Interpelacja nr 16956

do ministra sprawiedliwości

w sprawie systemu ochrony dóbr osobistych

Zgłaszający: Piotr Górnikiewicz

Data wpływu: 05-05-2026

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją dotyczącą narastającej dysfunkcji instytucji ochrony dóbr osobistych w polskim porządku prawnym. Obecna praktyka orzecznicza, oparta niemal wyłącznie na kompensacyjnej funkcji odpowiedzialności deliktowej (art. 24 w zw. z art. 448 Kodeksu cywilnego), wykazuje rażącą nieefektywność w obliczu współczesnych modeli biznesowych opartych na monetyzacji zasięgów i komercjalizacji naruszeń godności ludzkiej.

W doktrynie prawa cywilnego od lat wskazuje się na konieczność synergii trzech funkcji zadośćuczynienia: kompensacyjnej, satysfakcyjnej oraz represyjno-prewencyjnej. Niestety, w polskim orzecznictwie ta ostatnia funkcja uległa marginalizacji. Kwoty zasądzanych zadośćuczynień są zazwyczaj ustalane w oderwaniu od potencjału ekonomicznego sprawcy oraz zysku, jaki wygenerował on poprzez dokonany delikt.

Prowadzi to do zjawiska „kalkulacyjnego naruszania dóbr osobistych”, gdzie podmioty medialne oraz profesjonalni uczestnicy obrotu cyfrowego wliczają niskie sankcje cywilne w koszty operacyjne działalności.

W systemach typu common law instytucja punitive damages skutecznie mityguje takie zachowania. Choć jest ona obca klasycznej kontynentalnej teorii odszkodowawczej, współczesne wyzwania (deepfake, masowy hejt, dezinformacja) wymagają implementacji rozwiązań o zbliżonym skutku ekonomicznym, wzmacniających funkcję prewencji szczególnej i ogólnej.

W związku z powyższym, proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości prowadzi prace analityczne nad nowelizacją Kodeksu cywilnego w celu wyraźnego wyartykułowania represyjnej funkcji zadośćuczynienia, co pozwoliłoby sądom na ustalanie jego wysokości w korelacji z korzyścią majątkową uzyskaną przez naruszyciela?
2. Czy resort rozważa wprowadzenie do Kodeksu cywilnego instytucji wydania korzyści uzyskanej bezprawnie poprzez naruszenie dobra osobistego, wzorowanej na rozwiązaniach z zakresu prawa własności intelektualnej?
3. Jaka jest ocena ministerstwa w zakresie implementacji przedstawionego mechanizmu w sprawach o naruszenie dóbr osobistych, w których sprawca działał umyślnie w celu osiągnięcia zysku lub zasięgu medialnego?
4. Czy planowane jest wzmocnienie instrumentów procesowych umożliwiających szybkie zabezpieczenie roszczeń w sprawach o naruszenie dóbr osobistych w sieci, aby zapobiec nieodwracalnym skutkiem deliktu przed wydaniem prawomocnego wyroku?

Z wyrazami szacunku