Interpelacja nr 16717

do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej

w sprawie zasad przyznawania tzw. renty wdowiej oraz decyzji odmownych ZUS wobec wdów, które utraciły małżonka przed osiągnięciem ustawowego wieku

Zgłaszający: Gabriela Lenartowicz

Data wpływu: 20-04-2026

Racibórz, 16.04.2026 r.

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego z prośbą o podjęcie interwencji w ramach wykonywania mandatu poselskiego zwracają się mieszkanki mojego okręgu wyborczego z prośbą o interwencję w sprawie odmowy przyznania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych świadczenia określanego jako tzw. renta wdowia.

Z przekazanych informacji wynika, że wnioskodawczyni została wdową w wieku 49 lat, a następnie – po spełnieniu innych warunków – wystąpiła do ZUS z wnioskiem o przyznanie świadczenia. Organ rentowy wydał jednak decyzję odmowną.

Analiza obowiązujących przepisów wskazuje, że sytuacja ta może wynikać z konstrukcji systemu świadczeń:

• zgodnie z przepisami prawo do renty rodzinnej przysługuje wdowie m.in. wtedy, gdy w chwili śmierci małżonka ukończyła 50 lat lub spełni inne warunki (np. wychowuje dzieci) ,
• jednocześnie wdowa może nabyć to prawo także później – jeśli osiągnie wiek 50 lat w ciągu 5 lat od śmierci małżonka,
• natomiast tzw. renta wdowia (czyli możliwość łączenia świadczeń) wymaga spełnienia znacznie bardziej rygorystycznych warunków, w tym osiągnięcia wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet) oraz nabycia prawa do renty rodzinnej nie wcześniej niż w wieku 55 lat.

W praktyce oznacza to, że kobiety, które zostały wdowami przed ukończeniem 50. roku życia (jak w opisanym przypadku) mogą zostać trwale wykluczone z możliwości skorzystania z renty wdowiej, nawet jeśli spełniają inne przesłanki i znajdują się w trudnej sytuacji życiowej.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jakie są najczęstsze przyczyny wydawania decyzji odmownych przez ZUS w sprawach dotyczących renty wdowiej w przypadku kobiet, które zostały wdowami przed ukończeniem 50. roku życia?
2. Ile takich decyzji odmownych wydano w latach 2024-2026 (z podziałem na wiek wnioskodawczyń w chwili śmierci małżonka)?
3. Czy ministerstwo analizuje wpływ obecnych przepisów na sytuację kobiet, które owdowiały przed osiągnięciem wieku 50 lat i nie mogą skorzystać z renty wdowiej?
4. Czy rozważane są zmiany legislacyjne w kierunku:
   • obniżenia progów wiekowych,
   • albo uznania wcześniejszego owdowienia jako szczególnej przesłanki uprawniającej do świadczenia?
5. Czy planowane jest wprowadzenie mechanizmów osłonowych dla tej grupy wdów, które mimo długoletniego stażu małżeńskiego i pracy pozostają poza systemem wsparcia?

Opisany przypadek wskazuje na potencjalną lukę systemową, w której osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej nie uzyskują wsparcia ze względu na sztywne kryteria wiekowe, nie zawsze odpowiadające realiom społecznym.

Bardzo proszę o szybką odpowiedź.

Z poważaniem

Gabriela Lenartowicz