Interpelacja nr 16796

do ministra spraw wewnętrznych i administracji

w sprawie niewykonania wyroków Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczących transkrypcji zagranicznych aktów małżeństwa par jednopłciowych

Zgłaszający: Marcin Józefaciuk

Data wpływu: 23-04-2026

Szanowny Panie Premierze,

mija kolejny miesiąc od wydania wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny, który – w oparciu o wcześniejsze orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – jednoznacznie zobowiązał organ administracji publicznej do dokonania transkrypcji zagranicznego aktu małżeństwa pary jednopłciowej.

Wyrok ten nie został wykonany.

Jednocześnie od wydania orzeczenia TSUE minęło już kilka miesięcy, a od publikacji opinii rzecznika generalnego – ponad rok. Rząd Rzeczypospolitej Polskiej miał więc pełną świadomość kierunku rozstrzygnięcia i wystarczający czas na przygotowanie odpowiednich rozwiązań legislacyjnych oraz organizacyjnych.

Mimo to:

• urzędy stanu cywilnego w całej Polsce deklarują brak możliwości wykonania wyroku,
• administracja rządowa nie zapewniła narzędzi systemowych ani prawnych,
• brak jest jasnej i oficjalnej komunikacji rządu w tej sprawie,
• pojawiają się informacje o próbach ograniczania skutków wyroku do jednostkowych przypadków.

Taka sytuacja oznacza w praktyce jedno: obywatele i obywatelki nie mogą korzystać z praw potwierdzonych prawomocnymi wyrokami sądów.

To nie jest problem techniczny.
To jest problem fundamentalny dla państwa prawa.

Nie można jednocześnie deklarować przywiązania do praworządności i ignorować wyroków sądów – zarówno krajowych, jak i europejskich. Nie można mówić o odbudowie standardów państwa prawa, a jednocześnie dopuszczać sytuację, w której urzędnicy „mają związane ręce”, bo rząd nie podjął decyzji.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Premiera z następującymi pytaniami:

1. Dlaczego do dnia dzisiejszego nie wykonano wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie transkrypcji aktu małżeństwa pary jednopłciowej?
2. Jakie konkretne działania podjął rząd po wydaniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w tej sprawie i dlaczego nie doprowadziły one do wdrożenia rozwiązań systemowych?
3. Na jakim etapie znajdują się prace nad rozporządzeniem umożliwiającym transkrypcję takich aktów oraz kto ponosi odpowiedzialność za brak jego przyjęcia?
4. Czy prawdą jest, że w rządzie prowadzone są działania mające na celu ograniczenie skutków wyroku wyłącznie do jednej sprawy? Jeśli tak – kto jest ich inicjatorem i na jakiej podstawie prawnej są prowadzone?
5. Jakie instrukcje zostały przekazane urzędom stanu cywilnego w związku z obowiązkiem wykonania wyroków sądów?
6. Kiedy obywatele i obywatelki Polski będą mogli realnie skorzystać z prawa wynikającego z wyroków TSUE i NSA? Proszę o podanie konkretnej daty.
7. Czy rząd przeprowadził analizę skutków niewykonania wyroków sądów dla odpowiedzialności odszkodowawczej Skarbu Państwa?
8. Jakie konsekwencje zostaną wyciągnięte wobec osób odpowiedzialnych za opóźnienia i brak działań w tej sprawie?

Panie Premierze,

to jest moment próby wiarygodności państwa.

Albo wyroki sądów są w Polsce wykonywane – niezależnie od tego, czy są politycznie wygodne – albo stają się jedynie deklaracją bez realnego znaczenia.

Dziś obywatele i obywatelki obserwują nie debatę prawną, ale bezczynność państwa.

Oczekuję jasnej odpowiedzi:

Czy Polska jest państwem prawa – czy państwem uznaniowości?

Z poważaniem

Marcin Józefaciuk