do ministra zdrowia
w sprawie zasad rozliczania i finansowania nadwykonań świadczeń zdrowotnych przez NFZ oraz ich wpływu na płynność finansową szpitali i dostępność świadczeń dla pacjentów
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Michał Kowalski, Wojciech Michał Zubowski, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Magdalena Filipek-Sobczak, Bartłomiej Dorywalski, Filip Kaczyński
Data wpływu: 13-04-2026
Szanowna Pani Minister,
opinia publiczna w ostatnim czasie szczególnie mocno zwraca uwagę na problem niepewności co do finansowania przez NFZ świadczeń wykonanych ponad wartość zakontraktowaną, w szczególności świadczeń limitowanych. Problem ten ma charakter systemowy, ponieważ dotyczy sytuacji, w której potrzeby zdrowotne pacjentów przewyższają poziom finansowania ustalony w umowach zawartych ze świadczeniodawcami, a podmioty lecznicze stają przed wyborem między wykonaniem świadczenia a ryzykiem braku pełnej zapłaty.
Z oficjalnego komunikatu NFZ z 3 marca 2025 r. wynikało, że nadwykonania w pozostałych świadczeniach limitowanych miały być finansowane po cenie nominalnej albo niższej od nominalnej. Fundusz wskazał wprost, że niższe stawki miały dotyczyć m.in. endoprotezoplastyki, hospitalizacji planowych i jednodniowych, fizjoterapii ambulatoryjnej i domowej oraz świadczeń opieki długoterminowej w ZOL.
Problem nie dotyczy wyłącznie rozliczeń historycznych. NFZ w komunikacie z 3 marca 2026 r. podał, że po podsumowaniu 2025 r. wartość nadwykonań wyniosła 1,62 mld zł w świadczeniach nielimitowanych, 1,09 mld zł w lekach w programach lekowych i chemioterapii oraz 2,61 mld zł w pozostałych świadczeniach limitowanych.
Sytuacja ta nakłada się na trudną kondycję finansową szpitali. Na podstawie informacji resortu zdrowia, we wrześniu 2025 r. zadłużenie szpitali publicznych wyniosło 25,4 mld zł, w tym ponad 3,4 mld zł zobowiązań wymagalnych, a zadłużenie szpitali powiatowych na koniec marca 2025 r. sięgało 8 mld 775 mln zł.
Opisany stan rodzi wątpliwości co do przewidywalności finansowania świadczeń, równości traktowania świadczeniodawców w poszczególnych województwach oraz wpływu polityki rozliczania nadwykonań na dostępność leczenia planowego, rehabilitacji i diagnostyki. Wątpliwości budzi także brak jednolitych, publicznie znanych kryteriów ustalania stawek niższych od nominalnych oraz brak jasnej informacji, czy i w jaki sposób Minister Zdrowia wykorzystuje ustawowe instrumenty nadzorcze wobec NFZ w sytuacji, gdy praktyka rozliczeń może wpływać na interes świadczeniobiorców i płynność finansową podmiotów leczniczych.
W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje danymi o łącznej wartości nadwykonań za lata 2024 i 2025 w podziale na:
a) świadczenia nielimitowane,
b) świadczenia limitowane finansowane w 100 proc.,
c) świadczenia limitowane finansowane poniżej ceny nominalnej,
d) świadczenia limitowane nierozliczone.
Jeżeli tak, proszę o ich przedstawienie w układzie krajowym i według oddziałów wojewódzkich NFZ.
2. Ile świadczeniodawców oraz jaka liczba świadczeń w latach 2024 i 2025 zostały objęte rozliczeniem po stawkach niższych od nominalnych, wraz ze wskazaniem zakresów świadczeń i zastosowanych poziomów finansowania?
3. Jaka była wartość nierozliczonych nadwykonań według stanu na 31 grudnia 2025 r. oraz na 31 marca 2026 r., z podziałem na rodzaje świadczeń i oddziały wojewódzkie NFZ?
4. Jakie konkretne decyzje finansowe i organizacyjne zostały podjęte przez Ministerstwo Zdrowia od 1 stycznia 2025 r. w celu zapewnienia terminowego rozliczania nadwykonań, w tym jakie środki przekazano NFZ, w jakich datach i na jakie kategorie świadczeń?
5. Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizy wpływu obniżonych stawek za nadwykonania limitowane na liczbę wykonywanych świadczeń planowych, czas oczekiwania pacjentów oraz sytuację finansową szpitali, zwłaszcza w obszarach endoprotezoplastyki, rehabilitacji, hospitalizacji planowych i opieki długoterminowej? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz.
6. Na jakiej podstawie prawnej i według jakiej metodologii NFZ ustala stawki niższe od ceny nominalnej dla określonych grup świadczeń limitowanych oraz tzw. degresję przy rozliczaniu nadwykonań?
7. Czy Minister Zdrowia, wykonując nadzór nad NFZ, badał zróżnicowanie praktyki poszczególnych oddziałów wojewódzkich w zakresie rozliczania nadwykonań limitowanych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, czy stwierdzono nieprawidłowości, jakie wydano zalecenia i czy zostały one wykonane.
8. Czy Ministerstwo Zdrowia monitoruje przypadki ograniczania przyjęć planowych, przesuwania terminów zabiegów, badań lub rehabilitacji z powodu ryzyka braku pełnego finansowania nadwykonań? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie skali tego zjawiska i sposobu monitorowania.
9. Jaki jest wynik konsultacji publicznych projektu zmian ogłoszonego przez NFZ 11 marca 2026 r. dotyczącego rozliczania nadwykonań w tomografii komputerowej, rezonansie magnetycznym, gastroskopii i kolonoskopii, oraz jakie stanowisko zajmuje w tej sprawie Ministerstwo Zdrowia?
10. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wprowadzenie jednolitych, ogólnokrajowych zasad rozliczania nadwykonań limitowanych, w tym minimalnych standardów płatności, terminów rozliczeń oraz jawnych kryteriów dla wszystkich oddziałów wojewódzkich NFZ? Jeżeli tak, proszę o wskazanie harmonogramu prac.
Z poważaniem