do ministra finansów i gospodarki
w sprawie modelu instytucjonalnego obsługi środków z instrumentu SAFE przez BGK oraz ewentualnego powołania odrębnego podmiotu pośredniczącego
Zgłaszający: Jarosław Krajewski, Patryk Wicher, Władysław Kurowski, Małgorzata Wassermann, Lidia Czechak, Wioletta Maria Kulpa, Anna Schmidt, Małgorzata Golińska, Michał Kowalski, Bartłomiej Dorywalski, Filip Kaczyński
Data wpływu: 20-04-2026
Panie Ministrze,
w materiałach rządowych dotyczących wdrożenia SAFE wskazano, że Polska złożyła 28 listopada 2025 r. wniosek o pomoc finansową w wysokości 43 734 100 805 euro. Rządowy projekt ustawy z 11 lutego 2026 r. przewidywał utworzenie Finansowego Instrumentu Zwiększenia Bezpieczeństwa SAFE (FIZB) jako wyodrębnionego instrumentu prowadzonego przez BGK, z pożyczką zaciąganą przez BGK, z zarządzaniem środkami przez BGK oraz z gwarancją udzielaną przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.
Następnie, po odmowie podpisania ustawy o FIZB przez prezydenta RP 12 marca 2026 r., Rada Ministrów przyjęła 13 marca 2026 r. uchwałę w sprawie Programu Polska Zbrojna. W oficjalnym komunikacie rządowym wskazano, że pożyczka z SAFE zostanie zaciągnięta przez BGK na rzecz Funduszu Wsparcia Sił Zbrojnych, MON ma pełnić wiodącą rolę koordynacyjną, a wykorzystanie środków ma podlegać kontroli wewnętrznej, audytowi wewnętrznemu, audytowi szefa KAS oraz osłonie antykorupcyjnej i kontrwywiadowczej.
W tym stanie rzeczy zasadnicze znaczenie ma nie tylko samo pozyskanie środków, ale również krajowy model ich obsługi. W przeanalizowanych publicznie dostępnych komunikatach dotyczących SAFE wskazano BGK oraz FWSZ, lecz nie przedstawiono jednoznacznie, czy pomiędzy BGK a beneficjentami ma funkcjonować odrębna spółka lub inny podmiot pośredniczący. Kwestia ta pozostaje niewyjaśniona. Jednocześnie w innym publicznym instrumencie finansowania bezpieczeństwa i obronności — Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności — ustawodawca wprost przewidział utworzenie przez BGK spółki specjalnego przeznaczenia, której BGK ma być jedynym właścicielem.
Najpoważniejsze wątpliwości dotyczą obecnie praktycznego toru przepływu środków SAFE: od Komisji Europejskiej, przez BGK i FWSZ, do końcowych beneficjentów, a także kosztów tej obsługi, zasad ich ujmowania oraz odpowiedzialności poszczególnych podmiotów za weryfikację, wypłatę, rozliczenie i kontrolę środków. Szczególne znaczenie ma odpowiedź na pytanie, czy rząd zamierza pozostać przy modelu bezpośrednim BGK – beneficjent, czy też planuje utworzenie odrębnej spółki pośredniczącej. W zawetowanej ustawie przewidywano ponadto, że prowizyjne wynagrodzenie BGK z tytułu obsługi FIZB w 2026 r. miałoby być zawarte w wynagrodzeniu prowizyjnym z tytułu obsługi FWSZ, co pokazuje, że kwestia kosztów obsługi nie jest marginalna i wymaga precyzyjnego ujawnienia także po zmianie modelu wdrożeniowego.
W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami:
1. Czy na dzień udzielenia odpowiedzi został przyjęty przez rząd ostateczny krajowy model operacyjny obsługi środków SAFE, obejmujący cały przepływ środków od Komisji Europejskiej, przez BGK i Fundusz Wsparcia Sił Zbrojnych do końcowych beneficjentów; jeżeli tak, proszę o jego szczegółowe przedstawienie wraz ze wskazaniem wszystkich uczestniczących podmiotów i podstaw prawnych ich działania?
2. Czy planowane jest powołanie odrębnej spółki albo innego podmiotu pośredniczącego pomiędzy BGK a beneficjentami środków SAFE; jeżeli tak, proszę wskazać:
a) planowaną formę prawną,
b) planowaną strukturę organów,
c) planowaną wysokość kapitału zakładowego albo innego kapitału założycielskiego,
d) źródła pokrycia tego kapitału,
e) planowaną strukturę udziałową lub akcjonariat, w tym procentowy udział poszczególnych podmiotów?
3. Czy BGK ma być jedynym właścicielem, udziałowcem albo akcjonariuszem ewentualnego podmiotu pośredniczącego, czy też rozważany jest udział Skarbu Państwa, innych państwowych osób prawnych, spółek z udziałem Skarbu Państwa albo innych podmiotów; jeżeli tak, to jakich i w jakiej relacji kapitałowej?
4. Jaki dokładnie zakres czynności ma wykonywać BGK przy obsłudze środków SAFE?
5. Jakie kategorie beneficjentów końcowych są obecnie przewidywane w krajowym modelu SAFE oraz które z nich mają otrzymywać środki bezpośrednio z BGK, a które ewentualnie za pośrednictwem innego podmiotu?
6. Jakie czynności organizacyjne i prawne zostały już wykonane przez Ministerstwo Finansów oraz BGK w celu uruchomienia obsługi środków SAFE, w tym czy przygotowano projekty porozumień, statutów, umów operacyjnych, umów z beneficjentami lub regulaminów naboru i wypłat?
7. Czy zostały już sporządzone analizy prawne, finansowe lub organizacyjne dotyczące utworzenia odrębnej spółki pośredniczącej; jeżeli tak, proszę o wskazanie dat ich sporządzenia, podmiotów przygotowujących oraz głównych wniosków?
8. W jaki sposób zostanie zapewnione pełne rozdzielenie rachunkowe i sprawozdawcze środków SAFE od pozostałych środków FWSZ, tak aby możliwe było jednoznaczne ustalenie wysokości każdej transzy, kosztów obsługi, kosztów finansowania, kosztów zabezpieczeń oraz wydatków ponoszonych na rzecz poszczególnych beneficjentów?
9. Jakie wynagrodzenie, prowizje, marże, opłaty lub inne koszty obsługi przewidziano dla BGK, a jakie — dla ewentualnego podmiotu pośredniczącego, oraz na jakiej podstawie prawnej i według jakiej metodologii koszty te będą ustalane, księgowane i ujawniane?
10. Czy minister planuje wprowadzenie dodatkowych mechanizmów przejrzystości i kontroli parlamentarnej nad obsługą środków SAFE przez BGK?
11. Jeżeli rząd nie planuje powołania odrębnej spółki pośredniczącej, to proszę o jednoznaczne potwierdzenie tego stanowiska oraz wskazanie, jaki alternatywny model bezpośredniej obsługi beneficjentów przez BGK zostanie zastosowany i dlaczego został uznany za najwłaściwszy z punktu widzenia bezpieczeństwa, kosztów i kontroli publicznej?
Z poważaniem