Interpelacja nr 16782

do ministra obrony narodowej, ministra spraw wewnętrznych i administracji

w sprawie przygotowania osób z niepełnosprawnościami do sytuacji zagrożeń i kryzysów w ramach systemu ochrony ludności

Zgłaszający: Agnieszka Ścigaj, Krzysztof Ciecióra, Anna Dąbrowska-Banaszek, Robert Warwas, Lidia Czechak, Urszula Rusecka, Maria Koc, Anna Kwiecień

Data wpływu: 22-04-2026

Szanowni Panie Premierze, Szanowny Panie Ministrze,

w ostatnim czasie podejmowane są działania mające na celu zwiększenie poziomu przygotowania społeczeństwa na sytuacje kryzysowe, w tym konflikty zbrojne, katastrofy naturalne czy inne zagrożenia. Obejmują one m.in. opracowywanie poradników dla ludności oraz rozwój programów szkoleń o charakterze powszechnym, takich jak Wojska Obrony Terytorialnej – inicjatywy szkoleniowe czy działania prowadzone przez Ministerstwo Obrony Narodowej i Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Jednocześnie pojawiają się poważne sygnały ze środowisk eksperckich oraz organizacji reprezentujących osoby z niepełnosprawnościami, że system ten w niewystarczającym stopniu uwzględnia potrzeby tej grupy obywateli. Dotyczy to zarówno treści poradników, jak i dostępności szkoleń praktycznych. W szczególności wskazuje się, że osoby z niepełnosprawnościami – mimo że stanowią znaczącą część społeczeństwa (ponad 3 miliony obywateli) – nie mają zapewnionego adekwatnego systemu przygotowania do funkcjonowania w warunkach zagrożenia.

Z dostępnych informacji wynika, że obecne programy szkoleniowe mają charakter uniwersalny i nie są dostosowane do specyficznych potrzeb osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności, w tym ruchowej, sensorycznej czy intelektualnej. Brakuje dedykowanych kursów, materiałów szkoleniowych w dostępnych formatach oraz procedur uwzględniających ograniczenia funkcjonalne tych osób w sytuacjach ewakuacji, schronienia czy dostępu do pomocy.

Problem ten nabiera szczególnego znaczenia w kontekście aktualnej sytuacji międzynarodowej oraz działań państwa w zakresie budowy systemu ochrony ludności i obrony cywilnej. W warunkach realnego zagrożenia brak przygotowania tak dużej grupy obywateli może prowadzić nie tylko do zwiększonego ryzyka dla ich życia i zdrowia, ale także do poważnych wyzwań organizacyjnych dla służb ratunkowych.

W związku z powyższym zasadne wydaje się podjęcie działań systemowych, które zapewnią realne włączenie osób z niepełnosprawnościami do systemu przygotowania obronnego i zarządzania kryzysowego. Dotyczy to zarówno opracowania dedykowanych programów szkoleniowych, jak i dostosowania istniejących narzędzi edukacyjnych oraz procedur operacyjnych.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy problem niewystarczającego uwzględnienia osób z niepełnosprawnościami w systemie przygotowania ludności do sytuacji zagrożeń jest znany ministerstwu oraz czy był przedmiotem analiz?
2. Jakie działania zostały dotychczas podjęte przez Ministerstwo Obrony Narodowej oraz Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w celu dostosowania programów szkoleniowych i materiałów edukacyjnych do potrzeb tej grupy obywateli?
3. Czy obecnie funkcjonują jakiekolwiek dedykowane szkolenia lub programy przygotowawcze skierowane bezpośrednio do osób z niepełnosprawnościami, a jeśli tak – jaka jest ich skala i dostępność?
4. Czy planowane jest opracowanie odrębnych standardów szkoleniowych oraz procedur ewakuacyjnych uwzględniających różne rodzaje niepełnosprawności?
5. Czy poradniki i materiały informacyjne przygotowywane przez administrację publiczną są dostępne w formatach dostosowanych do potrzeb osób z niepełnosprawnościami, takich jak język łatwy do czytania, audiodeskrypcja czy tłumaczenie na polski język migowy?
6. Czy prowadzone są konsultacje z organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami w zakresie projektowania systemu ochrony ludności oraz jakie wnioski z tych konsultacji zostały wdrożone?
7. Jakie konkretne działania ministerstwa planują podjąć w najbliższym czasie w celu zapewnienia pełniejszego włączenia osób z niepełnosprawnościami do systemu bezpieczeństwa państwa oraz kiedy można oczekiwać ich wdrożenia?
8. Czy rozważane jest wprowadzenie obowiązku uwzględniania potrzeb osób z niepełnosprawnościami w projektowaniu wszystkich działań z zakresu obrony cywilnej i zarządzania kryzysowego?