do ministra zdrowia
w sprawie obchodzenia przepisów dotyczących dostępności napojów słodzonych w szkołach
Zgłaszający: Bartosz Józef Kownacki
Data wpływu: 29-04-2026
Szanowna Pani Minister,
zwracam się z niniejszą interpelacją w sprawie, która dotyczy zdrowia dzieci i młodzieży uczęszczających do polskich szkół, a mianowicie braku skuteczności regulacji prawnych w zakresie ograniczenia dostępu uczniów do słodkich napojów sprzedawanych w szkolnych sklepikach i automatach (tzw. rozporządzenie sklepikowe).
Nadmierne spożycie cukrów przez dzieci i młodzież jest jednym z kluczowych czynników ryzyka otyłości, cukrzycy typu 2, próchnicy zębów i innych chorób cywilizacyjnych. Polska należy do krajów o najwyższym w Europie wskaźniku otyłości wśród dzieci w wieku szkolnym. Szkoła powinna być środowiskiem promującym zdrowe nawyki żywieniowe, a nie miejscem, w którym dzieci mają swobodny dostęp do produktów o wysokiej faktycznej zawartości cukrów, formalnie jedynie spełniających wymogi rozporządzenia.
Tymczasem producenci słodkich napojów owocowych – wód smakowych, mrożonych herbat i podobnych produktów – twierdzą, że cukry zawarte w ich wyrobach pochodzą wyłącznie z naturalnie obecnych w sokach owocowych węglowodanów, a soki te dodawane są ze względu na walory smakowe lub aromatyczne, nie zaś ze względu na właściwości słodzące. Na tej podstawie ich produkty są znakowane oświadczeniem „bez dodatku cukrów“ oraz sprzedawane w szkolnych sklepikach i automatach – mimo że faktycznie zawierają znaczące ilości cukrów.
Aby tak zrobić, wystarczy, że producenci deklarują, że cukry zostały dodane z powodów innych niż słodzące. W takiej sytuacji organa kontrolne stoją przed praktycznie niemożliwym do udźwignięcia zadaniem udowodnienia intencji producenta w zakresie użycia danego składnika. Przepisy stają się przez to iluzoryczne. Napój oferowany w szkolnym automacie może zawierać znaczne ilości cukrów z soków owocowych (przykładowo: mrożona herbata z 52% zagęszczonego soku jabłkowego w składzie) i jednocześnie formalnie spełniać wymogi rozporządzenia sklepikowego, bo zawarty w nim środek spożywczy (sok owocowy) zawierający cukry formalnie nie został zastosowany ze względu na swoje właściwości słodzące.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę skuteczności nowego rozporządzenia sklepikowego z dnia 16 lutego 2026 r. (Dz. U. 2026 poz. 197) pod kątem faktycznego ograniczenia dostępu dzieci i młodzieży do słodkich napojów w placówkach oświatowych? Jeśli tak – jakie są jej wyniki?
2. Dlaczego nowe rozporządzenie sklepikowe nie wprowadza limitu zawartości cukrów ogółem dla napojów pakowanych (butelkowanych, puszkowanych, w kartonikach) sprzedawanych w szkolnych sklepikach oraz napojów gotowych do spożycia (RTU) dostępnych w automatach oraz szkolnych sklepikach, analogicznego do limitu przewidzianego dla napojów przygotowywanych na miejscu, i czym jest uzasadniona ta asymetria?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa podjęcie działań legislacyjnych zmierzających do wprowadzenia obiektywnego kryterium zawartości cukrów ogółem wyrażonych w gramach na 100 ml lub na porcję, bez względu na źródło tych cukrów?
4. Jakie inne działania Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć w celu skutecznego ograniczenia spożycia cukrów przez dzieci i młodzież w środowisku szkolnym?