do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie nowelizacji ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego w celu prawnego i symbolicznego uhonorowania tzw. Dzieci Wojny
Zgłaszający: Patryk Wicher, Andrzej Adamczyk, Władysław Kurowski, Rafał Bochenek, Józefa Szczurek-Żelazko, Jarosław Krajewski, Tadeusz Chrzan, Anna Dąbrowska-Banaszek, Katarzyna Sójka, Fryderyk Sylwester Kapinos, Agnieszka Anna Soin, Ewa Leniart, Grzegorz Lorek, Dariusz Matecki, Bartłomiej Dorywalski, Bartłomiej Wróblewski, Agnieszka Górska, Jacek Sasin, Zbigniew Hoffmann, Michał Moskal, Marek Wesoły, Przemysław Drabek, Dariusz Stefaniuk
Data wpływu: 29-04-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z interpelacją w sprawie, która stanowi niezrealizowany dotąd dług moralny i historyczny państwa polskiego wobec jednego z najbardziej pokrzywdzonych, a zarazem najmniej dostrzeżonych w polskim prawie pokoleń – tzw. Dzieci Wojny.
Mimo upływu blisko ośmiu dekad od zakończenia II wojny światowej, polski system prawny, w szczególności ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, wciąż posiada istotną lukę. Brakuje w niej aktu prawnego uznania i dowartościowania obywateli polskich, którzy w okresie od 1 września 1939 roku do 8 maja 1945 roku byli osobami małoletnimi (urodzili się w tym czasie lub nie ukończyli 18. roku życia w dniu wybuchu wojny).
Zgodnie z szacunkami historyków oraz badaniami m.in. Instytutu Pamięci Narodowej, bilans strat wśród najmłodszych obywateli Rzeczypospolitej jest wstrząsający:
Dzieci te, choć często nie były więźniami obozów koncentracyjnych w ścisłym tego słowa znaczeniu, padły ofiarą systemowej przemocy, głodu, strachu i pozbawienia prawa do edukacji oraz beztroskiego dzieciństwa. Samo życie i dorastanie w realiach brutalnej okupacji niemieckiej i sowieckiej było formą bezprecedensowej represji.
Pragnę z całą mocą podkreślić, że celem niniejszej inicjatywy nie jest generowanie wielomiliardowych obciążeń dla budżetu państwa. Rozumiem obawy, które w przeszłości paraliżowały podobne inicjatywy. Moim celem jest wprowadzenie zmian o charakterze ustawowo-deklaratoryjnym i symbolicznym. Chodzi o stworzenie w ustawie wyraźnego zapisu, który zdefiniuje status Dziecka Wojny i przywróci im należną godność oraz pamięć w oficjalnej narracji historyczno-prawnej państwa polskiego, na równi (w sensie szacunku i uznania faktu pokrzywdzenia) z innymi grupami wymienionymi w ustawie.
To pokolenie odchodzi. Ich głos jest coraz cichszy, a naszym obowiązkiem, jako ustawodawców, jest oddanie im sprawiedliwości poprzez trwały ślad w prawie Rzeczypospolitej.
Biorąc pod uwagę powyższe kieruję do Pani Minister następujące pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej we współpracy z Urzędem do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych widzi celowość i zasadność znowelizowania ustawy o kombatantach, aby umieścić w niej prawną definicję statusu Dzieci Wojny?
Czy ministerstwo dysponuje aktualnymi analizami prawnymi dotyczącymi możliwości wprowadzenia takiego statusu o charakterze wyłącznie (lub głównie) honorowym, co wyeliminowałoby dotychczasowe blokady finansowe i argumenty powołujące się na ograniczenia budżetowe?
Czy ministerstwo jest gotowe powołać międzyresortowy zespół roboczy, z udziałem przedstawicieli środowisk zrzeszających Dzieci Wojny, w celu wypracowania kompromisowego projektu nowelizacji jeszcze w obecnej kadencji Sejmu?
Czy ministerstwo prowadzi obecnie stały dialog i konsultacje z Ogólnopolskim Zespołem Koordynacyjnym Związków i Stowarzyszeń Polskich Dzieci Wojny, będącym głównym głosem tego środowiska? Jeśli takie rozmowy nie są realizowane, to czy Pani Minister może zadeklarować ich niezwłoczne podjęcie, tak aby głos i perspektywa samych pokrzywdzonych zostały bezpośrednio uwzględnione w ewentualnych pracach legislacyjnych?