Interpelacja nr 16670

do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej

w sprawie systemowych barier w dostępie do ochrony prawnej osób z niepełnosprawnościami oraz niespójności kryteriów dochodowych z kosztami egzystencji

Zgłaszający: Bożena Lisowska

Data wpływu: 17-04-2026

Szanowna Pani Ministro,

zwracam się z prośbą o wyjaśnienia w sprawie, która obnaża głęboki problem braku realnego środka ochrony prawnej dla osób z niepełnosprawnościami znajdujących się w krytycznej sytuacji bytowej.

Z analizy dokumentacji przekazanej przez obywateli wynika niepokojący schemat: osoby w najtrudniejszej sytuacji, których dochód oscyluje wokół granicy biologicznego przetrwania, są odsyłane przez instytucje państwowe (RPO, BON, NIK, RIO) na zasadzie braku właściwości rzeczowej. W efekcie obywatel pozostaje sam z problemem, który Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w piśmie DPS-XII.052.81.2026 określiło jako „rosnącą lukę między kryterium a minimum egzystencji”.

W związku z powyższym proszę o odniesienie się do następujących kwestii:

1. Brak skutecznej drogi odwoławczej
   Jakie działania podejmie ministerstwo, aby wyeliminować zjawisko „odsyłania od drzwi do drzwi” osób z niepełnosprawnościami, które dokumentują życie poniżej minimum egzystencji? Gdzie w polskim systemie prawnym znajduje się organ władny podjąć interwencję merytoryczną, gdy MOPS i SKO ignorują dane statystyczne GUS i IPiSS?
2. Kryterium dochodowe a godność (art. 30 Konstytucji RP)
   Proszę o wyjaśnienie, jak resort interpretuje fakt, że od 2025 r. kryterium dochodowe (823 zł) jest niższe niż minimum egzystencji (842,39 zł według IPiSS). Czy w opinii ministerstwa dopuszczalne jest utrzymywanie progu pomocy społecznej na poziomie, który nie gwarantuje zaspokojenia podstawowych potrzeb biologicznych?
3. Realne koszty życia osób z niepełnosprawnością
   Pismo GUS z dnia 19.03.2026 r. potwierdza, że średnie wydatki na osobę w rodzinie 4-osobowej (1776 zł) ponad dwukrotnie przewyższają kryterium ustawowe. Czy resort planuje wdrożenie środków naprawczych, takich jak wprowadzenie „koszyka kosztów dodatkowych” dla osób z niepełnosprawnościami, który byłby odliczany od dochodu przy ustalaniu prawa do świadczeń?
4. Współpraca międzyresortowa
   Czy ministerstwo podejmie dialog z organami kontrolnymi (NIK, RPO), aby wypracować standard ochrony dla osób, które – tak jak w zgłoszonym mi przypadku – przez 22 miesiące pozostawały bez jakiegokolwiek wsparcia systemowego ze względu na sztywne i nieadekwatne ramy prawne?

Zwracam się z uprzejmą prośbą o merytoryczne i wyczerpujące wyjaśnienie powyższych kwestii. Sprawa ta nie dotyczy jednostkowego błędu urzędniczego, lecz systemowej luki, która w świetle Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych wymaga pilnej interwencji państwa.