w sprawie uprawnień straży miejskiej i Policji w zakresie kontroli palenisk
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 13-05-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 16757 Pana Posła Grzegorza Płaczka[1] w sprawie uprawnień straży miejskiej i Policji w zakresie kontroli palenisk, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
Zgodnie z art. 379 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska[2], minister właściwy do spraw klimatu, marszałek województwa, starosta oraz wójt, burmistrz lub prezydent miasta sprawują kontrolę przestrzegania i stosowania przepisów o ochronie środowiska, w zakresie objętym właściwością tych organów. Do wykonywania zadań w powyższym zakresie mogą oni upoważnić:
W art. 379 ust. 3 ustawy wskazano, że kontrolujący, wykonując kontrolę, jest uprawniony m.in. do wejścia na teren nieruchomości, obiektu lub ich części, jednak z zastrzeżeniem czasowym i przedmiotowym:
Istotny jest fakt, że prawo wstępu dotyczy każdej nieruchomości bądź obiektu, o ile są one w jakiś sposób związane z przedmiotem kontroli.
Odnosząc się do kwestii warunków formalnych, jakie muszą zostać spełnione, aby kontrola paleniska w lokalu mieszkalnym była zgodna z prawem informuję, że przedmiotowe warunki zostały wskazane w przepisach ustawy.
Wobec powyższego należy wskazać, że strażnik straży gminnej (miejskiej) powinien posiadać imienne, pisemne upoważnienie, wydane przez wójta, burmistrza, lub prezydenta miasta, określające zakres i cel kontroli (art. 379 ust. 2 ustawy), a kontrola w częściach mieszkalnych może być prowadzona wyłącznie w godzinach 6:00-22:00 (art. 379 ust. 3 pkt 1 ustawy). Ponadto zakres przeprowadzanych czynności kontrolnych ogranicza się do przypadków wskazanych w art. 379 ust. 3 ustawy, do których należą m.in.:
w zakresie niezbędnym do ustalenia stanu faktycznego;
Z przeprowadzonych czynności kontrolnych jest sporządzany protokół, którego jeden egzemplarz doręcza się kontrolowanej osobie fizycznej (art. 380 ust. 1 ustawy).
Jednocześnie informuję, że uniemożliwienie lub utrudnienie przeprowadzenia przedmiotowej kontroli wyczerpuje znamiona czynu zabronionego, określonego w art. 225 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny[3]. Wówczas zarówno Policja, jak i prokuratura są uprawnione do podejmowania czynności na ogólnych zasadach wynikających z regulacji ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego[4]. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 379 ust. 6 ustawy, kontrolowana osoba fizyczna jest zobowiązana umożliwić przeprowadzanie kontroli, a w szczególności dokonanie czynności, o których mowa w art. 379 ust. 3 ustawy.
Policja posiada uprawnienia do kontroli palenisk m.in. w sytuacji, gdy strażnicy miejscy lub urzędnicy napotykają opór ze strony właściciela posesji lub w przypadku realnego zagrożenia bezpieczeństwa kontrolujących. Dodatkowo Policja może prowadzić kontrole, reagując na zgłoszenia dotyczące nielegalnego spalania odpadów lub łamania naruszeń uchwał antysmogowych przyjętych przez sejmiki wojewódzkie. Nałożenie grzywny w drodze mandatu karnego za czyn wyczerpujący znamiona wykroczenia określonego w art. 334 ustawy jest możliwe na zasadach ogólnych.
Minister Klimatu i Środowiska w stanowisku[5] do niniejszej interpelacji wskazał, że w odpowiedzi na wątpliwości związane z kontrolą palenisk domowych oraz w celu ujednolicenia w skali kraju wskazówek w zakresie prowadzenia kontroli ww. palenisk został przygotowany „Poradnik dla gmin dotyczący dobrych praktyk prowadzenia kontroli palenisk domowych oraz uchwał antysmogowych", który jest dostępny jest na stronie https://www.gov.pl/web/klimat/poradnik-dla-gmin-dotyczacy-dobrych-praktyk-prowadzenia-kontroli-palenisk-domowych-oraz-uchwal-antysmogowych.
Poradnik zawiera m.in. wzory upoważnień, protokołów i procedur oraz przykłady postępowania i zalecenia. Celem Poradnika jest nie tylko przedstawienie obowiązków prawnych i pomoc w przeprowadzaniu kontroli, ale także budowanie świadomości oraz poszerzanie kompetencji kontrolujących – tak, aby podejmowane działania służyły zarówno efektywnemu wykrywaniu czynów zabronionych, jak i edukowaniu, informowaniu oraz wspieraniu mieszkańców w walce o czyste powietrze.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] skierowaną do Prezesa Rady Ministrów, przekazaną Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu udzielenia odpowiedzi w porozumieniu z Ministrem Klimatu i Środowiska, pismem Pana Jakuba Stefaniaka, Sekretarza Stanu w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, działającego z upoważnienia Prezesa Rady Ministrów
[2] Dz. U. z 2025 r. poz. 647, z późn. zm., dalej: ustawa
[3] Dz. U. z 2025 r. poz. 383, z późn. zm.
[4] Dz. U. z 2026 r. poz. 490, z późn. zm.
[5] pismo z 6 maja 2026 r., sygn. DPN-WJP.0500.4.2026.MB