Interpelacja nr 16563

do ministra zdrowia

w sprawie sytuacji nisko funkcjonujących dorosłych osób z autyzmem

Zgłaszający: Magdalena Sroka

Data wpływu: 13-04-2026

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją dotyczącą niezwykle trudnej sytuacji dorosłych osób ze spektrum autyzmu o wysokim poziomie potrzeb wsparcia (tzw. osób nisko funkcjonujących).

Osoby te bardzo często nie są zdolne do podjęcia pracy zarobkowej ani samodzielnego funkcjonowania w społeczeństwie. Wymagają stałej, intensywnej opieki oraz specjalistycznego wsparcia zdrowotnego, terapeutycznego i środowiskowego. Po zakończeniu edukacji systemowej ich sytuacja ulega znacznemu pogorszeniu – dostęp do terapii i opieki zdrowotnej jest ograniczony, a ciężar opieki niemal w całości spoczywa na rodzinach, najczęściej starzejących się rodzicach.

Szczególnie istotnym problemem jest niewystarczająca liczba miejsc w środowiskowych domach samopomocy (ŚDS), które w praktyce stanowią jedną z nielicznych form dziennego wsparcia dla dorosłych osób z autyzmem wymagających stałej opieki. W wielu regionach kraju liczba dostępnych miejsc jest rażąco niewystarczająca, co skutkuje długimi kolejkami oczekujących lub całkowitym brakiem dostępu do tej formy wsparcia. Dla wielu rodzin oznacza to faktyczne pozostawienie bez jakiejkolwiek pomocy instytucjonalnej.

Obecny system ochrony zdrowia nie zapewnia kompleksowej, długoterminowej opieki dla tej grupy pacjentów. Brakuje wyspecjalizowanych placówek dla dorosłych osób z autyzmem, odpowiedniego finansowania świadczeń oraz koordynacji pomiędzy opieką zdrowotną a systemem pomocy społecznej.

W związku z powyższym proszę o udzielnie odpowiedzi na następujące pytania:

  1. Jakie działania podejmuje Ministerstwo Zdrowia w celu zapewnienia kompleksowej opieki zdrowotnej dla dorosłych osób z autyzmem o wysokim poziomie potrzeb wsparcia?
  2. Ile obecnie funkcjonuje w Polsce wyspecjalizowanych placówek (oddziałów, poradni, ośrodków) dedykowanych dorosłym osobom ze spektrum autyzmu, w szczególności osobom nisko funkcjonującym?
  3. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje utworzenie systemu specjalistycznych ośrodków całodobowej opieki dla dorosłych osób z autyzmem, które nie są w stanie funkcjonować samodzielnie?
  4. Jak wygląda dostępność świadczeń psychiatrycznych dla dorosłych osób z autyzmem w ramach NFZ (średni czas oczekiwania, liczba świadczeń, liczba pacjentów)?
  5. Czy prowadzone są statystyki dotyczące liczby dorosłych osób z autyzmem wymagających całodobowej opieki oraz ich sytuacji zdrowotnej? Jeśli tak – proszę o ich przedstawienie.
  6. Jak Ministerstwo Zdrowia ocenia dostępność miejsc w środowiskowych domach samopomocy dla dorosłych osób z autyzmem oraz czy prowadzone są analizy dotyczące skali niedoboru tych miejsc?
  7. Czy planowane jest zwiększenie liczby miejsc w ŚDS oraz rozwój tej formy wsparcia w kontekście rosnącej liczby dorosłych osób z autyzmem wymagających opieki dziennej?
  8. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje zwiększenie finansowania świadczeń zdrowotnych i terapeutycznych dla tej grupy pacjentów?
  9. W jaki sposób zapewniana jest ciągłość terapii po ukończeniu przez osoby z autyzmem systemu edukacji?
  10. Czy rozważane jest wprowadzenie dedykowanych programów terapeutycznych dla dorosłych osób z autyzmem, finansowanych ze środków publicznych?
  11. Czy Ministerstwo Zdrowia współpracuje z innymi resortami w celu stworzenia spójnego systemu wsparcia (zdrowie - pomoc społeczna - mieszkalnictwo)? Jeśli tak, jakie są efekty tej współpracy?
  12. Czy planowane są rozwiązania systemowe dotyczące opieki nad dorosłymi osobami z autyzmem po śmierci ich opiekunów?

Z wyrazami szacunku

Magdalena Sroka
Poseł na Sejm RP