w sprawie planów dalszego uszczelnienia muru na granicy polsko-białoruskiej, w tym analizy zastosowania elektrycznego systemu zabezpieczenia
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 29-05-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 16499 w sprawie planów dalszego uszczelnienia muru na granicy polsko-białoruskiej, w tym analizy zastosowania elektrycznego systemu zabezpieczenia, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Straży Granicznej (SG), informuję co następuje.
Na odcinku granicy państwowej z Białorusią dotychczas zakończono 10 inwestycji w zakresie budowy i modernizacji zabezpieczenia granicy państwowej w postaci bariery fizycznej i elektronicznej, które obejmowały:
Obecnie trwa realizacja 2 inwestycji związanych z budową lub modernizacją zabezpieczenia granicy państwowej z Białorusią, tj.:
Należy podkreślić, że dzięki prowadzonym w ostatnich latach inwestycjom na rzecz wzmocnienia infrastruktury granicznej oraz budowy i modernizacji zapór fizycznych i elektronicznych – jako działań powstrzymujących nielegalną migrację do Polski – skuteczność zabezpieczenia granicy pozostaje na bardzo wysokim poziomie. W 2025 r. skuteczność tę szacowano na poziomie 94% bezpośrednio na linii granicy państwowej i blisko 95% – z uwzględnieniem działań realizowanych w kolejnych strefach (na terytorium kraju czy też w pobliżu i na granicach wewnętrznych). Natomiast w I kwartale 2026 r. nie odnotowano żadnej udanej próby przekroczenia granicy z Białorusią, co oznacza 100% skuteczność zapory.
Ponadto w II połowie 2025 r. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) rozpoczęło realizację priorytetu polityki członków Rady Ministrów P4 – Bezpieczne granice – rozwój infrastruktury i potencjału operacyjnego formacji granicznych oraz skuteczne przeciwdziałanie i zwalczanie zagrożeń zewnętrznych. Realizacja priorytetu przewidziana jest na lata 2025-2029. Program ma wspierać zapewnienie właściwego bezpieczeństwa granic państwa na lądzie i morzu, a także bezpieczeństwa obywateli. Priorytet będzie realizowany m.in. poprzez modernizację elektronicznego zabezpieczenia zewnętrznej granicy Unii Europejskiej (UE) na odcinku polsko-białoruskim w zakresie zbudowania dodatkowych funkcjonalności dotyczących wykrywania i neutralizacji obiektów latających, a także doposażenia zabezpieczenia tego odcinka granicy w dodatkowe mobilne urządzenia zapewniające zobrazowanie strefy nadgranicznej. W odpowiedzi na utrzymującą się presję migracyjną i ataki hybrydowe zaplanowana architektura zapewni kompleksowy obraz sytuacyjny oraz przetwarzanie i przekazywanie informacji w sposób ciągły, niezależnie od ukształtowania terenu i warunków atmosferycznych.
Przedstawiając powyższe jednocześnie informuję, że obecnie nie jest planowana dalsza rozbudowa lub modernizacja zapory fizycznej na granicy z Białorusią. Aktualnie również nie jest planowana budowa drogi patrolowej lub innych dróg technicznych wzdłuż granicy państwowej, gdyż w grudniu 2025 r. zakończono modernizację drogi technicznej wzdłuż bariery fizycznej w zakresie jej utwardzenia. Natomiast, jak już wskazano powyżej, jest planowana dalsza modernizacja bariery elektronicznej na granicy z Białorusią. Ponadto w ramach realizacji ww. priorytetu polityki członków Rady Ministrów jest planowana również modernizacja bariery elektronicznej na odcinku polsko-rosyjskim oraz budowa elektronicznego zabezpieczenia granicy państwowej na odcinku polsko-ukraińskim.
Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego elektrycznego systemu zabezpieczenia granicy, należy wskazać, że SG na bieżąco analizuje dostępne rozwiązania techniczne, które mogą zostać wykorzystane w ochronie granicy państwowej i rozważa zastosowanie takich rozwiązań, które podniosą poziom skuteczności funkcjonowania zabezpieczenia granicy państwowej.
Jednocześnie resort spraw wewnętrznych i administracji nie prowadził analiz i nie planuje zastosowania elektrycznego systemu zabezpieczenia, ponieważ stanowiłby on zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi oraz zwierząt.
