w sprawie asymetrii między przedawnieniem wykonania mandatu karnego a usuwaniem punktów karnych z centralnej ewidencji kierowców
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 13-05-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 16791 Pana Posła Rafała Komarewicza w sprawie asymetrii między przedawnieniem wykonania mandatu karnego a usuwaniem punktów karnych z centralnej ewidencji kierowców, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam informacje, pozostające w zakresie właściwości Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.
W pierwszej kolejności warto zauważyć, że postępowanie mandatowe i przyznawanie punktów karnych są odrębnymi postępowaniami, które różnią się od siebie pod względem celów oraz funkcji.
Punkty karne, które są ewidencjonowane w Centralnej Ewidencji Kierowców (CEK) nie stanowią kary ani środka karnego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 maja 1971 r. - Kodeks wykroczeń[1]. Są one instrumentem o charakterze administracyjno-prewencyjnym, którego celem jest monitorowanie zachowań kierowców na drodze oraz wczesna identyfikacja osób stwarzających zwiększone zagrożenie w ruchu drogowym.
Z kolei celem wystawienia mandatu karnego przez właściwe organy jest szybkie i skuteczne ukaranie sprawcy wykroczenia bez konieczności angażowania sądu oraz odstraszenie od podobnych zachowań w przyszłości.
Istotny jest przy tym fakt, że instytucja przedawnienia, która została uregulowana w art. 45 Kodeksu wykroczeń w odniesieniu do wykroczenia powoduje, że z upływem okresu przedawnienia niemożliwe jest prowadzenie postępowania zmierzającego do ukarania sprawcy czynu zabronionego, a tym samym nie jest możliwe jego ukaranie. Natomiast usunięcie punktów karnych z ewidencji, zgodnie z art. 98 ust. 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami[2], służy eliminacji informacji o naruszeniach po upływie czasu, w którym zachowanie kierowcy może być poddane ocenie w zakresie jego kompetencji do bezpiecznego kierowania pojazdem.
Odnosząc się do wnioskowanych przez Pana Posła danych statystycznych informuję, że forma i zakres gromadzonych przez Policję informacji uniemożliwia wygenerowanie danych dotyczących liczby kierowców, dla których punkty przypisane za naruszenia przepisów ruchu drogowego pozostawały w ewidencji, pomimo przedawnienia wykonania grzywny, a także liczby przypadków utraty uprawnień w ww. okolicznościach.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji nie dysponuje również informacjami, jaki odsetek mandatów karnych za wykroczenia drogowe nie jest opłacany w terminie i ostatecznie ulega przedawnieniu. W tym miejscu warto nadmienić, że organem, który pobiera kwoty z mandatów karnych nałożonych, m.in. przez Policję oraz inne uprawnione organy (z wyjątkiem Inspekcji Transportu Drogowego oraz straży gminnych) i tym samym dysponuje wnioskowanymi przez Pana Posła informacjami - jest Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w Opolu[3].
W nawiązaniu do kwestii ewentualnego wprowadzenia automatycznego mechanizmu usuwania punktów karnych z CEK w momencie przedawnienia się wykonania mandatu karnego, należy zauważyć, że obecny model funkcjonowania CEK opiera się na ścisłej integracji z systemami egzekucyjnymi oraz sądownictwem. Automatyczne usuwanie punktów karnych w dacie upływu terminu przedawnienia wykonalności grzywny, bez uprzedniego stwierdzenia tego faktu w trybie administracyjnym lub sądowym, rodziłoby istotne ryzyko błędów systemowych. Przedawnienie nie następuje z mocy prawa w sposób automatycznie rejestrowalny - wymaga ono ustalenia przez właściwy organ, czy w danym przypadku nie doszło do przerwania biegu przedawnienia (np. poprzez podjęcie czynności egzekucyjnych). Wprowadzenie mechanizmu „samoczynnego” kasowania punktów, bez formalnego potwierdzenia wygaśnięcia zobowiązania, mogłoby prowadzić do niezgodności ze stanem faktycznym i prawnym.
Warto nadmienić, że wprowadzenie ewentualnych zmian legislacyjnych w ww. zakresie wymagałoby nowelizacji art. 98 ust. 5 ustawy o kierujących pojazdami. W kontekście pytań Pana Posła informuję, że powyższe zagadnienie stanowi obecnie przedmiot analiz w Ministerstwie Infrastruktury, w związku z przywołanym w niniejszej interpelacji postulatem Rzecznika Praw Obywatelskich.
Podobnie kwestia ewentualnego ujednolicenia początku biegu terminu usuwania punktów karnych – niezależnie od rodzaju mandatu i sposobu zapłaty grzywny – tak, aby bieg ten rozpoczynał się od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia, zgodnie ze wspomnianym postulatem Rzecznika Praw Obywatelskich – należy do zakresu kompetencji Ministra Infrastruktury.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Dz. U. z 2025 r. poz. 734, z późn. zm.
[2] Dz. U. z 2025 r. poz. 1226, z późn. zm.