do ministra spraw wewnętrznych i administracji
w sprawie oceny wniosku o zmianę granic administracyjnych miasta Częstochowy obejmującą miejscowość Sobuczyna
Zgłaszający: Marta Stożek
Data wpływu: 07-05-2026
Szanowni Państwo,
sprawa wniosku granicznego nie ma wyłącznie technicznego charakteru. Z materiałów przekazanych w odpowiedzi na wcześniejszą interwencję poselską wynika, że kluczowym kontekstem sprawy jest funkcjonowanie instalacji gospodarowania odpadami w Sobuczynie oraz planowana dalsza rozbudowa tego obszaru.
Z analizy odpowiedzi CzPK, Sobreko sp. z o.o. i starosty częstochowskiego wynika, że instalacja w Sobuczynie nie działa wyłącznie jako zaplecze dla mieszkańców Częstochowy, lecz ma wymiar ponadlokalny i częściowo komercyjny. CzPK deklarowało udział odpadów spoza Częstochowy na poziomie 16,01-22,61%, a udział przychodów spoza miasta na poziomie 18,70-28,74%. Dane z odpowiedzi na interwencję poselską od CzPK i Sobreko sp. z o.o. wskazują natomiast, że w latach 2021-2025 rozpoznano łącznie 441 461,54 Mg odpadów, z czego Częstochowa odpowiadała za 75,04% całej masy, pozostała część kraju za 20,72%, a pozycje nieustalone za 4,24%. Po wyłączeniu pozycji nieustalonych udział pozostałej części kraju wynosi 21,64%.
W danych przekazanych w odpowiedzi na interwencję poselską od CzPK i Sobreko sp. z o.o. identyfikowano także przykłady odpadów dokumentowanych jako pochodzące z miejscowości oddalonych od Sobuczyny, m.in.: Wrocławia, Rzgowa, Lutomierska, Kamieńska, Włocławka i Strzelec Opolskich. Nie przesądza to samo przez się o nielegalności, ale potwierdza ponadlokalny charakter oddziaływania instalacji.
Dodatkowo w planie inwestycyjnym wojewódzkiego planu gospodarki odpadami dla Sobuczyny wskazano rozbudowę o 1,995 mln m3 oraz 1,8 mln Mg w latach 2026-2028, obejmującą budowę pięciu kolejnych kwater składowych. Jednocześnie miasto Częstochowa łączy zmianę granic nie tylko z zabezpieczeniem systemu gospodarki odpadami, lecz także z wykorzystaniem terenów wokół instalacji pod inwestycje przemysłowo-produkcyjne i odnawialne źródła energii.
Szczególne znaczenie ma wynik referendum lokalnego w gminie Poczesna z 29 marca 2026 r. Referendum było ważne przy frekwencji 50,45%, a spośród 5030 głosów ważnych 4989 oddano przeciwko zmianie granic, przy 41 głosach za. W praktyce oznacza to jednoznaczny sprzeciw lokalnej wspólnoty wobec przejęcia terenów obejmujących Sobuczynę.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
1. Na jakim etapie znajduje się obecnie procedura dotycząca wniosku Rady Miasta Częstochowy o zmianę granic administracyjnych obejmującą Sobuczynę oraz jakie czynności analityczne wykonało dotychczas MSWiA?
2. Czy ministerstwo dokonało analizy zgodności wniosku z konstytucyjną zasadą samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, w szczególności z perspektywy skutków dla gminy Poczesna i powiatu częstochowskiego?
3. W jaki sposób ministerstwo uwzględnia wynik referendum lokalnego w gminie Poczesna z 29 marca 2026 r., w którym mieszkańcy jednoznacznie sprzeciwili się zmianie granic?
4. Czy negatywny wynik referendum po stronie gminy, której terytorium ma zostać pomniejszone, może w ocenie MSWiA stanowić samodzielną przesłankę negatywnej rekomendacji wobec wniosku o zmianę granic? Jeżeli nie, proszę o wskazanie dlaczego.
5. Czy w toku oceny wniosku ministerstwo analizowało ponadlokalny i częściowo komercyjny charakter instalacji w Sobuczynie, w tym rzeczywisty zasięg geograficzny strumieni odpadów kierowanych do tej instalacji?
6. Czy MSWiA analizowało, czy procedura zmiany granic nie jest wykorzystywana instrumentalnie do przejęcia kontroli nad obszarem inwestycyjnym oraz do przełamania sprzeciwu społeczności lokalnej wobec dalszej rozbudowy instalacji?
7. Czy ministerstwo oceniało skutki zmiany granic dla gminy Poczesna i powiatu częstochowskiego w zakresie dochodów własnych, opłat środowiskowych, planowania przestrzennego, obciążeń transportowych oraz kosztów społecznych i środowiskowych?
8. Czy MSWiA wystąpiło albo zamierza wystąpić o stanowiska lub dane do ministra klimatu i środowiska, wojewody śląskiego, marszałka województwa śląskiego, starosty częstochowskiego, gminy Poczesna lub innych organów właściwych w sprawach środowiskowych i planistycznych? Jeżeli tak, proszę o wskazanie zakresu tych wystąpień.
9. Czy w ocenie ministerstwa wnioski o zmianę granic dotyczące obszarów o istotnym oddziaływaniu środowiskowym powinny być odraczane albo oceniane negatywnie, jeżeli nie przedstawiono kompletnych analiz skumulowanego oddziaływania na środowisko, zdrowie mieszkańców, transport i finanse jednostek samorządu terytorialnego?
10. Czy MSWiA rozważa wprowadzenie dodatkowych standardów oceny wniosków o zmianę granic w sytuacjach, w których występuje wyraźny konflikt społeczny, ponadlokalny charakter działalności gospodarczej i asymetria między lokalnie ponoszonymi kosztami a rozproszonymi korzyściami ekonomicznymi?
Sprawa Sobuczyny dotyczy nie tylko przebiegu granic administracyjnych, lecz także sposobu ochrony samodzielności wspólnot lokalnych w sytuacji, gdy jedna z nich ponosi skoncentrowane koszty środowiskowe i społeczne przedsięwzięcia służącego szerszemu obszarowi. Dlatego proszę o szczegółową odpowiedź i jasne stanowisko ministerstwa.
Z wyrazami szacunku
Marta Stożek