Straż Graniczna prowadzi wymianę informacji na temat doświadczeń w zakresie aktywnego zabezpieczania granic lądowych i infrastruktury granicznej z innymi państwami, w tym dotyczących granic: węgiersko-serbskiej, litewsko-białoruskiej czy łotewsko-białoruskiej. W przypadku ewentualnej rekomendacji Komendanta Głównego SG (który jest inwestorem w rozumieniu ustawy z dnia 29 października 2021 r. o budowie zabezpieczenia granicy państwowej[1]) dotyczącej potrzeby budowy aktywnego technicznego odstraszania na granicy międzyresortowy Zespół do spraw przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej (dalej także: Zespół), wyrazi stosowną opinię w tym zakresie. W tym miejscu należy zauważyć, że Zespół do spraw przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej, którego przewodniczącym jest minister właściwy do spraw wewnętrznych, został powołany zarządzeniem nr 256 Prezesa Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2021 r. w sprawie zespołu do spraw przygotowania i realizacji zabezpieczenia granicy państwowej[2], na mocy art. 5 ustawy o budowie zabezpieczenia granicy państwowej. Do zadań Zespołu należy m.in. zapewnienie wsparcia Komendantowi Głównemu SG, monitorowanie i ocena realizacji inwestycji oraz przygotowywanie sprawozdań z realizacji inwestycji, w celu przedłożenia wnioskującym organom państwowym informacji dotyczących stopnia jej zaawansowania.
Warto również wskazać, że w celu przeciwdziałania presji migracyjnej na granicy z Białorusią, która została sztucznie wykreowana przez władze Białorusi jako element działań hybrydowych, mających na celu destabilizację Polski i innych Państw Członkowskich UE oraz wywieranie presji na państwa europejskie, testowanie systemu ochrony granic zewnętrznych UE i NATO[3] oraz podsycanie nastrojów antyimigranckich oraz antyuchodźczych, a tym samym wywołanie poważnych sporów politycznych w kwestii polityki migracyjnej wewnątrz Państw Członkowskich, Rząd Rzeczypospolitej Polskiej (RP) podjął działania mające na celu wzmocnienie ochrony wschodniej granicy naszego kraju. Objęły one – oprócz wspomnianej budowy i modernizacji zabezpieczenia granicy państwowej w postaci bariery fizycznej i elektronicznej – następujące działania:
Decyzja o kontynuowaniu powyższych działań będzie podejmowana z uwzględnieniem bieżącej sytuacji na granicy z Białorusią oraz w zależności od nasilenia ataków na Polskę o charakterze hybrydowym ze strony Rosji i Białorusi.
Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego zwiększenia liczby funkcjonariuszy SG należy zauważyć, że w 2024 r. Kierownictwo MSWiA wraz z kierownictwem podległych służb mundurowych, podjęło pilne prace, mające na celu redukcję braków kadrowych w służbach, w tym zmniejszenie liczby wakatów i zachęcenie do wstępowania do służb. W związku z powyższym funkcjonariusze otrzymali 20% podwyżki uposażenia w 2024 r., a w 2025 r. miała miejsce kolejna podwyżka – 5%. W bieżącym roku, tj. od 1 stycznia 2026 r., fundusz uposażeń wzrósł o 3%. Ponadto zrównano pierwsze uposażenie funkcjonariuszy (w tym również funkcjonariuszy SG) z uposażeniem żołnierzy zawodowych. Uelastyczniono postępowanie kwalifikacyjne w służbach, co przyczyniło się do skrócenia czasu jego trwania oraz ograniczenia czynności podejmowanych wobec kandydatów. Wprowadzono także rozwiązania ułatwiające powrót do służby byłym funkcjonariuszom SG oraz Policji, wyodrębniono dedykowane im odpowiednio ścieżki postępowania kwalifikacyjnego, przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości weryfikacji takich kandydatów pod kątem spełnienia przez nich ustawowych kryteriów. Wprowadzono rozwiązania umożliwiające przyjmowanie kandydatów do służby kontraktowej w SG i Policji. W przypadku SG głównym zadaniem funkcjonariuszy w służbie kontraktowej jest realizacja zadań w ochronie fizycznej granicy państwowej, w szczególności na odcinkach granicy zagrożonych nielegalną migracją. Ponadto w szkołach ponadpodstawowych wprowadzono rozwiązania dotyczące oddziałów o profilu mundurowym. Dla absolwentów tych oddziałów (działających w liceach i technikach) stworzone zostały dogodne warunki postępowania kwalifikacyjnego do Policji oraz SG tak, aby było ono dla nich możliwie najkrótsze i preferencyjne. Kandydaci do służby, którzy ukończyli oddział o profilu mundurowym mają pierwszeństwo w przyjęciu do służby.
W 2025 r. przyjęto rozwiązania w zakresie systemowej poprawy zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych funkcjonariuszy. W Straży Granicznej przyznano dotychczas (stan na dzień 21 kwietnia br.) 15 859 świadczeń mieszkaniowych, co oznacza wypłatę tych świadczeń dla 95% funkcjonariuszy SG.
Przyjęto również Program modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa na w latach 2026-2029[4], w celu umożliwienia dalszego rozwoju służb, rozbudowy i modernizacji ich infrastruktury oraz wyposażenia. Aktualnie trwają prace nad zmianą systemu uposażeń, której celem będzie m.in. uproszczenie struktury dodatków do uposażenia, powiązania dodatków z rodzajem służby i miejscem jej pełnienia, zwiększenie pozycji dodatku za stopień poprzez zmianę jego wysokości w ramach awansu pomiędzy korpusami oraz w ramach korpusów.
