w sprawie zmiany taktyki, uzbrojenia i procedur na granicy polsko-białoruskiej, które zostały wdrożone po zdarzeniu z maja/czerwca 2024 r. oraz statusu poszukiwań sprawcy zabójstwa śp. sierżanta Mateusza Sitka
Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji Czesław Mroczek
Warszawa, 29-05-2026
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 16921 Pana Posła Michała Wawera i grupy Posłów[1] w sprawie zmiany taktyki, uzbrojenia i procedur na granicy polsko-białoruskiej, które zostały wdrożone po zdarzeniu z maja/czerwca 2024 r. oraz statusu poszukiwań sprawcy zabójstwa polskiego żołnierza, z uwzględnieniem stanowiska Komendy Głównej Policji, uprzejmie przedstawiam następujące informacje.
W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że organami uprawnionymi do udzielenia informacji w sprawie zabójstwa żołnierza Wojska Polskiego, wskazanego przez Państwa Posłów w wystąpieniu, są Żandarmeria Wojskowa oraz właściwa jednostka Prokuratury.
Odnosząc się natomiast do pytań dotyczących zmian taktyki, uzbrojenia i procedur na granicy polsko-białoruskiej, uprzejmie informuję, że zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie niektórych ustaw w celu usprawnienia działań Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, Policji oraz Straży Granicznej na wypadek zagrożenia bezpieczeństwa państwa[2] rozszerzono możliwości użycia przez Policję oraz Straż Graniczną (SG) środków przymusu bezpośredniego oraz broni palnej. Policja uzyskała uprawnienia do używania lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego w przypadku konieczności przeciwdziałania zamachowi na nienaruszalność granicy państwowej oraz do użycia broni palnej - w przypadku konieczności odparcia bezpośredniego, bezprawnego zamachu na nienaruszalność granicy państwowej. Ponadto wymienione formacje uzyskały uprawnienia do używania lub wykorzystania środków przymusu bezpośredniego w postaci wodnych środków obezwładniających lub środków pirotechnicznych, w przypadku przeciwdziałania zamachowi na nienaruszalność granicy państwowej.
Dodatkowo wprowadzono rozwiązanie mające na celu zapewnienie funkcjonariuszom ochrony adekwatnej do zagrożeń, występujących w trakcie realizacji czynności służbowych, związanych z ochroną granicy państwowej, tj. wyłączenie bezprawności czynu związanego z użyciem środków przymusu bezpośredniego i broni palnej, w przypadku dokonania bezpośredniego zamachu na dobra prawem chronione, w szczególności życie lub zdrowie funkcjonariusza albo innej osoby, jeżeli okoliczności wymagają natychmiastowego działania.
Wymaga podkreślenia, że funkcjonariusze pełniący służbę w ochronie granicy państwowej są wyposażeni w indywidualne środki ochronne oraz środki przymusu bezpośredniego. Odcinek zewnętrznej granicy państwowej jest stale nadzorowany przez patrole piesze oraz zmotoryzowane, a także statki powietrzne i bezzałogowe statki powietrzne. Ponadto jednostki organizacyjne ochraniające granicę z Białorusią są na bieżąco doposażane w niezbędny sprzęt – w szczególności transportowy, łączności i sprzęt obserwacyjny.
Ponadto w 2024 r. nastąpiła zmiana taktyki działań służb na granicy z Białorusią. Odcinek ten jest obecnie zabezpieczany przez funkcjonariuszy SG przy zorganizowanym i skoordynowanym wsparciu Sił Zbrojnych RP. Straż Graniczna na bieżąco monitoruje poziom zagrożenia nielegalną migracją oraz reaguje odpowiednio do skali jego natężenia. Odcinek granicy państwowej z Białorusią jest ochraniany przez Podlaski Oddział SG oraz Nadbużański Oddział SG. Dodatkowo do wsparcia ochrony granicy w miejscach najbardziej zagrożonych presją migracyjną są czasowo delegowani funkcjonariusze z innych jednostek organizacyjnych SG. Podjęto również decyzję o dyslokacji sprzętu transportowego znajdującego się w dyspozycji oddziałów SG oraz udzieleniu wsparcia przez Biuro Lotnictwa SG.
