	472 259,30	2 582 349,34
4.	Wypłata jednorazowych świadczeń pieniężnych dla obywateli Ukrainy, których pobyt na terenie Rzeczpospolitej Polskiej uznany jest za legalny, w wysokości 300 zł na osobę oraz koszty obsługi wypłat	485 695 697,00	69 882 624,06	415 813 072,94
5.	Wypłata świadczeń z pomocy społecznej, m.in. na zapewnienie posiłków dla dzieci i młodzieży, zasiłków okresowych, zasiłków stałych, zasiłków celowych, opłacanie składek na ubezpieczenie zdrowotne, pobyty w DPS	151 688 771,78	34 630 325,18	117 058 446,60
6.	Bezpłatna pomoc psychologiczna dla obywateli Ukrainy, Zadania realizowane przez wojewódzkie i powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności w zakresie wydawania orzeczeń potwierdzających niepełnosprawność obywateli Ukrainy, wydawania legitymacji i kart parkingowych dla osób niepełnosprawnych	22 220 778,74	4 841 392,69	17 379 386,05
Razem		1 138 869 419,30	138 324 002,03	1 000 545 417,27

Wydatki z Funduszu Pomocy poniosły również Ochotnicze Hufce Pracy w związku z zapewnieniem zakwaterowania i całodziennego wyżywienia zbiorowego oraz rozliczeniem kosztów związanych z utrzymaniem i obsługą punktów recepcyjnych, a także punktów medycznych działających przy punktach recepcyjnych, które od wybuchu wojny w 2022 r. do 29 lutego 2024 r. wyniosły 6 535 918,83 zł.

Ponadto, Zakład Ubezpieczeń Społecznych pobrał z Funduszu Pomocy środki z przeznaczeniem na wypłatę świadczeń dla rodzin^[10] oraz na pokrycie kosztu ich obsługi, które w okresie od 24 lutego 2022 r. do 31 stycznia 2024 r. wyniosły 3 909 366 471,06 zł.

Na pomoc obywatelom Ukrainy, w okresie 24 lutego 2022 r. do 31 grudnia 2023 r., zostały wydatkowane również środki z Funduszu Pracy, które przedstawiono w poniższej tabeli. W 2024 r. nie było wypłat z Funduszu Pracy.

Lp.	Wyszczególnienie	Kwota przekazana przez FP	Zwrot niewykorzystanych środków	Wykonanie
1.	"Razem możemy więcej" Program Aktywizacyjny dla Cudzoziemców na lata 2022-2023^*)	101 801 204,55	2 141 203,92	99 660 000,63
2.	Programy aktywizacji zawodowej bezrobotnych cudzoziemców, w tym objętych ochroną międzynarodową	19 035 574,06	131 662,18	18 903 911,88
3.	Dofinansowanie kosztów szkoleń lekarzy i pielęgniarek pochodzących z Ukrainy	1 368 484,13	65 701,43	1 302 782,70
4.	Wsparcie Funduszu Pomocy - na podstawie art. 14 ust. 22 ustawy pomocowej	6 200 000 000,00	0,00	6 200 000 000,00
Razem		6 322 205 262,74	2 338 567,53	6 319 866 695,21

^*) zadanie realizowane ze środków rezerwy Funduszu Pracy, kwota planu podana łącznie na lata 2022-2023

Wydatki poniesione przez Ministerstwo Rozwoju i Technologii^[11], w związku z pomocą obywatelom Ukrainy, wyniosły 98 828,93 zł i wynikały z konieczności wdrożenia zmian w systemach teleinformatycznych oraz przygotowania niezbędnych treści informacyjnych na temat możliwości zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy w Polsce. W ramach poniesionych kosztów powstała strona internetowa^[12] oraz przygotowano treści dla przedsiębiorców dotyczące zakładania i prowadzenia działalności gospodarczej przez obywateli Ukrainy, jak również zatrudniania obywateli Ukrainy. Wydatki związane były również z analizą danych z zakresu wniosków Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej (CEIDG) składanych przez obywateli Ukrainy oraz modyfikacją systemu CEIDG i serwisu informacyjno-usługowego Biznes.gov.pl. Większość ww. kosztów została poniesiona w 2022 r. (87 828,93 zł), a pozostałe w 2023 r.

Z kolei z danych przekazanych przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych^[13] wynika, że w ramach oficjalnej dwustronnej pomocy rozwojowej na pomoc Ukrainie Polska przeznaczyła w 2022 r. 11 173 413 097,24 zł, a w 2023 r. 4 516 981 879,03 zł (dane wstępne). Powyższe kwoty nie uwzględniają wpłat do budżetów ogólnych organizacji międzynarodowych lub z przeznaczeniem dla kilku krajów, które również mogły być w części przeznaczone na pomoc dla Ukrainy. Zestawienie za 2024 r. będzie przygotowywane w I kwartale 2025 r.

Natomiast odnosząc się do kwestii pomocy militarnej Minister Obrony Narodowej^[14] przekazał, że z uwagi na wciąż trwającą wojnę na Ukrainie, szczegóły dotyczące udzielonej pomocy, w tym informacje finansowe, traktuje jako dane wrażliwe, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo Polski.

Z poważaniem

z up. Maciej Duszczyk
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

^[1] przekazaną przy piśmie Pana Macieja Berka, Ministra-Członka Rady Ministrów w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (znak: DSP.INT.4610.715.2024) w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z Ministrami: Finansów, Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Spraw Zagranicznych, Zdrowia oraz Obrony Narodowej

^[2] Dz. U. z 2024 r. poz. 167, z późn. zm., dalej ustawa pomocowa

^[3] Ministerstwo SWiA wystąpiło z prośbą o stanowisko do Ministerstw: Finansów, Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Spraw Zagranicznych, Zdrowia, Obrony Narodowej oraz Rozwoju i Technologii

^[4] Dz. U. z 2023 r. poz. 1504

^[5] informacja przekazana pismem z 26 marca 2024 r., sygn. FS7.054.2.2024

^[6] informacja przekazana pismem z 21 marca 2024 r., sygn. DBO.050.2.2024.AW

^[7] zestawienie danych sporządzono wyłącznie za 2023 r.

^[8] dane przed zatwierdzeniem wniosków o płatność

^[9] informacja przekazana pismem z 19 marca 2024 r., sygn. DB-II.059.1.2024.JW

^[10] 500+/800+, Dobry Start, Rodzinny Kapitał Opiekuńczy, Dofinansowanie opieki w żłobku

^[11] informacja przekazana pismem z 18 marca 2024 r., sygn. DHM-III.054.2.2024

^[12] https://www.biznes.gov.pl/ukraina

^[13] informacja przekazana pismem z 19 marca 2024 r., sygn. DWR.742.19.2024/4

^[14] informacja przekazana pismem z 4 kwietnia 2024 r., sygn. BMON-WP.053.134.2024/In-54/24/MS/IŚ