Powyższe działania doprowadziły do znacznego zwiększenia atrakcyjności służby w formacjach resortu spraw wewnętrznych i administracji i rekordowego wręcz spadku liczby wakatów. Na koniec lutego 2026 r. w SG liczba wakatów wyniosła 384, co stanowi 2,29% w stosunku do stanu etatowego (16 794 etatów). Takiego niskiego wakatu w formacji nie było od lat. Powyższe pozwoliło na zwiększenie planu zatrudnienia SG o prawie 2,5 tys. dodatkowych etatów.
W odniesieniu bezpośrednio do Podlaskiego Oddziału SG, na odcinku którego znajduje się zapora fizyczna zabezpieczająca granicę z Białorusią, należy wskazać, że oddział ten w 2026 r. dysponuje limitem umożliwiającym realizację przyjęć do służby w liczbie do 330 osób, w tym:
Odnosząc się do zagadnienia koordynacji działania służb oraz inwestycji realizowanych w ramach Tarczy Wschód informuję, że koordynatorem Narodowego Programu Odstraszania i Obrony - Tarcza Wschód jest Minister Obrony Narodowej, który odpowiada za realizację programu i określanie kierunków współpracy zaangażowanych podmiotów. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji jest członkiem Zespołu Sterującego programu „Tarcza Wschód”. Zespół odpowiada m.in. za monitorowanie postępów realizacji programu oraz uzgadnianiu dalszych priorytetów.
Jednocześnie należy zauważyć, że wysoka skuteczność służb w ochronie wschodniej granicy i w walce z przemytnikami migrantów jest również efektem zmiany w 2024 r. taktyki i koordynacji działań prowadzonych w rejonach przygranicznych. Odcinek ten zabezpieczany jest obecnie przez funkcjonariuszy SG przy zorganizowanym i skoordynowanym wsparciu Sił Zbrojnych. Straż Graniczna na bieżąco monitoruje poziom zagrożenia nielegalną migracją oraz reaguje odpowiednio do skali jego natężenia.
Ponadto, mając na uwadze konieczność intensyfikacji i zacieśnienia współpracy wszystkich podmiotów zaangażowanych w zintegrowane zarządzanie granicami na poziomie krajowym w tym służb granicznych i inspekcji, jak również naczelnych, centralnych i terenowych organów administracji państwowej, zarządzeniem nr 85 Prezesa Rady Ministrów z dnia 24 czerwca 2020 r. w sprawie utworzenia zespołu do spraw zintegrowanego zarządzania granicą państwową[7] został powołany Zespół do spraw Zintegrowanego Zarządzania Granicą Państwową (dalej również jako: Zespół ZZGP). W skład Zespołu ZZGP wschodzą m.in. Minister Obrony Narodowej, a także Komendant Główny SG oraz Komendant Główny Policji.
Zgodnie z ww. zarządzeniem do zadań Zespołu ZZGP należy m.in.: przygotowanie projektu strategii zintegrowanego zarządzania granicą państwową oraz projektu „Planu działania”, który będzie podstawą wdrażania strategii zintegrowanego zarządzania granicą państwową; proponowanie działań mających na celu zapewnienie spójności procesu wdrażania zintegrowanego zarządzania granicą państwową, w tym zgodności jego inicjatyw z innymi przedsięwzięciami rozwojowymi państwa, a także właściwymi komponentami bezpieczeństwa narodowego, zarządzaniem kryzysowym, działaniami podejmowanymi w ramach współpracy międzynarodowej, w tym europejskiej; opracowywanie propozycji programów zagospodarowania granicy państwowej oraz przygotowanie projektu zasad ich finansowania przez odpowiednie organy, a także proponowanie działań mających na celu koordynację współpracy organów administracji rządowej z organami samorządu terytorialnego w zakresie zagospodarowania granicy państwowej.
Przedstawiając powyższe jednocześnie pragnę zauważyć, że informacje w zakresie zabezpieczenia granicy są cyklicznie przedstawiane na posiedzeniach komisji lub podkomisji Sejmu RP.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2023 r. poz. 1390.
[2] M.P. z 2023 r. poz. 1044.
[3] Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego.
[4] Ustawą z dnia 21 listopada 2025 r. o ustanowieniu „Programu modernizacji Policji, Straży Granicznej, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Ochrony Państwa w latach 2026-2029 (Dz. U. poz. 1810).
[5] do 17 kwietnia 2026 r. przyjęto 50 osób.
[6] do 17 kwietnia 2026 r. przyjęto 3 osoby.
[7] M.P. z 2022 r. poz. 1122, z późn. zm.