Ważnym czynnikiem wpływającym na skuteczność ochrony granicy jest infrastruktura graniczna, w szczególności bariera fizyczna i elektroniczna. Wskazane zabezpieczenia są stale modernizowane, co wpływa znacząco na poprawę efektywności działań SG w przeciwdziałaniu nielegalnej migracji. Równie ważna była modernizacja drogi technicznej wzdłuż zapory, dzięki czemu możliwe jest szybkie dotarcie patroli SG do miejsca wykrytego zdarzenia na granicy. Wymaga podkreślenia, że skuteczność działań funkcjonariuszy i żołnierzy, wspieranych rozwiązaniami technicznymi, pozostaje na bardzo wysokim poziomie - w 2025 r. oszacowano ją na 94% bezpośrednio na linii granicy państwowej oraz prawie 95% - z uwzględnieniem działań realizowanych w kolejnych strefach, tj. na terytorium kraju lub w pobliżu i na granicach wewnętrznych Unii Europejskiej. Warto również wskazać, że w I kwartale 2026 r. nie odnotowano żadnej udanej próby przekroczenia granicy z Białorusią, co wskazuje na 100% skuteczność zapory.
Dodatkowo, odnosząc się do zagadnień dotyczących ochrony granic państwowych, informuję, że w 2024 r. wprowadzono regulacje prawne, ustanawiające czasowy zakaz przebywania na określonym obszarze w strefie nadgranicznej, przyległej do granicy państwowej z Białorusią (tzw. strefę buforową), a także - wprowadzone w 2025 r. - czasowe ograniczenie prawa cudzoziemców do złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej na granicy państwowej z Republiką Białorusi (okres obowiązywania powyższych ograniczeń jest cyklicznie przedłużany). Ponadto ze względu na wzrost presji migracyjnej na szlaku nadbałtyckim i zaostrzenie przez Niemcy polityki migracyjnej, od lipca 2025 r. została tymczasowo przywrócona kontrola graniczna osób na odcinku granicy państwowej z Republiką Federalną Niemiec i Republiką Litewską. Utrzymywane jest także czasowe zawieszenie/ograniczenie ruchu granicznego w wybranych przejściach granicznych na granicy z Białorusią i Rosją (we wrześniu 2025 r. zawieszono całkowicie ruch graniczny na odcinku białoruskim w związku ze zorganizowanymi w dniach 12-16 września 2025 r. rosyjsko-białoruskimi manewrami wojskowymi „Zapad 2025”). Podjęte zostały również prace nad wdrożeniem Systemu IT Zintegrowanego Zarządzania Granicą Państwową – narzędzia służącego, m.in. do wymiany informacji między podmiotami odpowiedzialnymi za zarządzanie granicą państwową na poziomie krajowym. Ponadto w 2024 r. wprowadzono rozwiązania umożliwiające przyjmowanie kandydatów do służby kontraktowej w SG i Policji. W przypadku SG głównym zadaniem funkcjonariuszy w służbie kontraktowej jest realizacja zadań w ochronie fizycznej granicy państwowej, w szczególności na odcinkach granicy zagrożonych nielegalną migracją.
Przedstawiając powyższe pragnę podkreślić, że w opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracyjnych wprowadzenie oraz stosowanie ww. rozwiązań prawnych, organizacyjnych i technicznych znacząco wpłynęło na zwiększenie poziomu ochrony granicy państwowej oraz poprawę bezpieczeństwa funkcjonariuszy, a także żołnierzy pełniących służbę w omawianym obszarze, w szczególności na granicy z Republiką Białorusi.
Z poważaniem
z up. Czesław Mroczek
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
[1] Pani Poseł Kariny Anny Bosak, Pana Posła Krzysztofa Bosaka, Pana Posła Witolda Tumanowicza, Pana Posła Krzysztofa Mulawy i Pana Posła Andrzeja Tomasza Zapałowskiego.
[2] Dz. U. poz. 1248.